Examkin

Soru

Zorluk: Zorİnsan Faaliyetlerinin Doğal Sistemlere Etkisi ve Çevre Kirliliği

Haritada gösterilen ve Amuderya ile Siriderya nehirlerinin sularının tarımsal sulama amacıyla aş��rı derecede kullanılması sonucu büyük oranda kuruyan Aral Gölü, insan faaliyetlerinin doğal sistemler üzerindeki olumsuz etkilerinin en belirgin küresel örneklerinden biridir.

Gölün kuruma sürecinde havzada meydana gelen çevresel değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenmez?

  1. A
    Göl yüzeyinin daralmasıyla birlikte bölgede nemliliğin azalması ve karasallığın şiddetlenerek yıllık sıcaklık farklarının büyümesi
  2. B
    Kuruyan göl tabanındaki tuzlu çökellerin ve kimyasal atıkların rüzgârlarla taşınarak çevre topraklarda tuzlanmaya ve verimsizliğe yol açması
  3. Göl tabanında biriken ince boyutlu kum ve killerin rüzgâr erozyonuyla taşınması sonucu havza genelinde heyelan olaylarının sıklığının artmasıCevap
  4. D
    Gölü besleyen akarsuların debilerinin düşmesi ve göl suyunun tuzluluk oranının artmasıyla göldeki endemik sucul biyoçeşitliliğin yok olması
  5. E
    Yer altı su seviyesinin düşmesiyle göl çevresindeki sulak alanların kuruması ve göçmen kuşların göç rotalarındaki beslenme alanlarının ortadan kalkması

Cevap

Göl tabanındaki ince boyutlu sedimentlerin rüzgâr erozyonuyla taşınması havza genelinde heyelan olaylarının sıklığının artmasına neden olmaz.
Göl tabanında biriken ince boyutlu sedimentlerin rüzgâr erozyonuyla taşınması havzada ciddi toz fırtınalarına ve erozyona yol açsa da, düz bir topoğrafyaya sahip göl yatağında heyelan riskini artırmaz. Heyelan, dik yamaçlarda yer çekimi, eğim ve suya doygunluk gibi faktörlerin etkisiyle gerçekleşen kütle hareketidir. Bu nedenle bu durum havzada beklenmeyen bir gelişmedir.

Adım Adım Çözüm

1
Aral Gölü'nün kuruma nedenleri ve sonuçları coğrafi prensipler açısından analiz edilir.
Gölün kuruması iklim, toprak, yer altı suları ve biyoçeşitlilik üzerinde zincirleme olumsuz etkilere yol açmıştır.
Soru kökündeki beşerî faaliyetlerin doğal sistemlere etkilerini anlamak amacıyla kuruma sürecinin sonuçlarını incelemek gerekir.
2
Heyelan ve erozyon kavramlarının farkları değerlendirilir.
Rüzgâr erozyonu düz alanlardaki ince malzemelerin taşınması iklen, heyelan dik yamaçlarda yer çekimi ve aşırı nem etkisiyle gerçekleşen kütle hareketidir. Aral Havzası gibi düz bir alanda rüzgâr erozyonunun artması heyelan sıklığını artırmaz.
Yanlış olan seçeneği (beklenmeyen durumu) bulmak amacıyla jeomorfolojik süreçlerin özellikleri karşılaştırılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerin (nemlilik/karasallık, toprak tuzlanması, sucul biyoçeşitlilik kaybı, sulak alanların kuruması) gölün kuruma sürecinin doğal sonuçları olduğu doğrulanır.
Göl yüzeyinin daralması nemliliği azaltır, tuzlu çökellerin taşınması toprakları çölleştirir, debi düşüşü sucul canlıları yok eder ve sulak alanların kuruması kuşların göç duraklarını yok eder.
Soruda tek bir kesin doğru cevap olmasını sağlamak için diğer seçeneklerin beklendiği teyit edilir.

Anahtar Kavram

İnsan faaliyetlerinin hidrosfer, atmosfer, litosfer ve biyosfer üzerindeki zincirleme etkileri ile heyelan ve erozyon gibi dış kuvvet süreçlerinin farkları.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsan Faaliyetlerinin Doğal Sistemlere Etkisi ve Çevre Kirliliği

Bu konudan daha fazla soru