Soru

Zorluk: OrtaBellek Türleri ve İşleyiş Süreçleri

Yemek yapmayı çok seven Aylin, yıllar önce İtalya tatilinde yediği ve çok beğendiği özel bir yemeğin tadını ve o yemeği yerken arkadaşlarıyla yaptığı keyifli sohbeti hatırlamakta güçlük çekmektedir. Buna karşın, İtalyan mutfağında makarnanın genellikle durum buğdayından yapılan irmikle hazırlandığı bilgisini hemen söyleyebilmektedir. Akşam yemeği için mutfağa girdiğinde ise elindeki bıçağı nasıl tutacağını, soğanları hangi hızda ve açıda doğrayacağını hiç düşünmeden, otomatik bir şekilde gerçekleştirmektedir.

Bu durumdan hareketle Aylin'in uzun süreli bellek türlerinin işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Arkadaşlarıyla yaptığı sohbeti hatırlayamaması, yeni öğrendiği yemek bilgilerinin eski anılarını engellemesi nedeniyle ileriye ket vurma yaşadığını gösterir.
  2. B
    Bıçak kullanma ve soğan doğrama gibi motor beceriler anlamsal belleğinde saklanır ve bu eylemler sırasında yüksek düzeyde bilinçli bir bilişsel çaba harcamaktadır.
  3. Anlamsal ve işlemsel belleğindeki bilgilere kolayca erişim sağlayabilirken, kişisel yaşantılarına dair anısal belleğindeki bilgileri geri çağırmakta güçlük çekmektedir.Cevap
  4. D
    Makarnanın ham maddesine dair teorik bilgileri işlemsel belleğinde depolamış, soğan doğrama gibi motor becerilerini ise anısal belleğe aktarmıştır.
  5. E
    Aylin'in makarnanın yapılış bilgisini hatırlayıp tatil anısını hatırlayamaması, duyusal belleğin kapasite sınırlarından kaynaklanmaktadır.

Cevap

Anlamsal ve işlemsel belleğindeki bilgilere kolayca erişim sağlayabilirken, kişisel yaşantılarına dair anısal belleğindeki bilgileri geri çağırmakta güçlük çekmektedir.
Parografta Aylin'in geçmişte yaşadığı kişisel bir deneyimi (İtalya tatilindeki yemeği ve sohbeti) hatırlayamaması anısal belleğindeki bilgiye erişimde sorun yaşadığını gösterir. Diğer yandan, makarnanın durum buğdayından yapıldığı gibi genel-kültürel bilgileri bilmesi anlamsal belleğinin; bıçak kullanma gibi motor becerileri otomatik yapması ise işlemsel belleğinin sağlıklı çalıştığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Parograftaki durumları bellek türleriyle eşleştirme.
Tatil anısı ve sohbetler anısal bellek (episodic), makarnanın ham maddesi hakkındaki teorik bilgi anlamsal bellek (semantic), bıçak kullanma ve soğan doğrama gibi motor beceriler ise işlemsel bellek (procedural) ile ilişkilidir.
Sorunun doğru cevabına ulaşmak için önce parografta verilen örneklerin hangi bellek türlerine ait olduğunu belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri analiz etme ve Aylin'in durumunu değerlendirme.
Aylin'in makarnanın yapılış bilgisine (anlamsal) ve soğan doğrama becerisine (işlemsel) erişebildiği, fakat arkadaşlarıyla olan sohbetini (anısal) hatırlamakta zorlandığı görülmektedir.
Bellek türlerinin aktiflik ve geri getirme durumlarını seçeneklerdeki ifadelerle karşılaştırarak doğru yargıyı bulmak.

Anahtar Kavram

Uzun Süreli Bellek Türleri (Anısal, Anlamsal, İşlemsel Bellek)
Bu soruyu puanla