Soru

Zorluk: ZorSiyasi Alandaki İnkılaplar

Yeni Türk devletinde ulusal egemenliğin tam anlamıyla hâkim kılınması, devlet organlarının işleyişinin rasyonelleştirilmesi ve laikleşme sürecinin hızlandırılması amacıyla 3 Mart 1924'te kapsamlı hukuki ve siyasi düzenlemeler yapılmıştır. Bu doğrultuda Halifelik kaldırılmış, Şer'iyye ve Evkaf Vekaleti ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti lağvedilmiştir.

Bu reformların ortak siyasi hedefleri ve devletin kurumsal yapısına etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu düzenlemelerin doğrudan bir sonucu veya amacı olarak gösterilemez?

  1. A
    Ordu mensuplarının siyasetle olan doğrudan bağını keserek millî iradeyi askeri müdahalelerden korumak
  2. B
    Şer'i yetkilere sahip kurumları tasfiye ederek devletin yönetim ve hukuk mekanizmalarını laik bir yapıya kavuşturmak
  3. Hükümet bunalımlarını sonlandırarak yürütme gücünün kabine sistemi esasına göre organize edilmesini sağlamakCevap
  4. D
    Ulus devlet yapısını pekiştirerek yönetimde çift başlılık görüntüsünü ve egemenlik üzerindeki dinsel vesayeti kaldırmak
  5. E
    Vakıf kaynaklarının ve dini kurumların idaresini modern hukuk kurallarına uygun olarak devlet denetimine almak

Cevap

Hükümet bunalımlarını sonlandırarak yürütme gücünün kabine sistemi esasına göre organize edilmesini sağlamak
Hükümet bunalımlarının sonlandırılarak kabine sistemine geçilmesi, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesinin doğrudan bir sonucu ve hedefidir. 3 Mart 1924'te kabul edilen kanunlar ise laik devlet düzenini oturtmak, ordunun siyaset üzerindeki etkisini kırmak ve ulusal egemenlik önündeki vesayet organlarını kaldırmak amacı taşır.

Adım Adım Çözüm

1
3 Mart 1924 tarihli kanunların (Halifeliğin, Şer'iyye ve Evkaf Vekaleti'nin ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti'nin kaldırılması) siyasi hedefleri ve sonuçları analiz edilir.
Bu kanunların laikleşme, orduyu siyasetten ayırma ve milli egemenliği güçlendirme hedefleri taşıdığı saptanır.
Soruda verilen tarih ve kanunların hangi amaçlara hizmet ettiğini belirlemek.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin 3 Mart 1924 reformlarıyla ilişkisi değerlendirilir.
Ordunun siyasetten ayrılması Erkan-ı Harbiye ile, laik yönetim Şer'iyye ile, vakıfların denetimi Evkaf ile, çift başlılığın giderilmesi ise Halifeliğin kaldırılmasıyla örtüşmektedir.
Kanunların doğrudan sonuçlarını seçeneklerle karşılaştırmak.
3
Yürütme organının kabine sistemine göre düzenlenmesi ve hükümet bunalımlarının aşılmasının zamanı ve gerekçesi incelenir.
Bu gelişmenin 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ile gerçekleştirildiği, dolayısıyla 3 Mart 1924 düzenlemelerinin doğrudan bir sonucu veya amacı olmadığı belirlenir.
Yanlış olan ve soru kökündeki şartı sağlamayan seçeneği ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Siyasi Alandaki İnkılaplar ve 3 Mart 1924 Kanunları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla