Soru

Zorluk: ZorSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi inkılaplar ile bu inkılapların doğrudan ortaya çıkardığı siyasi ve demokratik sonuçları en uygun şekilde eşleştiriniz.

  • Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)Ulusal egemenlik yolunda ilk büyük adımın atılarak TBMM'nin Türk milletinin tek meşru temsilcisi konumuna gelmesi ve Lozan Görüşmelerinde iki başlılığın önlenmesi
  • Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilerek devlet başkanlığ�� ve hükümet bunalımının kesin olarak çözüme kavuşturulması
  • Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)Dinî ve siyasi otorite ayrımının kesinleşmesiyle laikleşme sürecinin hızlanması ve eski rejime geri dönüş umutlarının tamamen sona ermesi
  • Kadınlara siyasi hakların verilmesi (1930-1934)Seçmen kitlesinin genişletilerek ulusal iradenin meclise yansımasında tam temsiliyetin ve toplumsal eşitliğin sağlanması

Cevap

Saltanatın kaldırılması - Lozan'da iki başlılığın önlenmesi ve TBMM'nin tek temsilci olması; Cumhuriyetin ilanı - Kabine sistemine geçilerek hükümet bunalımının çözülmesi; Halifeliğin kaldırılması - Laikleşmenin hızlanması ve eski rejime dönüş umutlarının son bulması; Kadınlara siyasi hakların verilmesi - Seçmen kitlesinin genişletilmesi ve ulusal iradede tam temsiliyetin sağlanması.
Siyasi inkılaplar kronolojik ve mantıksal bir sırayla birbirini tamamlamıştır. Saltanatın kaldırılmasıyla Lozan'daki iki başlılık önlenmiş ve TBMM tek meşru güç olmuştur. Cumhuriyetin ilanıyla hükümet bunalımı çözülmüş ve kabine sistemine geçilmiştir. Halifeliğin kaldırılmasıyla laikleşme hızlanmış ve eski rejime dönüş umutları bitmiştir. Kadınlara siyasi haklar verilmesiyle de seçmen kitlesi genişletilerek ulusal irade tam olarak meclise yansıtılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Saltanatın kaldırılmasının tarihsel ve diplomatik sonuçlarını analiz etmek.
1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasının Lozan öncesinde İstanbul Hük��meti ile TBMM arasındaki iki başlılığı önlediği ve ulusal egemenliğin önündeki saltanat engelini kaldırdığı belirlenir.
Saltanatın kaldırılması doğrudan ulusal egemenlik yolunda atılmış ilk büyük adımdır.
2
Cumhuriyetin ilanının getirdiği hükümet sistemi değişikliğini ve siyasi krizi incelemek.
29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı ile meclis hükümeti sisteminin yol açtığı yürütme krizinin kabine sistemine geçilerek aşıldığı tespit edilir.
Cumhuriyetin ilanı devletin adını koymuş ve hükümet bunalımını çözmüştür.
3
Halifeliğin kaldırılmasının laikleşme ve rejim güvenliği üzerindeki etkilerini değerlendirmek.
3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla laik devlet yapısının güçlendiği ve eski monarşik düzene dönüş yollarının kapatıldığı görülür.
Halifelik eski rejimin sembolü olduğundan kaldırılması laik cumhuriyeti güvence altına almıştır.
4
Kadınlara tanınan siyasi hakların temsili demokrasi açısından önemini saptamak.
1930-1934 yılları arasında kadınlara verilen hakların ulusal iradenin meclise eksiksiz yansımasını sağladığı anlaşılır.
Nüfusun yarısını oluşturan kadınların siyasi haklar elde etmesi demokratik temsilde eşitliği tamamlar.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi siyasi inkılaplarının neden-sonuç ilişkileri, demokratikleşme ve devlet teşkilatlanmasındaki rolleri.
Bu soruyu puanla