Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖnermeler ve Önerme Çeşitleri

Felsefe öğretmeni mantık dersinde tahtaya şu cümleyi yazar:

'Sınıfta sadece Ahmet ödevini tamamlamıştır.'

Öğretmen, öğrencilerinden bu önermenin mantıksal yapısını çözümlemelerini ister.

Buna göre, tahtaya yazılan önermenin yapısal ve niteliksel özellikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yapısı bakımından basit bir önermedir; çünkü cümlede tek bir özne ve tek bir yüklem bulunması mantıksal olarak tek yargı olduğunu gösterir.
  2. B
    Yapısı bakımından bağlantılı bileşik bir önermedir; çünkü 'sadece' ifadesi mantıksal çözümlemede doğrudan 've' eklemiyle açıkça kurulur.
  3. Yapısı bakımından gizli bileşik (özgülü) bir önermedir; çünkü 'sadece' sözcüğü yargıyı tek bir özneye has kılarak birden fazla yargıyı bünyesinde barındırır.Cevap
  4. D
    Niceliği bakımından tikel bir önermedir; çünkü sınıftaki diğer öğrencilerden ayrı tutulan bir grubu temsil etmektedir.
  5. E
    Nitelik bakımından olumsuz bir önermedir; çünkü diğer öğrencilerin ödevi tamamlamadığını doğrudan yüklemde belirtmiştir.

Cevap

Yapısı bakımından gizli bileşik (özgülü) bir önermedir; çünkü 'sadece' sözcüğü yargıyı tek bir özneye has kılarak birden fazla yargıyı bünyesinde barındırır.
Doğru değerlendirme, tahtadaki cümlenin gizli bileşik (özgülü) bir önerme olduğunu belirten ifadedir. 'Sadece' kelimesi, yüklemin bildirdiği işi yalnızca belirtilen özneye has kılar. Bu durum mantıksal olarak hem 'Ahmet ödevini tamamlamıştır' yargısını hem de 'Ahmet dışındakiler tamamlamamıştır' yargısını içerdiği için önerme yapısı bakımından bileşiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Önermenin dil bilgisel yapısı ile mantıksal yapısı arasındaki ayrımı belirleyin.
Cümle tek bir yükleme sahip görünse de anlamca birden fazla yargı içerip içermediği incelenmelidir.
Klasik mantıkta önermelerin basit mi bileşik mi olduğu dil bilgisi kurallarına göre değil, bildirdikleri yargı sayısına göre belirlenir.
2
Cümledeki 'sadece' edatının mantıksal işlevini analiz edin.
'Sadece Ahmet ödevini tamamlamıştır' ifadesi, 'Ahmet ödevini tamamlamıştır' ve 'Ahmet dışındaki öğrenciler ödevini tamamlamamıştır' şeklinde iki farklı yargı ortaya koymaktadır.
İçinde 'sadece', 'yalnız', 'ancak' gibi sözcükler barındıran önermeler, yargıyı tek bir özneye özgüledikleri için gizli bileşik (özgülü) önerme grubuna girer.
3
Doğru seçeneği belirleyin ve diğer seçeneklerin mantıksal hatalarını saptayın.
Önermenin yapısı gizli bileşiktir. Yüklem olumlu bittiği için niteliği olumludur. Özne tek bir kişiyi belirttiği için niceliği tekildir.
Bu analiz, önermenin özgülü bir gizli bileşik önerme olduğunu kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Gizli Bileşik (Özgülü) Önerme
Bu soruyu puanla

Konular

Önermeler ve Önerme Çeşitleri

Bu konudan daha fazla soru