Examkin

Soru

Zorluk: ZorBüyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti'nde meliklerin (şehzadelerin) devlet yönetimi konusunda deneyim kazanması amacıyla görevlendirilen atabeyler, eyaletlerde geniş idari ve askeri yetkilerle hareket etmişlerdir. Merkezi otoritenin güçlü olduğu dönemlerde merkeze bağlı kalan bu görevliler, devletin zayıflama sürecine girmesiyle bulundukları bölgelerde kendi bağımsızlıklarını ilan ederek Selçuklu topraklarında yeni devletçiklerin kurulmasına yol açmışlardır.

Buna göre, atabeylik kurumunun işleyişi ve ortaya çıkardığı sonuçlar dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Merkezi otoritenin zayıflaması, geniş idari ve askeri yetkilere sahip yerel yöneticilerin merkezden bağımsız hareket etmesine ve devletin parçalanmasına yol açmıştır.Cevap
  2. B
    Atabeylik uygulaması, kut inancından kaynaklanan taht kavgalarını ve hanedan içi taht mücadelelerini tamamen ortadan kaldırmıştır.
  3. C
    Atabeylerin eyaletlerde bağımsız beylikler kurmaları, Selçuklu halkının sınıfsal ayrımlara karşı başlattığı çağdaş ve demokratik hak arayışının bir neticesidir.
  4. D
    Atabeylik sistemi, tahta geçiş hakkını hanedanın dışındaki askeri liderlere de tanıyan geleneksel Türk veraset anlayışının bir ürünüdür.
  5. E
    Sistem, atabeylerin devletin merkez teşkilatında en üst düzey vezir olarak görev yapmalarını sağlayarak taht kavgalarını engellemeyi hedeflemiştir.

Cevap

Merkezi otoritenin zayıflaması, geniş idari ve askeri yetkilere sahip yerel yöneticilerin merkezden bağımsız hareket etmesine ve devletin parçalanmasına yol açmıştır.
Merkezi otoritenin zayıflaması, eyaletlerde geniş idari ve askeri yetkilerle donatılmış olan atabeylerin merkezden bağımsız hareket etmesine zemin hazırlamış ve bu durum devletin parçalanmasını hızlandırmıştır. Paragrafta da açıkça belirtildiği üzere, atabeylerin güçlü dönemlerde bağlı kalıp zayıflama döneminde bağımsızlık ilan etmesi yerel askeri/idari güçlerin merkezi kontrolün yokluğunda bölünmeyi tetiklediğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki tarihsel verileri analiz etme
Atabeylerin merkezi gücün zayıfladığı dönemde bağımsız beylikler kurarak Selçuklu topraklarının parçalanmasına yol açtığı tespit edilir.
Paragrafta verilen sebep-sonuç ilişkisinin doğru kurulabilmesi için öncelikle veriler çözümlenmelidir.
2
Atabeylik sisteminin yapısal özelliklerini değerlendirme
Atabeylerin eyaletlerde askeri ve idari açıdan oldukça geniş yetkilere sahip oldukları anlaşılır.
Atabeylerin bağımsızlık ilan edebilme gücünü nereden aldıklarını (geniş yetkiler ve yerel güç unsurları) saptamak gerekir.
3
Merkeziyetçi yapı ile yerel güçler arasındaki ilişkiyi kurarak doğru sonuca ulaşma
Merkezi kontrol kaybolduğunda, yerel yöneticilerin bağımsızlık eğilimlerinin devleti bölünmeye götürdüğü sonucuna ulaşılır.
Seçenekler arasından paragraftaki tarihsel gelişimi ve yapısal sorunu en kapsamlı açıklayan yargı belirlenir.

Anahtar Kavram

Büyük Selçuklu Devleti'nde merkezi otorite ve eyalet yönetimi arasındaki denge ile atabeyliklerin rolü
Bu soruyu puanla

Konular

Büyük Selçuklu Devleti

Bu konudan daha fazla soru