Examkin

Soru

Zorluk: OrtaXX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Fikir Akımları

Osmanlı Devleti'nin son döneminde imparatorluğun parçalanmasını önlemek amac��yla çeşitli kurtuluş çareleri aranmıştır. Bir tarihçi, bu arayışları şu şekilde değerlendirmektedir:

'Devlet sınırları içindeki tüm toplulukları din ve mezhep farkı g��zetmeksizin eşit vatandaşlık bağıyla bir arada tutma tezi, Balkan coğrafyasında yaşanan toprak kayıplarıyla büyük bir darbe almış; halifenin kutsal cihat çağrısıyla Müslüman tebaayı bir arada tutma düşüncesi ise I. Dünya Sava��ı sürecinde Hicaz-Yemen Cephesi'nde yaşanan gelişmelerle geçerliliğini yitirmiştir.'

Buna göre, tarihçinin bu değerlendirmesinde etkililiğini yitirdiğini belirttiği fikir akımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

  1. A
    Batıcılık - Türkçülük
  2. B
    Türkçülük - Osmanlıcılık
  3. C
    Osmanlıcılık - Türkçülük
  4. Osmanlıcılık - İslamcılıkCevap
  5. E
    İslamcılık - Adem-i Merkeziyetçilik

Cevap

Osmanlıcılık - İslamcılık fikir akımları sırasıyla etkililiğini yitirmiştir.
Tarihçinin metinde bahsettiği 'din ve mezhep farkı gözetmeksizin eşit vatandaşlık bağıyla bir arada tutma tezi' Osmanlıcılık fikir akımını ifade etmektedir. Bu akım Balkan Savaşları'ndaki toprak kayıplarıyla etkililiğini yitirmiştir. Diğer taraftan, 'halifenin kutsal cihat çağrısıyla Müslüman tebaayı bir arada tutma düşüncesi' ise İslamcılık (Ümmetçilik) akımıdır ve I. Dünya Savaşı'ndaki Arap isyanlarıyla zayıflamıştır. Dolayısıyla doğru sıralama Osmanlıcılık - İslamcılık şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk ifade olan 'din ve mezhep farkı gözetmeksizin eşit vatandaşlık bağıyla bir arada tutma tezi' analiz edilir.
Bu tezin, Osmanlı Devleti sınırları içindeki tüm milletleri eşit kabul ederek bir Osmanlı ulusu yaratmayı hedefleyen Osmanlıcılık akımı olduğu belirlenir.
Osmanlıcılık akımının temel gayesi, gayrimüslim tebaa da dahil olmak üzere tüm unsurları eşit yurttaşlık çatısı altında birleştirmektir.
2
Metindeki ikinci ifade olan 'halifenin kutsal cihat çağrısıyla Müslüman tebaayı bir arada tutma düşüncesi' analiz edilir.
Bu düşüncenin, halifenin dini liderliği etrafında Müslüman birliğini savunan İslamcılık (Ümmetçilik) akımı olduğu saptanır.
İslamcılık akımı, hilafet makamını ve Müslüman nüfusu bir arada tutmayı kurtuluş yolu olarak görmektedir.
3
Bu fikir akımlarının tarihsel süreçte etkililiğini yitirdikleri olaylar karşılaştırılır.
Osmanlıcılık akımının Balkan Savaşları'yla, İslamcılık akımının ise I. Dünya Savaşı'ndaki Hicaz-Yemen Cephesi'nde yaşanan gelişmelerle (Arap liderlerin İngilizlerle iş birliği yapmasıyla) zayıfladığı doğrulanır ve doğru sıralamanın Osmanlıcılık - İslamcılık olduğu sonucuna ulaşılır.
Tarihsel kronoloji ve sebep-sonuç ilişkileri fikir akımlarının çöküş süreçlerini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla ortaya atılan fikir akımları ve bu akımların önemini yitirdiği tarihsel olaylar
Bu soruyu puanla

Konular

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Fikir Akımları

Bu konudan daha fazla soru