Examkin

Soru

Zorluk: ZorTasavvufi Yollar ve Ekoller

İslam medeniyetinin manevi ve ahlaki boyutunu temsil eden tasavvufi ekoller; kendilerine özgü zikir yöntemleri, seyr-i süluk ilkeleri ve ritüelleriyle birbirinden ayrışmaktadır.

Aşağıda verilen tasavvufi ekollerin ayırt edici özelliklerini, ilişkili oldukları tasavvufi yollarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Halkın içinde bulunurken bile kalben Allah ile beraber olmayı ifade eden 'halvet der encümen' ilkesini ve zikrin sessizce yapılmasını (hafi zikir) temel alan tasavvufi yol.Nakşibendiyye
  • Zikir meclislerinde cehri (sesli) zikri ve 'kıyam' zikrini uygulayan, yedi esma yoluyla nefis terbiyesini hedefleyen ve kurucusu Abdülkadir Geylani kabul edilen ekol.Kadiriyye
  • On iki imam sevgisiyle şekillenen, 'Eline, beline, diline sahip olmak' düsturunu ahlaki temel edinen; cem, semah ve gülbank gibi ritüellere sahip tasavvufi yapı.Alevilik-Bektaşilik
  • Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmet adı verilen şiirlerinde dile getirdiği ahlaki-tasavvufi ilkeler etrafında oluşan ve Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan coğrafyada İslam'ın yayılmasında etkili olan ilk Türk tarikatı.Yeseviyye

Cevap

Eşleştirmenin doğru tamamlanmış hali şu şekildedir: 'halvet der encümen' ilkesini ve sessiz zikri temel alan birinci açıklama Nakşibendiyye ile; sesli zikri, kıyam zikrini ve Abdülkadir Geylani'yi içeren ikinci açıklama Kadiriyye ile; 'eline, beline, diline sahip olmak' düsturunu, cem ve semah ritüellerini barındıran üçüncü açıklama Alevilik-Bektaşilik ile; Hoca Ahmet Yesevi'nin ahlaki öğretilerini esas alan dördüncü açıklama ise Yeseviyye ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her açıklama, o ekolün literatüründeki kavramsal çerçeve ve pratiklerle birebir örtüşmektedir: 'halvet der encümen' ilkesi ve sessiz zikir Nakşibendiyye'ye; cehri (sesli) zikir, kıyam zikri ve Abdülkadir Geylani Kadiriyye'ye; cem, semah, gülbank ve 'eline, beline, diline sahip olmak' düsturu Alevilik-Bektaşilik'e; Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmetleri ise Yeseviyye'ye aittir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki 'halvet der encümen' (halk içinde Hak ile olmak) ilkesi ve 'hafi zikir' (sessiz zikir) özellikleri incelenir.
Bu kavramların Nakşibendiyye ekolünün temel seyr-i süluk ilkeleri olduğu tespit edilir.
Nakşibendiyye ekolünde kalbi korumak amacıyla sesli zikir yerine sessiz zikir tercih edilir ve sosyal yaşamdan kopmadan ibadet bilinci sürdürülür.
2
İkinci ifadedeki 'cehri zikir' (sesli zikir), 'kıyam zikri' ve kurucu figür olarak Abdülkadir Geylani bilgileri analiz edilir.
Bu ayırt edici özelliklerin Kadiriyye ekolüne ait olduğu belirlenir.
Kadiriyye, İslam dünyasında kurumsallaşmış ilk tarikat olup, sesli toplu zikirleri ve nefis terbiyesinde yedi esma metodunu kullanmasıyla bilinir.
3
Üçüncü ifadedeki 'eline, beline, diline sahip olmak' ahlaki kuralı ile 'cem', 'semah' ve 'gülbank' gibi ritüel isimleri değerlendirilir.
Bu unsurların Alevilik-Bektaşilik ekolüyle eşleştiği sonucuna ulaşılır.
Alevilik-Bektaşilik kültüründe cem töreni ibadetin merkezindedir; semah bu ibadetin bir parçasıdır ve dualar gülbank olarak adlandırılır.
4
Dördüncü ifadedeki 'Hoca Ahmet Yesevi' ve onun 'hikmet' şiirleri üzerinden Türk dünyasındaki tasavvufi gelişim incelenir.
Bu ifadenin Yeseviyye ekolü ile eşleştiği görülür.
Yeseviyye, kurucusu bir Türk olan ilk büyük tasavvufi ekoldür ve temelini Hoca Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet'indeki ahlaki öğretiler oluşturur.

Anahtar Kavram

Tasavvufi Yollar ve Ekoller
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tasavvufi Yollar ve Ekoller

Bu konudan daha fazla soru