Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAnonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

İlkbahara yaz derler
Şirin söze naz derler
Kime derdim söylesem
Bu derdine az derler
Kendin devasız sanma
Beterin beteri var

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Anonim halk şiiri ürünü olan bu örnek, yapısal olarak mani nazım biçiminin yedekli (artık) türüne girmektedir.
  2. B
    Dize sonlarında yer alan 'derler' sözcükleri redif, bu sözcüklerden önceki '-z' sesleri ise yarım kafiyedir.
  3. Dizelerde cinaslı kafiyeden yararlanıldığı için bu şiir kesik mani olarak adlandırılmalıdır.Cevap
  4. D
    Hece ölçüsünün yedililik kalıbıyla söylenmiş olup hece sayısı bakımından sekizli kalıpla yazılan semai gibi nazım biçimlerinden ayrılmaktadır.
  5. E
    Tematik açıdan İslamiyet öncesindeki sagu veya divan edebiyatındaki mersiye gibi bir yas/ölüm konusunu değil, bireysel bir dert ve sitemi işlemektedir.

Cevap

Dizelerde cinaslı kafiyeden yararlanıldığı için bu şiir kesik mani olarak adlandırılmalıdır ifadesi söylenemez.
Dizelerde cinaslı kafiye bulunmamaktadır. Cinaslı kafiye, yazılışları aynı anlamları farklı olan sesteş kelimelerle yapılır; oysa dizelerdeki 'yaz', 'naz' ve 'az' kelimeleri sesteş değildir, aralarında yarım kafiye vardır. Ayrıca ilk dizesi 7 heceli olan ve toplamda altı dizeden oluşan bu şiir kesik mani değil, yedekli (artık) manidir. Dolayısıyla dizeler hakkında kesik mani olduğu yönündeki iddia söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını sayarak şiirin ölçüsünü ve hece kalıbını belirlemek.
Şiirdeki tüm dizeler 7 hecelidir. Bu durum anonim halk edebiyatı nazım biçimlerinden maninin hece ölçüsüyle örtüşmektedir.
Nazım biçimini belirlemede hece ölçüsü temel bir kriterdir.
2
Şiirin dize sayısını ve kafiye düzenini inceleyerek alt türünü saptamak.
Şiir 6 dizeden oluşmaktadır. Standart maninin (4 dize) sonuna iki dize daha eklenerek 'yedekli (artık) mani' yapısı kurulmuştur. İlk dize kesik değildir.
Mani türünün yapısal özelliklerini belirlemek ve kesik mani iddiasını sınamak için dize sayısı ve ilk dizenin yapısı incelenmelidir.
3
Dize sonlarındaki ses benzerliklerini analiz ederek kafiye türünü bulmak.
'yaz / naz / az' kelimelerindeki '-z' sesleri yarım kafiyedir. 'derler' sözcükleri ise rediftir. Sesteş sözcük kullanılmadığı için cinaslı kafiye yoktur.
Cinaslı kafiye iddiasının doğruluğunu kontrol etmek amacıyla ses benzerlikleri incelenmelidir.

Anahtar Kavram

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Bu soruyu puanla

Konular

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru