Osmanlı Devleti’nde 1839’da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile 1856’da ilan edilen Islahat Fermanı’nın içerik ve kapsam bakımından taşıdığı farklar, imparatorluğun iç ve dış dinamikleriyle yakından ilişkilidir.
Buna göre, Tanzimat ve Islahat fermanlarının hitap ettiği tebaa grupları ve hakların kapsamı değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ATanzimat Fermanı sadece Müslüman tebaanın haklarını korumayı amaçlarken, Islahat Fermanı ilk kez gayrimüslimlere mülkiyet hakkı vermiştir.
- BIslahat Fermanı ile gayrimüslimlerin elde ettiği haklar tamamen din ve vicdan özgürlüğü ile sınırlı tutulmuş, siyasi ve idari haklardan mahrum bırakılmışlardır.
- Tanzimat Fermanı tüm Osmanlı tebaasına eşit haklar tanımayı hedeflerken, Islahat Fermanı öncelikle gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye ve yasal güvence altına almaya odaklanmıştır.Cevap
- DHer iki ferman da sadece dış baskıların etkisiyle hazırlanmış olup, Osmanlı devlet adamlarının iç politikadaki modernleşme ve merkezileşme çabalarıyla bir ilgisi bulunmamaktadır.
- ETanzimat Fermanı gayrimüslim tebaanın cizye vergisinden muaf tutulmasını sağlarken, Islahat Fermanı bu vergiyi Müslüman tebaaya da yüklemiştir.
Cevap
Tanzimat Fermanı tüm Osmanlı tebaasına eşit haklar tanımayı hedeflerken, Islahat Fermanı ��ncelikle gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye ve yasal güvence altına almaya odaklanmıştır.
Tanzimat Fermanı tüm Osmanlı tebaasını (Müslüman ve gayrimüslim) kapsayarak kanun önünde eşitlik ilkesini getirmiştir. Islahat Fermanı ise Paris Antlaşması öncesinde Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını önlemek amacıyla doğrudan gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmeye ve yasal güvence altına almaya odaklanmıştır. Dolayısıyla, Tanzimat Fermanı'nın genel kapsamlılığına karşın Islahat Fermanı'nın gayrimüslim odaklı olması doğru bir değerlendirmedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat ve Islahat Fermanlarının haklar ve tebaa kapsamı yönünden karşılaştırılması