Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDoğu Sorunu ve Boğazlar Meselesi

19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakları ve Boğazlar'ın uluslararası statüsü üzerinde yaşanan diplomatik gelişmeler incelendiğinde; Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841) ve Paris Antlaşması (1856) süreçleri büyük önem taşımaktadır.

Bu antlaşmaların içerikleri ve Osmanlı Devleti’nin egemenlik haklarına etkileri dikkate alındığında, Boğazlar ve Karadeniz’in hukuki statüsündeki değişim süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. A
    Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerinde mutlak egemenlik hakkı ilk kez Avrupalı devletlerin ortak güvencesine verilmiş, Paris Antlaşması ile de Osmanlı Devleti Karadeniz'de tek askeri güç haline gelmiştir.
  2. B
    Londra Boğazlar Sözleşmesi, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki tek taraflı tasarruf yetkisini tamamen geri kazanmasını sağlamış; Paris Antlaşması ise bu hakları genişleterek Rusya'nın Karadeniz'deki donanma bulundurma hakkını onaylamıştır.
  3. C
    Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Karadeniz'in tarafsızlığı ilkesi ilk kez kabul edilmiş, Paris Antlaşması ile de Boğazlar meselesi Osmanlı Devleti'nin bir iç sorunu haline getirilerek Avrupa devletlerinin müdahalesi engellenmiştir.
  4. Hünkar İskelesi Antlaşması ile Rusya lehine ortaya çıkan tek taraflı koruma statüsü, Londra Boğazlar Sözle��mesi ile çok taraflı bir uluslararası garantiye dönüşmüş; Paris Antlaşması ise Karadeniz'i tarafsızlaştırarak Osmanlı Devleti'nin kendi kıyılarındaki hükümranlık haklarını kısıtlamıştır.Cevap
  5. E
    Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi ile Boğazlar'daki geçiş ücretleri uluslararası denetime bırakılmış, Hünkar İskelesi Antlaşması ise Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını tek taraflı olarak kullandığı son antlaşma olmuştur.

Cevap

Hünkar İskelesi Antlaşması ile Rusya lehine ortaya çıkan tek taraflı koruma statüsünün Londra Boğazlar Sözleşmesi ile çok taraflı garantiye dönüştüğün��, Paris Antlaşması'nın ise Karadeniz'i tarafsızlaştırarak Osmanlı Devleti'nin kendi sularındaki egemenlik haklarını kısıtladığını belirten yargı doğrudur.
Hünkar İskelesi Antlaşması ile Rusya lehine ortaya çıkan tek taraflı koruma statüsü, Londra Boğazlar Sözleşmesi ile çok taraflı bir uluslararası garantiye dönüşmüş; Paris Antlaşması ise Karadeniz'i tarafsızlaştırarak Osmanlı Devleti'nin kendi kıyılarındaki hükümranlık haklarını kısıtlamıştır. Bu durum, Osmanlı'nın savaşın galibi olmasına rağmen egemenlik haklarının kısıtlandığının en açık kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hünkar İskelesi Antlaşması'nın (1833) analiz edilmesi ve Osmanlı Devleti'nin Rusya ile yaptığı bu antlaşmayla Boğazlar üzerindeki tek taraflı egemenlik hakkını Rusya lehine son kez kullandığının tespit edilmesi.
Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarının Rusya lehine tek taraflı bir koruma ilişkisine dönüştüğünün belirlenmesi.
Boğazlar meselesinin başlangıç noktasını ve egemenlik haklarının niteliğini anlamak.
2
Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin (1841) analiz edilmesi ve Boğazlar'ın uluslararası bir statüye kavuştuğunun, tek taraflı egemenliğin yerini çok taraflı garantiye bıraktığının belirlenmesi.
Boğazlar'ın durumunun Osmanlı'nın bir iç sorunu veya Rusya ile ikili meselesi olmaktan çıkıp uluslararası bir statü kazandığının tespiti.
Boğazlar'ın hukuki statüsündeki çok taraflı dönüşümü saptamak.
3
Paris Antlaşması'nın (1856) Karadeniz ile ilgili hükümlerinin analiz edilmesi.
Karadeniz'in tarafsızlaştırılması hükmü uyarınca Osmanlı Devleti'nin galip devlet olmasına rağmen Karadeniz'de donanma ve tersane bulundurma hakkından mahrum bırakıldığının ve egemenlik haklarının kısıtlandığının belirlenmesi.
Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarındaki fiili daralmayı ortaya koymak.
4
Elde edilen verilerin sentezlenerek Boğazlar ve Karadeniz'in hukuki statüsünün gelişim seyrini en doğru şekilde açıklayan seçeneğin belirlenmesi.
Hünkar İskelesi ile başlayan tek taraflı statünün Londra ile çok taraflı garantiye evrildiği ve Paris ile Karadeniz'in tarafsızlaşması sonucu Osmanlı hükümranlığının kısıtlandığı sonucuna ulaşılması.
Soru kökündeki yönlendirmenin nihai hedefine ulaşmak.

Anahtar Kavram

Doğu Sorunu çerçevesinde Boğazlar ve Karadeniz'in statüsündeki değişimler ile Osmanlı egemenlik haklarının sınırlandırılması
Bu soruyu puanla

Konular

Doğu Sorunu ve Boğazlar Meselesi

Bu konudan daha fazla soru