Soru

Zorluk: ZorBirinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Milli Mücadele Dönemi’nde, İstanbul Hükümeti’nin milli hareketi padişah ve halifeye karşı bir ayaklanma ve dinsizlik olarak nitelendiren Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi fetvasına karşı; Ankara Müftüsü Rıfat Efendi ve 150’den fazla Anadolu müftüsünün imzasıyla karşı bir fetva (Ankara Fetvası) yayımlanmıştır. Bu fetvada, işgal altındaki bir hilafet merkezinden verilen emir ve fetvaların şer’an geçersiz olduğu, vatanı ve hilafeti müdafaa edenlerin dinen haklı bir mücadele yürüttüğü ilan edilmiştir.

Bu tarihsel gelişme ve Ankara Fetvası’nın yayımlanma süreci dikkate alındığında;

I. Birinci TBMM’nin yasama yetkisini kullanarak dini ve toplumsal alanda bağlayıcı kararlar aldığı,
II. Milli Mücadele’nin halk nezdindeki meşruiyetini korumak ve toplumsal desteğin kırılmasını önlemek amacıyla dini referanslara başvurulduğu,
III. İstanbul Hükümeti’nin, elindeki dini otoriteyi milli hareketi yalnızlaştırmak ve halkı isyana teşvik etmek için bir araç olarak kullandığı

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. II ve IIICevap
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Milli Mücadele'nin meşruiyetini korumak için dini referanslara başvurulduğunu belirten ikinci yargı ile İstanbul Hükümeti'nin dini otoriteyi milli hareketi yalnızlaştırmak için kullandığını belirten üçüncü yargı doğrudur.
Doğru cevap, milli mücadelenin meşruiyetini korumak için dini referanslara başvurulduğunu belirten ikinci yargı ile İstanbul Hükümeti'nin dini otoriteyi milli hareketi yalnızlaştırmak için kullandığını belirten üçüncü yargıyı içeren seçenektir. Fetva yayımlamak dini bir görüş beyanı olup TBMM'nin yasama gücüyle gerçekleştirdiği resmi bir devlet tasarrufu değildir. Dolayısıyla birinci yargı yanlıştır, ikinci ve üçüncü yargılar ise doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle öncülde verilen tarihsel bilgiler analiz edilir ve İstanbul Hükümeti ile Ankara arasındaki fetva mücadelesinin niteliği belirlenir.
Milli Mücadele'nin askeri ve siyasi boyutunun yanı sıra dini meşruiyet üzerinden de bir mücadeleye sahne olduğu anlaşılır.
Soruda verilen yargıların doğruluk derecesini test edebilmek için tarihsel bağlamı doğru kurmak gerekir.
2
Birinci öncül incelenir: Fetva yayımlanmasının meclisin yasama yetkisi (kanun yapma gücü) ile bir ilgisi olup olmadığı sorgulanır.
Fetva, din görevlileri (müftüler) tarafından yayımlanan şer'i bir görüştür; TBMM'nin çıkardığı bir kanun (yasama faaliyeti) değildir.
Yasama gücünün niteliği ile dini fetva arasındaki farkı ayırt etmek, öğrencilerin meclisin hukuki işleyişini doğru anlamasını sağlar.
3
İkinci öncül incelenir: Ankara Fetvası'nın vatanı savunanların haklılığını savunması ve İstanbul'un fetvalarının geçersizliğini vurgulaması değerlendirilir.
Bu fetvanın, halkın desteğini korumak ve meşruiyet sağlamak amacıyla dini referanslara dayandığı tespit edilir.
Halkın dini hassasiyetlerinin Milli Mücadele'ye zarar vermesini önlemek amacıyla bu adımın atıldığını doğrulamak gerekir.
4
Üçüncü öncül incelenir: İstanbul Hükümeti'nin Şeyhülislam Dürrizade vasıtasıyla yayımlattığı fetvanın amacı analiz edilir.
İstanbul Hükümeti'nin dini otoriteyi milli hareketi yalnızlaştırmak ve halk nezdinde gayrimeşru kılmak için kullandığı doğrulanır.
İki tarafın da dini argümanları kendi meşruiyetlerini sağlamak ve karşı tarafı etkisiz kılmak için kullandığını belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi'nde meşruiyet mücadelesi ve propaganda savaşları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla