Examkin

Soru

Zorluk: ZorBirinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Birinci TBMM Dönemi'nde meclise yönelik ayaklanmaların bastırılması ve millî otoritenin güçlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen faaliyetler ile bu faaliyetlerin doğrudan hedeflediği amaç ve nitelikleri eşleştiriniz.

  • Rıfat Börekçi öncülüğünde Anadolu ulemasının karşı fetva yayımlamasıDinî duyguların istismar edilmesini engelleyerek direnişin meşruiyet zeminini korumak
  • Meclis milletvekillerinin yargı gücünü üstlenerek seyyar mahkemelerde görev almasıYasama meclisinin yürütme ve yargı yetkilerini kendisinde toplayarak olağanüstü gücünü fiilen tesis etmesi
  • Ahmet Anzavur Ayaklanması ve Hilafet Ordusu unsurlarına karşı askeri mücadele yürütülmesiBoğazlar çevresindeki İngiliz çıkarlarını savunmak adına doğrudan merkezî yönetimce kışkırtılan tehdidi bertaraf etmek
  • Anadolu Ajansı'nın kurulması ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin çıkarılmasıİşgal güçleri ile saltanatın menfi propagandalarını etkisiz kılmak için haber akışını denetim altında tutmak

Cevap

Anadolu ulemasının karşı fetva yayımlaması 'Dinî duyguların istismar edilmesini engelleyerek direnişin meşruiyet zeminini korumak' amacı ile; milletvekillerinin yargı gücünü üstlenerek seyyar mahkemelerde görev alması 'Yasama meclisinin yürütme ve yargı yetkilerini kendisinde toplayarak olağanüstü gücünü fiilen tesis etmesi' amacı ile; Ahmet Anzavur Ayaklanması ve Hilafet Ordusu unsurlarına karşı askeri mücadele yürütülmesi 'Boğazlar çevresindeki İngiliz çıkarlarını savunmak adına doğrudan merkezî yönetimce kışkırtılan tehdidi bertaraf etmek' amacı ile; Anadolu Ajansı'nın kurulması ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin çıkarılması ise 'İşgal güçleri ile saltanatın menfi propagandalarını etkisiz kılmak için haber akışını denetim altında tutmak' amacı ile eşleşir.
Anadolu ulemasının karşı fetva yayımlaması dinî meşruiyeti koruma amacını; milletvekillerinin yargıç sıfatıyla mahkemelerde görev alması güçler birliğini fiilen hayata geçirerek meclis otoritesini süratle kurma amacını; Anzavur Ayaklanması ve Hilafet Ordusu'na karşı yürütülen askeri mücadele doğrudan İstanbul Hükümeti'nin İngiliz desteğiyle kurduğu tehdidi kırma amacını; Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye ise yalan haber ve propagandayı önleyerek haber akışını denetim altında tutma amacını hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci TBMM'nin dinî meşruiyeti sağlamaya yönelik adımlarını analiz ediniz.
İstanbul Hükümeti'nin şeyhülislam fetvasına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve ulemanın yayımladığı fetvanın halk nezdinde direnişin meşruiyetini savunduğu görülür.
Dinî duyguların istismarının engellenmesi ve millî hareketin meşruluğunun kanıtlanması hedeflenmiştir.
2
Meclisin yargı yetkisini kendi içinden atadığı üyeler aracılığıyla kullanmasının anayasal niteliğini değerlendiriniz.
İstiklal Mahkemelerinde milletvekillerinin yargıç olarak görev alması, meclisin yargı gücünü doğrudan yürütüp güçler birliği ilkesini hayata geçirdiğini doğrular.
Olağanüstü savaş koşullarında otoritenin süratle tesis edilmesi amaçlanmıştır.
3
Anzavur ve Hilafet Ordusu (Kuva-yı İnzibatiye) ayaklanmalarının kaynağını ve stratejik konumunu inceleyiniz.
Bu ayaklanmalar doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından organize edilmiş olup İngilizlerin Boğazlar bölgesindeki güvenlik kaygılarıyla desteklenmiştir.
Marmara ve Boğazlar hattındaki işgal karşıtı potansiyeli kırmak ve İngiliz kontrolünü güvenceye almak istenmiştir.
4
TBMM'nin kamuoyu ve basın üzerindeki stratejik adımlarını saptayınız.
Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye gibi organlar, işgalci ve iş birlikçilerin propagandalarına karşı doğru haber akışını sağlamıştır.
İç ve dış kamuoyunda direnişin haklılığını anlatmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Birinci TBMM'nin açılması, otorite kurma çabaları ve ayaklanmalara karşı alınan tedbirler
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Birinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Bu konudan daha fazla soru