Examkin

Soru

Zorluk: ZorXX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Fikir Akımları

Osmanlı Devleti’nin son döneminde imparatorluğun çöküşünü engellemek amacıyla çeşitli fikir akımları ortaya atılmış ve bu akımlar dönemin aydınları ile yöneticileri tarafından savunulmuştur. Ancak zamanla yaşanan askeri ve siyasi gelişmeler, bu fikir akımlarının uygulanabilirliğini doğrudan etkilemiştir.

Bu bağlamda;

I. Namık Kemal gibi Genç Osmanlılar tarafından savunulan ve tüm tebaayı eşit kabul eden Osmanlıcıl��k fikri, Balkan Savaşları sonrasında gayrimüslim halkların neredeyse tamamının devletten ayrılmasıyla geçerliliğini fiilen yitirmiştir.

II. Mehmet Akif (Ersoy) gibi isimlerin savunduğu ve halifenin birleştirici gücünü esas alan İslamcılık (Ümmetçilik) akımı, I. Dünya Savaşı sürecinde Şerif Hüseyin önderliğindeki bazı Arap gruplarının İngilizlerle iş birliği yapmasıyla büyük bir darbe almıştır.

III. Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura gibi isimlerin öncülük ettiği Türkçülük akımı, Osmanlıcılık ve İslamcılık siyasetlerinin başarısız olması üzerine güç kazanmış; ancak Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan mağlup ayrılmasıyla beraber tamamen tasfiye edilerek yerini Adem-i Merkeziyetçilik fikrine bırakmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Birinci ve ikinci öncüllerde verilen Osmanlıcılık ve İslamcılık akımlarının tarihsel süreçte önemini kaybetmesine neden olan olaylar ve temsilcileriyle ilgili değerlendirmeler doğruyken, Türkçülük akımının tasfiye edildiğini belirten üçüncü öncül yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap 'I ve II' yargılarını içeren seçenektir.
Osmanlıcılık akımı, tüm Osmanlı tebaasını din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin eşit birer vatandaş kabul ederek imparatorluğun bütünlüğünü korumayı hedeflemiştir. Ancak Balkan Savaşları ile gayrimüslim tebaanın neredeyse tamamının bağımsızlığını kazanarak Osmanlı Devleti'nden ayrılması, bu fikrin pratik olarak uygulanamayacağını kanıtlamış ve akım geçerliliğini yitirmiştir. İslamcılık (Ümmetçilik) akımı ise halifenin nüfuzunu kullanarak dünya Müslümanlarını bir çatı altında toplamayı amaçlamıştır. I. Dünya Savaşı'nda cihat ilan edilmesine rağmen Mekke Emiri Şerif Hüseyin gibi bazı Arap liderlerin İngilizlerle ittifak kurarak Osmanlı ordusuna karşı ayaklanması, bu fikrin birleştirici gücüne büyük bir darbe vurmuştur. Dolayısıyla birinci ve ikinci öncüllerdeki ifadeler tarihsel olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlıcılık fikir akımının temel hedefini ve bu hedefin tarihsel süreçteki geçerliliğini yitirdiği olayları analiz etmek.
Namık Kemal ve Genç Osmanlılar tarafından savunulan Osmanlıcılık akımının, Balkan Savaşları'yla Balkanlardaki gayrimüslim tebaanın ayrılması sonucu fiilen önemini yitirdiği tespit edilir. Bu durum birinci öncülü doğrular.
Osmanlıcılık fikrinin çöküş nedeni olan Balkan Savaşları ilişkisi doğru kurulmuştur.
2
İslamcılık (Ümmetçilik) akımının temsilcilerini ve akımın zayıflamasına neden olan temel gelişmeleri değerlendirmek.
Mehmet Akif Ersoy gibi isimlerin savunduğu İslamcılık fikrinin, I. Dünya Savaşı'nda Şerif Hüseyin liderliğindeki Arap İsyanı ile büyük zarar gördüğü belirlenir. Bu durum ikinci öncülü doğrular.
Halifeliğin birleştirici gücünün zayıfladığı olay ile akım arasındaki sebep-sonuç ilişkisi tarihsel gerçeklerle uyuşmaktadır.
3
Türkçülük ak��mının Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki ve sonrasındaki durumunu analiz ederek üçüncü öncülün doğruluğunu test etmek.
Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura gibi isimlerin sistemleştirdiği Türkçülük akımının, I. Dünya Savaşı sonrasında tasfiye edilmediği, aksine Millî Mücadele ve cumhuriyetin kuruluş döneminde temel ideoloji haline geldiği görülür. Bu nedenle üçüncü öncülün yanlış olduğu anlaşılır.
Türkçülük akımının Cumhuriyet dönemindeki sürekliliği ve kurucu rolü, onun tasfiye edildiği iddiasını çürütmektedir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemeye yönelik fikir akımlarının tarihsel süreçteki kırılma noktaları ve etkililiklerini kaybetme nedenleri.
Bu soruyu puanla

Konular

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Fikir Akımları

Bu konudan daha fazla soru