Karbon döngüsü sürecinde, karbon elementinin farklı doğal ve beşerî süreçlerle doğadaki küreler (litosfer, atmosfer, hidrosfer ve biyosfer) arasında yer değiştirmesi veya depolanması gerçekleşir. Aşağıda verilen karbon döngüsü süreçlerini, bu süreçlerin karbon dengesi üzerindeki temel etkileriyle eşleştiriniz.
- Fotosentez yoluyla glikoz üretilmesiAtmosferdeki karbondioksitin () organik besin yapısına katılarak biyosferde depolanması
- Fosil yakıtların sanayi ve ulaşımda yakılmasıLitosferde milyonlarca yıldır saklanan karbonun beşerî faaliyetlerle atmosfere salınması
- Deniz canlılarının kabuk ve iskelet oluşturmasıHidrosferdeki çözünmüş karbonun organik faaliyetlerle katılaşarak deniz tabanında birikmesi
- Kireç taşlarının (kalker) kimyasal olarak ayrışmasıLitosferdeki karbonun çözünme yoluyla hidrosfere veya atmosfere serbest bırakılması
Cevap
Fotosentez yoluyla glikoz üretilmesi ile atmosferdeki karbondioksitin organik besin yapısına katılarak biyosferde depolanması; fosil yakıtların sanayi ve ulaşımda yakılması ile litosferde milyonlarca yıldır saklanan karbonun beşerî faaliyetlerle atmosfere salınması; deniz canlılarının kabuk ve iskelet oluşturması ile hidrosferdeki çözünmüş karbonun organik faaliyetlerle katılaşarak deniz tabanında birikmesi; kireç taşlarının (kalker) kimyasal olarak ayrışması ile litosferdeki karbonun çözünme yoluyla hidrosfere veya atmosfere serbest bırakılması eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; fotosentezin atmosferdeki karbonu azaltarak biyosferde depoladığı, fosil yakıt yanmasının litosferdeki karbonu atmosfere saldığı, deniz canlılarının kabuk yapımının hidrosferdeki karbonu deniz tabanında depoladığı ve kireç taşlarının çözünmesinin litosferdeki karbonu serbest bıraktığı bilgileri birbiriyle uyumludur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karbon döngüsündeki karbon kaynakları (salınım/üretim) ile karbon yutaklarının (tüketim/depolama) tespiti ve karbonun farklı küreler arasındaki dolaşımı.