I. Şiir:
Suna boylum boyun baksam dal gibi
Yanakların açılmış taze gül gibi
Söyler isen dillerin var bal gibi
Güzelliğin her tarafa yayılır
II. Şiir:
Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
Bu iki şiir örneği nazım biçimi ve nazım türü kavramları açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
- Her iki şiir de nazım biçimi (koşma) bakımından özdeş olmalarına rağmen, konu odaklı olan nazım türleri farklıdır.Cevap
- BBirinci şiir hece sayısı ve ezgisiyle bir 'semai' örneği teşkil ederken ikinci şiir 'koçaklama' türünde bir koşmadır.
- Cİki şiir de nazım türü bakımından 'koşma' olarak adlandırılır ancak kafiye örgüsü ve durak yapıları onları birbirinden ayırır.
- DBirinci şiirin nazım türü 'güzelleme' iken ikinci şiir toplumsal bir aksaklığı eleştirdiği için 'taşlama' türündedir.
- EBirinci şiir Divan edebiyatı geleneğine ait bir 'gazel', ikincisi ise Halk edebiyatı ürünü olan bir 'koşma'dır.
Cevap
Her iki şiirin de nazım biçimi 'koşma' olmasına rağmen, birinci şiirin nazım türü 'güzelleme', ikinci şiirin nazım türü 'koçaklama'dır.
Şiirlerin her ikisi de 11'li hece ölçüsü ve dörtlük birimiyle yazıldığı için nazım biçimleri 'koşma' olarak aynıdır. Ancak birinci şiirde bir sevgilinin güzelliği anlatıldığı için nazım türü 'güzelleme', ikinci şiirde ise yiğitlik ve meydan okuma anlatıldığı için nazım türü 'koçaklama'dır. Bu durum, biçimlerin aynı, türlerin farklı olduğunu kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Nazım biçimi (form) yapısal özellikleri (ölçü, kafiye düzeni, birim) ifade ederken; nazım türü (tür) şiirin temasını ve işlediği konuyu ifade eder.