Osmanlı Devleti’nin Klasik Dönemi’ndeki askerî ve sosyal yaşamı araştıran bir tarihçi, 1526 yılındaki Mohaç Meydan Muharebesi’ne katılan bir yeniçerinin günlüğüne ait olduğu iddia edilen şu satırları okumuştur:
*“Gün boyu süren zorlu yürüyüşün ardından Tuna Nehri kıyısında ordugah kurduk. Akşam ateşinin başında yemeğimizi yiyip tütünümüzü tüttürürken, yarınki gaza meydanında padişahımızın sancağı altında kazanacağımız zaferi hayal ettik. İnşallah tüfeklerimizin ve toplarımızın gücüyle Macar ordusunu mağlup edeceğiz.”*
Tarihçi, bu belgedeki bazı unsurların tarihsel gerçeklikle uyuşmadığını fark etmiş ve belgenin sahte ya da sonradan yazılmış olabileceği sonucuna varmıştır.
Buna göre, tarihçinin bu sonuca varmasını sağlayan ve metindeki tarihsel anakronizm (kronolojik uyumsuzluk) içeren temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- AMohaç Muharebesi'nde henüz ateşli silahlar kullanılmadığı için tüfek ve top ifadelerinin belgede yer alamayacağı görüşü
- BGaza ve cihad düşüncesinin Mohaç Muharebesi gibi kısa süreli bir olay yerine uzun süreli bir olgu olarak değerlendirilmesi gerektiği savı
- Yeniçerinin dinlenme sırasında tütün içtiğini belirtmesiCevap
- DMohaç Savaşı'na bizzat katılan bir askerin günlüğünün birinci elden kaynak olamayacağı ve bu yüzden sahte sayılması gerektiği tezi
- ETarihçinin belgenin sahte olduğunu ortaya çıkarırken izlediği yöntemin 'tenkit' yerine 'tasnif' basamağı olması gerektiği iddiası