Soru

Zorluk: ZorKoşullanma Yoluyla Öğrenme

Bir şirkette proje yöneticisi olan Kaan, ne zaman üst yönetime sunum yapmak için toplantı odasına girse, sunum esnasında sert eleştirilerle ve suçlamalarla karşılaşmaktadır. Bir süre sonra Kaan, henüz sunum yapmaya başlamadan, sadece o toplantı odasının kapısından içeri adım attığında bile ellerinin titrediğini ve yoğun bir stres yaşadığını fark eder. Bu durumdan kurtulmak isteyen Kaan, sonraki haftalarda sunum günlerinde hastalık raporu alarak işe gitmemeye başlamıştır. Bu kaçınma davranışı, onun sert eleştirilerden uzak kalmasını sağlayarak rahatlamasına yol açmış ve zamanla sunum günlerinde rapor alma sıklığı artmıştır.

Buna göre, Kaan'ın toplantı odasına girdiğinde stres yaşaması ve sunum günlerinde rapor alma sıklığının artması durumları, sırasıyla aşağıdaki psikolojik süreçlerden hangileriyle açıklanır?

  1. Klasik koşullanma (Koşullu tepki) - Olumsuz pekiştirmeCevap
  2. B
    Klasik koşullanma (Koşullu tepki) - Birinci tip ceza
  3. C
    Klasik koşullanma (Koşulsuz tepki) - Olumsuz pekiştirme
  4. D
    Edimsel koşullanma (Olumlu pekiştirme) - İkinci tip ceza
  5. E
    Edimsel koşullanma (Olumlu pekiştirme) - Olumsuz pekiştirme

Cevap

Klasik koşullanma (Koşullu tepki) - Olumsuz peki��tirme
Kaan'ın toplantı odasını gördüğünde stres yaşaması klasik koşullanma (koşullu tepki) ile açıklanır çünkü nötr bir uyarıcı olan oda, sert eleştirilerle (koşulsuz uyarıcı) eşleşerek koşullu uyarıcı hâline gelmiştir. Sunum günlerinde rapor alarak bu olumsuz durumdan kaçınması ve rahatlaması sonucunda rapor alma davranışının sıklığının artması ise edimsel koşullanmadaki olumsuz pekiştirme sürecidir; çünkü organizmayı rahatsız eden uyarıcı ortamdan çekilmiş ve hedef davranış kuvvetlendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaan'ın toplantı odasına karşı gösterdiği stres tepkisini analiz etmek
Klasik koşullanma (Koşullu tepki)
Toplantı odası başlangıçta nötr bir uyarıcıyken, sert eleştirilere (koşulsuz uyarıcı) maruz kalma deneyimi sonrasında koşullu uyarıcı hâline gelmiştir. Kaan'ın odada gösterdiği stres ise öğrenilmiş bir koşullu tepkidir.
2
Kaan'ın sunum günlerinde rapor alması ve bu davranışın sıklığının artmasını analiz etmek
Olumsuz pekiştirme
Rapor alma davranışı, Kaan'ı stres verici ve hoş olmayan bir durum olan sert eleştirilerden kurtarmıştır (ortamdan istenmeyen uyarıcının çekilmesi). Bu kurtulma hissi davranışı pekiştirmiş ve rapor alma sıklığını artırmıştır.
3
Elde edilen analizleri seçeneklerle karşılaştırarak doğru yanıtı belirlemek
Klasik koşullanma (Koşullu tepki) ve Olumsuz pekiştirme süreçlerinin sırasıyla bir arada verildiği seçeneği seçmek
İlk durum klasik koşullanma kapsamında bir koşullu tepki, ikinci durum ise edimsel koşullanma kapsamında bir olumsuz pekiştirme sürecidir.

Anahtar Kavram

Klasik koşullanma ilkelerinden koşullu tepki ile edimsel koşullanma ilkelerinden olumsuz pekiştirme süreçlerinin günlük yaşam senaryoları üzerinden ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla