Klasik mantıkta kurallara uygun geçerli bir kıyas (tasım) yapabilmek için öncüllerin nitelik ve nicelik yönünden belirli koşulları taşıması ve sonuç önermesinin bu kurallara göre kurulması gerekir.
I. Öncül: Hiçbir canlı ölümsüz değildir.
II. Öncül: Bazı varlıklar canlıdır.
Buna göre, yukarıda verilen öncüllerden hareketle klasik mantık kuralları çerçevesinde geçerli bir sonuç elde etmek isteyen bir araştırmacı, aşağıdaki sonuç önermelerinden hangisine ulaşmalıdır?
- AHiçbir varlık ölümsüz değildir.
- BBazı varlıklar ölümsüzdür.
- Bazı varlıklar ölümsüz değildir.Cevap
- DBazı canlılar ölümsüz değildir.
- EHiçbir canlı ölümsüz değildir.
Cevap
Bazı varlıklar ölümsüz değildir.
Verilen kıyasta birinci öncül tümel-olumsuz, ikinci öncül ise tikel-olumludur. Kıyas kuralları gereğince öncüllerden biri tikel ise sonuç tikel, biri olumsuz ise sonuç olumsuz olmalıdır. Bu durumda çıkarılacak sonuç tikel-olumsuz bir önerme olmalıdır. Ayrıca, her iki öncülde tekrar eden ve öncüller arasında bağ kuran orta terim ('canlı') sonuç önermesinde yer alamaz. Küçük terim olan 'varlıklar' özne, büyük terim olan 'ölümsüz' ise yüklem konumuna getirilerek tikel-olumsuz yapıda birleştirildiğinde 'Bazı varlıklar ölümsüz değildir' geçerli sonuç önermesine ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kıyas Kuralları