Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorAnonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda anonim halk şiirine ait üç farklı şiir parçası verilmiştir:

I. Parça:
Güle naz
Bülbül eyler güle naz
Girdim dost bahçesine
Ağlayan çok gülen az

II. Parça:
Derdim var beller gibi
Söylemem eller gibi
Altımdaki al atım
Kuyruğu teller gibi
Ağlaram ağlar gibi
Derdim var dağlar gibi

III. Parça:
Yarim İstanbul'u mesken mi tuttun
Gördün güzelleri beni unuttun
Sıla gözyaşımı ceyhun mu ettin
Aman aman sürmelim gel
Suna boylum gel, ayrılık ölüm gel

Bu şiir parçalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. parça, ilk dizesinin hece sayısı bakımından eksik bırakılmasıyla oluşturulmuş kesik manidir ve dize sonlarındaki 'güle naz' ile 'gülen az' ifadeleriyle cinaslı uyak yapılmıştır.
  2. B
    III. parça, ezgisiyle ön plana çıkan ve anonim halk edebiyatının ür��nü olan türkü nazım biçiminden alınmıştır; bu parça eğer bir ölümün ardından yakılsaydı İslamiyet öncesi dönemdeki sagu veya divan edebiyatındaki mersiye türünün konu bakımından karşılığı olurdu.
  3. II. parça, dörtlük sınırını aşan yapısıyla yedekli mani olarak adlandırılır; bu nazım biçimi âşık edebiyatındaki semailer ile hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla söylenmesi bakımından ortaklık gösterir.Cevap
  4. D
    I. parça, hece sayısı ve uyak örgüsü bakımından anonim halk edebiyatının en küçük nazım biçimi olan maninin özelliklerini taşımaktadır ve 7'li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.
  5. E
    III. parça, asıl sözlerin yer aldığı bentler ile her bentten sonra tekrarlanan nakarat (kavuştak) kısmından oluşan bir türküdür ve lirik bir nitelik taşımaktadır.

Cevap

Yedekli maninin sekizli hece ölçüsüyle söylendiği ve semailerle ortaklık gösterdiği yönündeki ifade söylenemez.
Yedekli (artık) maniler, standart mani nazım biçiminin bir çeşididir ve maniler hece ölçüsünün yedi heceli kalıbıyla söylenir. Âşık edebiyatında yer alan semailer ise sekizli hece ölçüsüyle söylenmektedir. Dolayısıyla yedekli manilerin semailer gibi sekizli ölçüyle söylendiğini belirten yargı bilgi yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen şiir parçalarının biçimsel ve yapısal özelliklerini (hece sayısı, dize sayısı, kafiye düzeni) tespit etmek.
I. parçanın kesik mani (7'li tabanlı), II. parçanın yedekli mani (7'li) ve III. parçanın türkü (11'li bent, 8'li ve 11'li kavuştak) olduğu belirlenmiştir.
Şiirlerin hangi nazım şekillerine ait olduğunu belirleyerek seçeneklerdeki yapısal yargıları değerlendirmek.
2
Şiir parçalarının ahenk ve kafiye özelliklerini çözümlemek.
I. parçada 'güle naz' ve 'gülen az' kelimeleriyle cinaslı uyak yapıldığı, II. parçanın aabaaa düzeninde yedekli uyaklandığı görülmüştür.
Uyak ve ahenk unsurlarına yönelik yargıların doğruluğunu kontrol etmek.
3
Şiirlerin tür, tema ve dönem eşleştirmelerini (ağıt, sagu, mersiye) karşılaştırmak.
III. parçanın aşk ve gurbet temalı bir türkü olduğu, ölüm konulu türkülerin (ağıt) eski edebiyattaki karşılıklarıyla (sagu, mersiye) olan ilişkisi doğrulanmıştır.
Tematik ve edebi dönemler arası karşılaştırmaların doğruluğunu test etmek.
4
Seçeneklerde geçen semai ve yedekli mani hece ölçüsü karşılaştırmasını analiz etmek.
Semailerin 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı, oysa yedekli maninin 7'li hece ölçüsüyle söylendiği tespit edilmiştir.
Yedekli mani ve semai arasındaki hece sayısı ortaklığı iddiasının yanlışlığını belirlemek.

Anahtar Kavram

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri (Mani, Türkü) ve Hece Ölçüsü Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru