Soru

Zorluk: Çok zorEdebiyatın Tanımı ve Güzel Sanatlar İçindeki Yeri

Bir sanat kuramcısı, güzel sanatların tasnifiyle ilgili şu tespitte bulunur:

"Bir ressam tuvaline bir kış manzarasını aktardığında alımlayıcı bu manzarayı tek bir anda, bütüncül ve eş zamanlı olarak kavrayabilir. Bir besteci kışı anlatan bir senfoni icra ettiğinde ya da bir şair kış temalı bir şiir okuduğunda ise alımlayıcı eseri ancak zamanın akışı içinde, ardışık bir biçimde deneyimler. Bir tiyatro sanatçısı ise sahnedeki kış dekoru önünde bir karakteri canlandırarak eylemi hem mekânda hem de zamanda somutlaştırır."

Bu tespitten hareketle güzel sanatların sınıflandırılması ve edebiyatın bu sınıflandırmadaki yeriyle ilgili;

I. Resim, plastik (görsel) sanatlar içinde mekânsal; müzik ve edebiyat ise fonetik (işitsel) sanatlar içinde zamansal bir boyuta sahiptir.
II. Edebiyatın fonetik bir sanat dalı olması, onun alımlanma sürecinin müzik gibi zamansal bir akışa (süreye) tabi olmasını gerektirir.
III. Plastik sanatlar alımlayıcıda eş zamanlı (simültane) bir kavrayış sunarken, fonetik sanatlar ardışık (ardıl) bir algılama sürecine dayanır.
IV. Tiyatro, yazılı bir edebi metne dayanması yönüyle fonetik sanatların bir alt dalı sayılırken, sahneleme tekniğiyle dramatik sanatlara yönelir.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    I ve II
  2. B
    II ve III
  3. I, II ve IIICevap
  4. D
    II, III ve IV
  5. E
    I, II, III ve IV

Cevap

Birinci, ikinci ve üçüncü yargıların yer aldığı seçenek doğrudur.
Birinci, ikinci ve üçüncü yargılar doğrudur. Çünkü resim plastik bir sanat olarak mekânsal ve eş zamanlı (simültane) algılanırken; müzik ve edebiyat fonetik sanatlar olarak zamansal akış içinde ardışık (ardıl) olarak alımlanır. Bu durum metindeki açıklamalarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki resim, müzik, şiir (edebiyat) ve tiyatro örneklerini güzel sanatlar sınıflandırmasındaki yerleriyle eşleştirin.
Resim plastik (görsel), müzik ve edebiyat fonetik (işitsel), tiyatro ise dramatik (ritmik) sanatlardandır.
Yargıların doğruluğunu test etmek için temel sınıflandırma bilgisini metne uygulamak gerekir.
2
Birinci, ikinci ve üçüncü yargıları değerlendirin.
Birinci yargı resmin mekânsal, müzik ve edebiyatın zamansal olduğunu; ikinci yargı edebiyatın alımlanmasının zamansal bir akış gerektirdiğini; üçüncü yargı plastik sanatların eş zamanlı, fonetik sanatların ise ardışık alımlandığını belirtmektedir.
Metindeki 'tek bir anda kavrama' (eş zamanlı/plastik) ve 'zamanın akışı içinde deneyimleme' (ardışık/fonetik) ifadeleri bu yargıları doğrulamaktadır.
3
Dördüncü yargıyı değerlendirin.
Tiyatro, bir edebi metne dayansa bile dramatik sanatların bağımsız bir dalıdır, fonetik sanatların alt dalı değildir.
Güzel sanatlar sınıflandırmasında tiyatro, malzemesinin hareket ve insan olması nedeniyle doğrudan dramatik (ritmik) sanatlar arasında yer alır.

Anahtar Kavram

Edebiyatın fonetik sanatlar içindeki yeri, malzemesi (dil/ses) ve alımlanma sürecinin zamansal (temporal) niteliği açısından diğer güzel sanatlarla (plastik ve dramatik sanatlar) karşılaştırılması.
Bu soruyu puanla