Soru

Zorluk: ZorKüresel ve Bölgesel Ölçekteki Örgütler

Küresel ve bölgesel ölçekteki örgütlerin kuruluş amaçları, coğrafi etki alanları ve Türkiye'nin bu örgütlerle olan ilişkileri (kurucu, sonradan üye, diyalog ortağı vb.) büyük çeşitlilik gösterir. Aşağıda sol sütunda verilen uluslararası örgütleri, sağ sütunda yer alan kuruluş öyküleri ve Türkiye ile olan ilişkilerini açıklayan en uygun ifadelerle eşleştiriniz.

  • Gelişmekte Olan 8 Ülke (D-8)Türkiye'nin 1997 yılında İstanbul'da kurulmasına öncülük ettiği, üye ülkelerinin tamamı aynı zamanda İslam İşbirliği Teşkilatına da üye olan küresel ölçekli ekonomik iş birliği oluşumudur.
  • Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)Soğuk Savaş sonrası dönemde üye ülkelerin sınır güvenliğini sağlama amacıyla bölgesel ittifak olarak kurulan, günümüzde küresel dengeleri etkileyen bu örgütte Türkiye 'diyalog ortağı' statüsündedir.
  • İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)1969 yılında Kudüs'teki Mescid-i Aksa'nın kundaklanması üzerine İslam dünyasının siyasi ve toplumsal dayanışmasını sağlamak amacıyla kurulan küresel ölçekli çatı örgüttür.
  • Ekonomik İşbirliği ve Kalk��nma Örgütü (OECD)İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa'nın Marshall Planı kapsamındaki ekonomik yardımlarını koordine etmek üzere kurulan ve Türkiye'nin de kurucu üye olarak yer aldığı küresel ölçekli örgüttür.

Cevap

Eşleştirme sonucu şu şekildedir: Gelişmekte Olan 8 Ülke (D-8) örgütü Türkiye'nin 1997'de İstanbul'da öncülük ettiği küresel ekonomik oluşum ifadesiyle; Şanghay İşbirliği Örgütü Türkiye'nin diyalog ortağı olduğu bölgesel güvenlik ittifakı ifadesiyle; İslam İşbirliği Teşkilatı Mescid-i Aksa saldırısı sonrası kurulan küresel çatı örgüt ifadesiyle; Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ise Marshall Planı yardımları koordinasyonu için kurulan ve Türkiye'nin kurucusu olduğu küresel örgüt ifadesiyle eşleşir.
Verilen eşleştirmelerde her örgüt kendi tarihsel kuruluş amacı, işlevi ve Türkiye ile olan hukuki ilişkisine göre doğru şekilde açıklanmıştır. D-8 küresel-ekonomik, ŞİÖ bölgesel-askeri/güvenlik, İİT küresel-siyasi/dini ve OECD ise küresel-ekonomik nitelikleriyle ve doğru kuruculuk/üyelik ilişkileriyle eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
D-8 örgütünün özelliklerini analiz etme
D-8'in 1997 yılında İstanbul Deklarasyonu ile kurulduğu ve üye ülkelerin (Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır, Nijerya) tamamının İslam İşbirliği Teşkilatına üye küresel ekonomik aktörler olduğu belirlenir.
Kuruluş yılı, yeri ve üye yapısı ayırt edici temel bilgileri sağlar.
2
Şanghay İşbirliği Örgütü'nün coğrafi ve siyasi yapısını analiz etme
ŞİÖ'nün bölgesel sınır güvenliği amacıyla kurulduğu, Türkiye'nin bu örgütte tam üye olmayıp 'diyalog ortağı' statüsünde olduğu eşleştirilir.
Türkiye'nin üyelik statüsü ve örgütün bölgesel güvenlik odağı doğru eşleşmeyi sağlar.
3
İslam İşbirliği Teşkilatı'nın tarihsel kuruluş arka planını inceleme
İİT'nin 1969'da Kudüs'teki Mescid-i Aksa kundaklama olayına tepki olarak kurulduğu ve BM'den sonra en çok üyeye sahip küresel siyasi çatı örgütü olduğu eşleştirilir.
Kuruluşuna zemin hazırlayan tarihsel olay örgütün en karakteristik özelliğidir.
4
OECD örgütünün kökenlerini ve Türkiye'nin rolünü belirleme
OECD'nin İkinci Dünya Savaşı sonrasında Marshall Planı'nın koordinasyonu amacıyla kurulan OEEC örgütünün devamı olduğu ve Türkiye'nin kurucu üye sıfatıyla yer aldığı eşleştirilir.
Marshall Planı ilişkisi ve kurucu üyelik statüsü eşleştirmeyi doğrular.

Anahtar Kavram

Küresel ve Bölgesel Örgütlerin Sınıflandırılması ile Türkiye'nin Üyelik İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla