Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖğretici Metin Türleri

Türk edebiyatında öğretici metinlerin tarihsel gelişimi ve türsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Türk edebiyatında gazetenin halkı eğitme misyonuyla yayımlanmaya başlaması, öğretici metinlerin de önünü açmış; Şinasi’nin Tercüman-ı Ahval gazetesinde yazd��ğı ve ilk makale sayılan Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi bu sürecin başlangıcı olmuştur.
  2. B
    Servet-i Fünun Dönemi'nin karamsar ve kapalı edebî atmosferine karşın bağımsız bir çizgi sürdüren Ahmet Rasim; fıkra, sohbet ve anı türündeki yazılarında İstanbul hayatını canlı, samimi ve gündelik bir dille aktarmıştır.
  3. C
    Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında deneme türünün kurucu ismi kabul edilen Nurullah Ataç, yazılarında 'ben' merkezli ve öznel bir anlatım kurarak dilin sadeleşmesi ve öz Türkçe akımının yerleşmesi için öncülük etmiştir.
  4. D
    Düşünsel derinliği estetik bir dille buluşturan Suut Kemal Yetkin; sanat, edebiyat ve felsefe konularını ele aldığı denemelerinde kanıtlama amacı gütmeden, duru ve dengeli bir üslup sergilemiştir.
  5. Deneme ile söyleşi (sohbet) türleri arasındaki en belirgin fark anlatıcının yönelimidir; denemede yazar doğrudan okuyucuyu karşısına alıp onunla konuşuyormuş gibi senli benli bir üslup benimserken söyleşide ise kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi içten ve tek yönlü bir monolog tercih eder.Cevap

Cevap

Deneme ile söyleşi (sohbet) türleri arasındaki üslup farkının ters verilmesi sebebiyle denemede yazarın doğrudan okuyucuyla konuştuğunu söyleşide ise kendi kendisiyle konuştuğunu iddia eden yargı yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte deneme ve söyleşi (sohbet) türlerinin anlatım özellikleri tam tersi şekilde verilmiştir. Denemede yazar 'kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi' bir iç monolog (ben eksenli) yürütürken; söyleşi (sohbet) türünde ise okuyucuyu karşısına alarak 'senli benli' bir üslup kullanır, ona sorular sorup cevaplar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Öğretici metinlerin tarihsel gelişimini ve Tanzimat Dönemi gazete çevresinde gelişen ilk örneklerini analiz etme.
Şinasi'nin ilk makale yazarı olduğu ve Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi'nin bu gelişimin başlangıcı olduğu bilgisi doğrulanır.
Tanzimat Dönemi öğretici metinlerinin kurucu niteliklerini belirlemek.
2
Servet-i Fünun Dönemi bağımsız yazarlarının öğretici metinlerdeki dil ve üslup özelliklerini değerlendirme.
Ahmet Rasim'in samimi ve gündelik bir dille fıkra ve sohbet türlerinde İstanbul hayatını anlattığı doğrulanır.
Servet-i Fünun bağımsızlarının edebiyatımızdaki yerini belirlemek.
3
Cumhuriyet Dönemi deneme yazarlarının üslup ve dil anlayışlarını inceleme.
Nurullah Ataç ve Suut Kemal Yetkin'in deneme türündeki öznel, kanıtlama amacı gütmeyen duru dilleri doğrulanır.
Cumhuriyet Dönemi deneme türünün kurucularının özelliklerini test etmek.
4
Deneme ve söyleşi (sohbet) türlerinin temel tanım ve üslup farklarını karşılaştırarak yanlış yargıyı tespit etme.
Deneme ve söyleşi türlerinin anlatım yönelimlerinin ters aktarıldığı fark edilir; yanlış olan yargı belirlenir.
İki öğretici metin türü arasındaki temel kavramsal sınırı ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Öğretici Metin Türlerinin (Deneme, Sohbet, Makale, Fıkra) Ayırt Edici Özellikleri ve Tarihsel Gelişimi
Bu soruyu puanla

Konular

Öğretici Metin Türleri

Bu konudan daha fazla soru