Küresel Ortam: Kültür, Ticaret ve Ülkeler

Ülkelerin doğal kaynak potansiyelleri ile ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişki analiz edildiğinde, ülkelerin kaynak kullanımı ve dış ticaret politikalarında farklı yöntemler izledikleri görülmektedir.

Buna göre, aşağıda doğal kaynak kullanımı ve ekonomik faaliyet yapısı belirtilen ülkelerden hangisinin uyguladığı yöntemin, ülkenin uzun vadeli ekonomik kalkınmasına olan katkısının en düşük olması beklenir?

Doğal kaynak potansiyeli ile ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişki farklılık göstermektedir. Aşağıda haritadaki konumları belirtilen ülkeleri, doğal kaynak-ekonomi ilişkisini yansıtan en uygun kalkınma profilleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda, doğal kaynak potansiyelleri ile ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi yansıtan coğrafi özellikler ve bu özellikleri temsil eden ülke örnekleri verilmiştir. Coğrafi özelliklerin temsil ettiği ülke örneklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Hazar Havzası, barındırdığı zengin petrol ve doğalgaz rezervleriyle küresel enerji jeopolitiğinde çok önemli bir yere sahiptir. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bölgedeki kıyıdaş devletler arasında çeşitli sınırlar ve kaynak paylaşımı sorunları ortaya çıkmıştır.

Hazar Havzası ve çevresinde yaşanan bu jeopolitik süreçlerle ilgili;

I. Kıyıdaş ülkelerin Hazar'ın coğrafi/hukuki statüsüne (göl ya da deniz olması) yönelik farklı tezler savunması,
II. Çıkarılan enerji kaynaklarının küresel pazarlara ulaştırılacağı boru hatlarının güzergahı üzerindeki nüfuz mücadelesi,
III. Yaşanan anlaşmazlıkların yalnızca bölge ��lkeleri arasındaki etnik ve mezhepsel çatışmalardan kaynaklanması

yargılarından hangileri doğrudur?

Küresel ve bölgesel ölçekte yaşanan çatışma ve gerginlik alanlarının coğrafi konumlarını bilmek, küresel jeopolitiği analiz etmede önemli bir unsurdur.

Buna göre, aşağıda verilen jeopolitik çatışma ve istikrarsızlık alanlarının kuzeyden güneye doğru coğrafi konumlarına göre sıralaması nasıl olmalıdır?

Hindistan ile Pakistan arasında bağımsızlık kazanıldığı günden bu yana devam eden Keşmir Sorunu, askeri ve siyasi gerilimlerin merkezinde yer alan küresel ölçekte bir bölgesel çatışma alanıdır. Bu bölgedeki çatışmaların temelinde sınır anlaşmazlıkları ve etnik/dini unsurlar öne çıksa da arka planda bölgenin fiziki coğrafya özellikleri ve doğal kaynak potansiyeli de kritik bir rol oynamaktadır. Buna göre, Keşmir Bölgesi'nin jeopolitik önemini artırarak iki ��lke arasında stratejik bir mücadele alanına dönüşmesinde aşağıdaki doğal kaynaklardan hangisinin kontrolü daha belirleyici bir etkiye sahiptir?

Aşağıda verilen bölgesel çatışma alanları ile bu alanlardaki gerginliklerin temel nedenlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Küreselleşen dünyada jeopolitik konumu nedeniyle bölgesel ve küresel ölçekte çatışma veya gerginlik alanı hâline gelmiş bölgelerin coğrafi konum analizinin yapılması önem taşır.

Aşağıda bazı önemli jeopolitik çatışma ve gerginlik alanları verilmiştir. Bu alanları coğrafi konumlarına göre en batıda yer alandan en doğuda yer alana doğru sıralayınız.

Küresel ve bölgesel örgütlerin etki alanları; kuruluş amaçları, üye ülkelerin coğrafi dağılışı ve sınırları gibi faktörlere göre değişkenlik gösterir. Türkiye, coğrafi konumu ve tarihi bağları doğrultusunda bu örgütlerle farklı düzeylerde ilişkiler geliştirmiştir.

Aşağıdaki tabloda bazı uluslararası örgütlerin ölçeği, ana faaliyet alanı ve Türkiye ile olan ilişkisine dair bilgiler numaralandırılarak boş bırakılmıştır:

Buna göre, tabloda numaralandırılarak boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Küresel ticaret; hammadde, imalat (sanayi) ve tüketim (pazar) alanları arasındaki mal, hizmet ve sermaye akışından oluşur. Dünya ticaretinin büyük bölümü Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Doğu Asya olarak adlandırılan üç büyük ticaret bölgesinde ve bu bölgeleri birbirine bağlayan deniz yolu ağlarında yoğunlaşmıştır.

Buna göre, dünyadaki başlıca ticaret bölgeleri ve bu bölgelerin küresel ticaretteki rolleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Batı kültür bölgesi, tarihsel süreç boyunca farklı coğrafi alanlara yayılarak günümüzdeki sınırlarına ulaşmıştır. Kültür bölgelerinin oluşumu ve dağılışı dikkate alındığında, Batı kültürünün küresel ölçekteki yayılma aşamalarının geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Türk kültürü, çok geniş bir coğrafyaya yayılmış; bu yayılma sürecinde etkileşime girdiği medeniyetlerden etkilenirken onları da etkilemiştir. Türk kültürünün maddi (somut) ve manevi (soyut) unsurları, şekillendikleri coğrafi çevre ile doğrudan ilişkilidir.

Aşağıdaki dilsiz dünya haritasında Türk kültürünün doğuşu ve yayılış gösterdiği bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Bu alanlar ve Türk kültürünün özellikleri ile ilgili;

I. I numaralı alan, Türk kültürünün doğduğu coğrafi ocak olup bu bölgedeki karasal iklim ve bozkır bitki örtüsü özellikleri, kültürün şekillenmesinde at, çadır ve demircilik gibi maddi unsurları ön plana çıkarmıştır.
II. II numaralı alan, Türk kültürünün Orta Asya dışındaki en önemli yayılma alanlarından biridir ve bu alandaki ilk Türk mimari eserleri yerleşik hayata geçişle birlikte doğrudan İslamiyet'in kabulünden önce ortaya çıkmıştır.
III. III numaralı alanda bulunan Mostar Köprüsü ve IV numaralı alandaki Tolunoğlu Ahmet Camii, Türk kültürünün yayılış alanındaki somut kültürel mirasın en belirgin örneklerindendir.
IV. V numaralı alan, Türk kültürünün güney yönündeki yayılış alanını temsil eder ve bu bölgedeki mimari eserler üzerinde yerel Hint kültür�� ile Türk-İslam sentezinin etkileri görülür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Küresel ve bölgesel örgütlerin kuruluş amaçları, üye sayıları ve etki alanları coğrafi sınırlarla yakından ilişkilidir. Ülkelerin bu örgütlerdeki üyelik statüsü ve kuruluş süreçlerindeki rolleri ise jeopolitik konumları ve dış politika önceliklerine göre şekillenir.

Buna g��re, uluslararası örgütler ve Türkiye'nin bu örgütlerdeki konumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aşağıda verilen küresel ve bölgesel ölçekteki örgütleri, bu örgütlerin kuruluş süreçleri ve Türkiye ile olan ilişkilerini içeren doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Kuzeybatı Avrupa'daki bir limana ulaşmak üzere Basra Körfezi'nden hareket eden ve en kısa deniz rotasını izleyen bir petrol tankerinin, geçiş sırasına göre aşması gereken jeopolitik öneme sahip su yollarını belirten aşağıdaki açıklamaları ilk geçilenden son ge��ilene doğru sıralayınız.

Türk kültürü, tarih boyunca geniş bir coğrafyaya yayılmış ve bu yayılış alanlarında kalıcı maddi ve manevi izler bırakmıştır.

Aşa��ıda verilen Türk kültürüne ait tarihsel özellik veya mimari miraslar ile bu unsurların en yoğun görüldüğü ya da ortaya çıktığı coğrafi bölgeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir kültürün doğduğu, şekillendiği ve dünyaya yayıldığı yere o kültürün ocağı (doğum yeri) denir. Kültür bölgelerinin oluşmasında ve bu bölgelerin sınırlarının belirlenmesinde hem fiziki hem de beşerî faktörler etkili olmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kültür bölgelerinin oluşumu ve dağılışını etkileyen fiziki (doğal) faktörlerden biridir?

Türk kültürünün gelişim süreci, yayıldığı alanlar ve bu kültürün maddi-manevi unsurları göz önüne alındığında, aşağıda sol sütunda verilen açıklamaları sağ sütundaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Tarih boyunca farklı coğrafyalara göç eden Türkler, gittikleri bölgelere kendi kültür unsurlar��nı taşımış ve o bölgelerdeki kültürlerle etkileşime girmişlerdir. Ancak her kültürün ortaya çıktığı, şekillendiği ve çevreye yayılmaya başladığı bir doğuş yeri yani kültür ocağı bulunur.

Buna göre, Türk kültürünün ortaya çıktığı ve şekillendiği ilk coğrafi bölge (kültür ocağı) aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel ticaretin üç temel unsuru olan üretim, dağıtım ve tüketim zincirini göstermek amacıyla hazırlanan aşağıdaki aşamaları, ham maddenin eldesinden nihai tüketiciye ulaşmasına kadar geçen coğrafi süreci dikkate alarak sırasıyla düzenleyiniz.