Genden Proteine

115 soru

Soru 41Soru

DNA molekülünün yapısal organizasyonunda yer alan aşağıdaki birimleri, içerdikleri kimyasal bağ çeşitliliği ve yapısal karmaşıklık düzeylerine göre en basitten en karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapısal organizasyon sırası; Azotlu organik baz, Nükleozit, Nükleotit, Gen ve DNA çift sarmalı şeklindedir.
DNA'nın organizasyonunda hiyerarşi, temel yapı taşlarından bütüne doğru ilerler. İlk olarak azotlu organik baz (pürin veya pirimidin) bulunur. Bu baza bir deoksiriboz şekeri eklendiğinde nükleozit, nükleozite bir fosfat grubu eklendiğinde ise nükleotit oluşur. Çok sayıda nükleotidin belirli bir dizilimle birleşmesiyle kalıtsal bilgiyi taşıyan genler, genlerin de içinde bulunduğu çift zincirli yapı ise DNA çift sarmalını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
En temel bileşeni belirleme
Azotlu organik baz
Sıralamanın en başında nükleik asitlerin karakteristik özelliklerini belirleyen halkalı organik yapılar yer alır.
2
Moleküler eklemelerle birimleri büyütme
Azotlu baz + Şeker = Nükleozit; Nükleozit + Fosfat = Nükleotit
Her adımda yapıya yeni bir molekül ve bağ (glikozit, ardından ester bağı) eklenerek karmaşıklık artar.
3
Polimerleşme ve hiyerarşik yapıya geçiş
Gen ve DNA çift sarmalı
Nükleotitlerin birleşmesiyle anlamlı gen bölgeleri, genlerin ve diğer bölgelerin birleşmesiyle de tam DNA molekülü oluşur.

Anahtar Kavram

DNA'nın hiyerarşik organizasyonu ve kimyasal bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Fosfodiester bağı ve zayıf hidrojen bağlarının DNA'nın hangi kısımlarında kurulduğunu tekrar ederek bağ sayıları arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru

Toplam nükleotit sayıları birbirine eşit olan iki farklı normal azotlu DNA molekülü (DNA1DNA-1 ve DNA2DNA-2) üzerinde yapılan bir çalışmada; DNA1DNA-1'in guanin (GG) nükleotit oranının %35\%35, DNA2DNA-2'nin guanin (GG) nükleotit oranının ise %15\%15 olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, bu iki DNA molekülüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA-1 molekülünü iki ipliğe ayırmak için gereken ısı enerjisi miktarı, DNA-2'den daha fazladır.

Cevap

DNA-1 molekülünün G-C oranı daha yüksek olduğu için yüksek sıcaklıklara karşı direnci DNA-2'den daha fazladır.
DNA-1 molekülünde guanin oranı %35 (dolayısıyla sitozin de %35) olduğu için toplam nükleotitlerin %70'i üçlü hidrojen bağı içeren G-C çiftlerinden oluşur. DNA-2'de ise bu oran sadece %30'dur. Daha fazla hidrojen bağı içeren DNA-1'in iki ipliğini birbirinden ayırmak (denatürasyon) için daha yüksek ısı enerjisi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit oranlarını analiz etme
DNA-1'de G=%35G=\%35 ise C=%35C=\%35, toplam G+C=%70G+C=\%70 ve A+T=%30A+T=\%30 (A=%15A=\%15). DNA-2'de G=%15G=\%15 ise C=%15C=\%15, toplam G+C=%30G+C=\%30 ve A+T=%70A+T=\%70 (A=%35A=\%35).
Chargaff kuralına göre A=TA=T ve G=CG=C eşitliği vardır.
2
Hidrojen bağı sayılarını karşılaştırma
DNA-1'de 3'lü bağ içeren G-C çiftleri daha yoğun olduğu için toplam hidrojen bağı sayısı daha fazladır.
G-C çiftleri arasında 3, A-T çiftleri arasında 2 zayıf hidrojen bağı kurulur.
3
Isı direnci (denatürasyon sıcaklığı) ilişkisini kurma
Hidrojen bağı sayısı arttıkça iki zinciri birbirinden ayırmak zorlaşır ve gereken ısı enerjisi artar.
Moleküler kararlılık hidrojen bağlarının toplam sayısına bağlıdır.

Anahtar Kavram

DNA'nın Isı Dayanıklılığı ve Hidrojen Bağı İlişkisi
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 43Soru

Oswald Avery ve arkadaşları, 1944 yılında gerçekleştirdikleri deneyde Griffith'in transformasyon deneyini bir adım ileriye taşımışlardır. Isıtılarak öldürülmüş hastalık yapıcı (S tipi) bakterilerden elde edilen özütü farklı hidrolitik enzimlerle muamele ederek canlı ve hastalık yapmayan (R tipi) bakterilerin bulunduğu ortamlara eklemişlerdir. Deneyin aşamaları ve sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Deney GrubuÖzüte Eklenen EnzimOrtamdaki Değişim
IProteaz (Protein sindiren)R tipi bakteriler S tipine dönüştü
IIRNaz (RNA sindiren)R tipi bakteriler S tipine dönüştü
IIIDNaz (DNA sindiren)R tipi bakterilerde dönüşüm olmadı

Buna göre, bu deneyden elde edilen bulgular nükleik asitlerin keşif süreci açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transformasyonu sağlayan ve kalıtsal bilgiyi taşıyan molekül DNA'dır.

Cevap

Transformasyonu sağlayan ve kalıtsal bilgiyi taşıyan molekülün DNA olduğu sonucuna ulaşılır.
Deneyde kontrollü bir şekilde moleküller (protein, RNA, DNA) ortamdan uzaklaştırılmıştır. Sadece DNA parçalandığında transformasyonun durması, R tipi bakterilerin S tipine dönüşmesi için gerekli olan genetik bilginin DNA molekülünde saklı olduğunu kesin olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kontrol gruplarının (I ve II) sonuçlarını analiz etme.
Proteaz ve RNaz enzimlerinin transformasyonu engellemediği görüldü.
Protein ve RNA molekülleri parçalansa bile transformasyon devam ettiğine göre, bu moleküller kalıtsal bilgiyi taşımamaktadır.
2
Deney grubu III'ün sonucunu analiz etme.
DNaz enzimi eklendiğinde transformasyon gerçekleşmedi.
DNA parçalandığında genetik aktarım durduğuna göre, transformasyonu gerçekleştiren 'transformasyon prensibi' DNA'dır.
3
Sonuçları genel bir yargı ile birleştirme.
Kalıtsal materyalin DNA olduğu kanıtlandı.
Sadece DNA'nın yokluğu genetik karakter değişimini engellediği için DNA yönetici moleküldür.

Anahtar Kavram

Avery ve arkadaşlarının deneyi ile transformasyon faktörünün (kalıtım materyalinin) DNA olduğunun kanıtlanması.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 44Soru

DNA molekülünün kimyasal yapısında yer alan bağ çeşitleri ile bu bağların kurulduğu moleküler birimleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit Bağı
Ester Bağı
Fosfodiester Bağı
Zayıf Hidrojen Bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikozit bağı baz ve şeker arasında, ester bağı nükleotit içi şeker ve fosfat arasında, fosfodiester bağı ardışık nükleotitler arasında, zayıf hidrojen bağları ise karşılıklı bazlar arasındadır.
DNA'nın kimyasal yapısında glikozit bağı baz-şeker, ester bağı şeker-fosfat (nükleotit içi), fosfodiester bağı şeker-fosfat (nükleotitler arası) ve hidrojen bağı baz-baz eşleşmelerini kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Bir nükleotidin iç yapısındaki bağların tanımlanması.
Azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı; deoksiriboz şekeri ile fosfat grubu arasında ise ester bağı kurulur.
Nükleozit ve nükleotit oluşumu için bu bağların kurulması zorunludur.
2
DNA zincirinin uzamasını sağlayan bağın belirlenmesi.
Bir nükleotidin fosfatı ile diğerinin şekeri arasındaki bağ fosfodiester bağıdır.
Polinükleotit zinciri, 3' ve 5' karbonları üzerinden kurulan bu köprülerle oluşur.
3
Çift sarmal yapıyı bir arada tutan etkileşimin belirlenmesi.
Karşılıklı bazlar (A=T ve G≡C) arasında zayıf hidrojen bağları kurulur.
DNA'nın heliks yapısının kararlılığı ve zincirlerin ayrılabilmesi için bu zayıf fiziksel etkileşimler gereklidir.

Anahtar Kavram

DNA'nın birincil (fosfodiester) ve ikincil (hidrojen bağları) yapısal özellikleri.
Soru 45Soru

DNA molekülü, genetik bilgiyi nesilden nesile aktaran, iki polinükleotit zincirinden oluşmuş sarmal bir yapıya sahiptir. Bu yapıdaki nükleotitlerin dizilimi ve aralarındaki kimyasal bağlar, molekülün kararlılığını ve işlevini belirler.

Buna göre, çift zincirli bir DNA molekülünün yapısı ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Guanin ve sitozin nükleotitleri arasındaki hidrojen bağı sayısının toplam nükleotit sayısına oranının yüksek olması, DNA'nın ısıya karşı direncini azaltır.

Cevap

Guanin ve sitozin bazları arasındaki bağ sayısının fazla olması DNA'nın ısıya direncini artıran bir faktördür, azaltan değil.
Guanin (G) ve Sitozin (C) nükleotitleri arasında üçlü zayıf hidrojen bağı kurulur. Bir DNA molekülünde G-C çiftlerinin sayısı arttıkça, iki zinciri bir arada tutan toplam hidrojen bağı sayısı da artar. Bu durum, DNA'nın iki zincirini birbirinden ayırmak için gereken enerjiyi (denatürasyon sıcaklığını) yükseltir. Yani G-C oranı yüksek olan DNA'lar ısıya karşı daha dirençlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Baz çiftleri arasındaki hidrojen bağı sayılarını hatırla.
Adenin ile Timin arasında 2, Guanin ile Sitozin arasında 3 zayıf hidrojen bağı bulunur.
DNA'nın kararlılığını belirleyen temel faktör bu bağların toplam sayısıdır.
2
G-C oranının DNA stabilitesi (kararlılığı) üzerindeki etkisini analiz et.
Guanin ve Sitozin oranı ne kadar yüksekse, DNA molekülünde o kadar fazla sayıda üçlü bağ bulunur. Bu da zincirleri birbirinden ayırmak için daha fazla enerji (ısı) gerektirdiği anlamına gelir.
Daha fazla bağ, molekülün yapısını daha sıkı tutar ve ısıya karşı dayanıklılığını artırır.
3
Diğer yapısal özellikleri doğrula.
Pürin/Pirimidin oranı her zaman 1'dir. Şeker-baz bağı glikozit, şeker-fosfat bağı esterdir. Zincirler antiparaleldir.
DNA'nın Watson-Crick modelindeki temel kimyasal kurallarını test etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

DNA'nın Isı Kararlılığı ve Hidrojen Bağları

Daha Fazla Pratik

DNA'nın denatürasyon (zincirlerin ayrılması) sıcaklığı ile G-C içeriği arasındaki doğrusal ilişkiyi gösteren grafikleri incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru

Alfred Hershey ve Martha Chase, 1952 yılında T2 bakteriyofajlarını (virüs) kullanarak kalıtsal materyalin kimyasal doğasını araştırmışlardır. Bu deneyde virüslerin protein kılıfları ve DNA molekülleri farklı radyoaktif izotoplarla işaretlenerek bakteri hücrelerini enfekte etmeleri sağlanmıştır.

Buna göre, Hershey-Chase deneyi ve elde edilen sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virüs DNA'sındaki fosfat grupları radyoaktif fosfor (32P^{32}P) ile, protein kılıftaki bazı amino asitler ise radyoaktif kükürt (35S^{35}S) ile işaretlenmiştir.

Cevap

Virüs DNA'sının fosfor (32P^{32}P), protein kılıfın ise kükürt (35S^{35}S) ile işaretlenmesi deneyi doğrulayan temel kurgudur.
Hershey-Chase deneyinin temel mantığı, nükleik asitler ile proteinlerin kimyasal element farkına dayanır. DNA molekülü nükleotitlerinde fosfat grubu taşıdığı için radyoaktif fosfor (32P^{32}P) ile sadece DNA işaretlenebilir. Proteinler ise kükürt içeren amino asitlere (örneğin metiyonin, sistein) sahip olduğu için radyoaktif kükürt (35S^{35}S) ile protein kılıf işaretlenir. Deney sonucunda bakterinin içinde fosforlu işaretlere rastlanması, DNA'nın hücreye girdiğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküler yapıyı analiz etme
DNA'da nükleotit yapısından dolayı fosfor (PP) bulunur ancak kükürt (SS) bulunmaz. Proteinlerde ise bazı amino asitlerde kükürt bulunur ancak fosfor bulunmaz.
Radyoaktif işaretlemenin hangi moleküle özgü olacağını belirlemek için.
2
Deney düzeneğini yorumlama
Hershey ve Chase, bir grup virüsün DNA'sını 32P^{32}P ile, diğer grubun protein kılıfını 35S^{35}S ile işaretleyerek bakterileri enfekte etmiştir.
Hangi molekülün hücre içine girdiğini takip edebilmek için.
3
Sonuçları değerlendirme
Sadece 32P^{32}P ile işaretli DNA'nın hücre içine girdiği ve yeni virüsleri yönettiği, 35S^{35}S işaretli proteinlerin ise hücre dışında kaldığı görülmüştür.
Kalıtsal materyalin DNA olduğunu kesin olarak ispatlamak için.

Anahtar Kavram

Hershey-Chase Bakteriyofaj Deneyi
Soru 47Soru

DNA'nın kalıtsal materyal olduğunun anlaşılması ve yapısının aydınlatılması sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki çalışmaları, kronolojik olarak en eskiden günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; transformasyonun keşfi (Griffith), transformasyon faktörünün DNA olarak tanımlanması (Avery vd.), radyoaktif izotoplarla DNA'nın ispatı (Hershey-Chase) ve çift sarmal yapının modellenmesi (Watson-Crick) şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralama, bilimsel birikimin ilerleme mantığına uygundur: Önce olay gözlemlenmiş (Griffith), sonra sorumlu molekül kimyasal olarak tanımlanmış (Avery), ardından farklı bir yöntemle bu bilgi kesinleştirilmiş (Hershey-Chase) ve son olarak molekülün fiziksel yapısı açıklanmıştır (Watson-Crick).

Adım Adım Çözüm

1
Griffith'in 1928'deki transformasyon deneyi belirlenir.
Zatürre bakterileriyle yapılan bu çalışma listenin en başına yerleştirilir.
Bu deney, DNA'nın varlığı henüz bilinmese de genetik aktarımın varlığını deneysel olarak gösteren ilk adımdır.
2
Avery ve ekibinin 1944'teki enzim çalışmaları tespit edilir.
Bu çalışma Griffith'ten sonraki sıraya eklenir.
Avery, Griffith'in ortaya koyduğu 'faktörü' saflaştırarak onun DNA olduğunu enzimler yardımıyla ispatlamıştır.
3
Hershey-Chase'in 1952'deki bakteriyofaj deneyi değerlendirilir.
Bu çalışma üçüncü sıraya yerleştirilir.
Avery'nin sonuçlarına yönelik şüpheleri ortadan kaldıran ve radyoaktif fosfor (32P^{32}P) ile kükürt (35S^{35}S) izotoplarını kullanarak DNA'nın genetik materyal olduğunu teyit eden çalışmadır.
4
Watson ve Crick'in 1953'teki çift sarmal modeli seçilir.
Bu çalışma kronolojik olarak en sona yerleştirilir.
DNA'nın fiziksel ve kimyasal yapısının tam olarak modellenmesi, moleküler biyolojinin başlangıcı kabul edilen en güncel adımdır.

Anahtar Kavram

Nükleik asitlerin kalıtsal materyal olduğunun kanıtlanmasındaki tarihsel süreç ve temel deneyler.

Daha Fazla Pratik

Hershey-Chase deneyinde neden fosfor ve kükürt izotoplarının seçildiğini (DNA'da kükürt, proteinde fosfor olmaması) araştırarak moleküler farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 48Soru

DNA replikasyonu (eşlenmesi) sırasında replikasyon çatalında gerçekleşen olaylar ve görev alan enzimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA polimeraz enzimi, antiparalel uzanan kalıp ipliklerin her ikisini de replikasyon çatalına doğru okuyarak ipliklerin kesintisiz sentezlenmesini sağlar.

Cevap

DNA polimerazın her iki ipliği kesintisiz sentezlediğini belirten ifade yanlıştır.
DNA polimeraz enzimi yeni ipliği sadece 535' \rightarrow 3' yönünde sentezleyebilir. DNA'nın iki ipliği birbirine antiparalel olduğu için, replikasyon çatalı açıldığında ipliklerden biri (353' \rightarrow 5' kalıbı) kesintisiz sentezlenirken, diğeri (535' \rightarrow 3' kalıbı) ters yönde ve parçalar halinde (kesintili) sentezlenmek zorundadır. Bu nedenle her iki ipliğin de kesintisiz sentezlendiği ifadesi bilimsel olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
DNA'nın iplik yapısının analiz edilmesi
DNA iplikleri birbirine antiparaleldir (535' \rightarrow 3' ve 353' \rightarrow 5').
Replikasyon mekanizmasını anlamak için ipliklerin yönelimi bilinmelidir.
2
DNA polimerazın çalışma yönünün belirlenmesi
DNA polimeraz yeni ipliği her zaman 535' \rightarrow 3' yönünde sentezler.
Enzimin aktif bölgesi yalnızca yeni nükleotidin 3'-OH ucuna bağlanabilir.
3
Kesintisiz ve kesintili iplik sentezinin karşılaştırılması
Kalıp ipliklerden biri replikasyon çatalına doğru kesintisiz, diğeri ise çataldan uzaklaşacak şekilde parçalar (Okazaki) halinde sentezlenir.
İpliklerin zıt yönlü olması ve enzimin tek yönlü çalışması bu zorunluluğu doğurur.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyonunun Yönü ve Okazaki Parçaları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 49Soru

DNA'nın yarı korunumlu eşlenmesi (replikasyon) sürecinde birçok enzim ve özel yapı koordineli bir şekilde çalışır. Aşağıda verilen replikasyon faktörlerini, bu süreçteki temel işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz
Replikasyon Orijini

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

DNA helikaz hidrojen bağlarını kopararak zinciri açar; DNA polimeraz uygun nükleotitleri 535' \rightarrow 3' yönünde ekler; DNA ligaz Okazaki fragmanlarını birleştirir; replikasyon orijini ise sürecin başladığı noktadır.
Doğru eşleştirme, helikazın bağları koparması, polimerazın sentez yapması, ligazın parçaları bağlaması ve orijinin başlangıç noktasını belirtmesi üzerine kuruludur.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin etkisini belirleyin.
Azotlu bazlar arasındaki hidrojen bağları kopar ve sarmal açılır.
Replikasyonun gerçekleşebilmesi için kalıp zincirlerin birbirinden ayrılması gerekir.
2
Polimeraz enziminin sentez mekanizmasını analiz edin.
Yeni zincirler 535' \rightarrow 3' yönünde uzar.
Bu enzim sadece serbest 33' ucuna yeni nükleotit ekleyebilir.
3
Ligaz enziminin yapısal rolünü tanımlayın.
Kesintili parçalar (Okazaki fragmanları) arasında fosfodiester bağı kurulur.
Sürekliliğin sağlanması için şeker-fosfat omurgasındaki kopukluklar kapatılmalıdır.
4
Replikasyonun başlangıç bölgesini belirleyin.
Replikasyon orijini nükleotit dizisi tespit edilir.
Eşlenme rastgele bir noktadan değil, spesifik dizilerden başlar.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimlerinin İşlevleri
Soru 50Soru

Bir bakteri türünde kapsül oluşumundan sorumlu genetik bilgi, plazmit DNA üzerinde taşınmaktadır. Bu bakteri türünün kullanıldığı transformasyon deneylerinde aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:

* Isıtılarak öldürülmüş kapsüllü bakterilerden elde edilen hücre dışı özüt, canlı ve kapsülsüz bakterilerin bulunduğu ortama eklendiğinde transformasyon gerçekleşmekte ve ortamda canlı kapsüllü bakteriler oluşmaktadır.
* Bu hücre dışı özüt, DNA çift zincirini bir arada tutan hidrojen bağlarını koparan fakat fosfodiester bağlarına zarar vermeyen yüksek sıcaklığa (95C95^\circ\text{C}) maruz bırakılıp yavaşça soğutulduktan sonra canlı kapsülsüz bakterilere eklendiğinde de transformasyonun başarılı bir şekilde gerçekleştiği görülmüştür.
* Özüt, sadece tek zincirli DNA moleküllerini parçalayan bir nükleaz enzimiyle muamele edildiğinde transformasyon engellenmezken; çift zincirli DNA moleküllerini spesifik bölgelerinden kesen bir endonükleaz enzimiyle muamele edildiğinde transformasyonun gerçekleşmediği gözlenmiştir.
* Özüte, ortamdaki serbest deoksiribonükleotitleri yıkan bir enzim eklendiğinde transformasyon sürecinin aksamadığı belirlenmiştir.

Buna göre, gerçekleştirilen deneyler ve elde edilen bulgulardan yola çıkılarak yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alıcı bakterilerin kapsül oluşturma yeteneği kazanması, ortamdaki serbest deoksiribonükleotitlerin hücre içine alınarak sıfırdan (de novode\ novo) yeni bir kapsül geni sentezlenmesiyle gerçekleşir.

Cevap

Alıcı bakterilerin kapsül oluşturma yeteneğini ortamdaki serbest nükleotitleri alıp sıfırdan sentez yaparak kazandığını belirten ifade yanlıştır. Transformasyon, doğrudan ortamdaki çift zincirli hazır DNA parçalarının alınmasıyla gerçekleşir.
Deneyde ortamdaki serbest nükleotitleri yıkan bir enzim eklendiğinde transformasyon sürecinin aksamadığı görülmüştür. Bu durum, bakterilerin dışarıdan nükleotit alıp kendi içlerinde sıfırdan (de novode\ novo) kapsül geni sentezlemediklerini, aksine ortamdaki işlevsel ve çift zincirli hazır DNA parçalarını doğrudan hücre içine aldıklarını gösterir. Bu nedenle, transformasyonun serbest nükleotitlerin alınıp sıfırdan gen senteziyle gerçekleştiğini iddia eden ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklığın DNA bağları üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Yüksek sıcaklık (95C95^\circ\text{C}) hidrojen bağlarını koparır ancak kovalent fosfodiester bağlarını yıkmaz. Soğutulduğunda DNA zincirleri yeniden birleşerek işlevini sürdürür.
Gen bütünlüğünün sıcaklık değişimine rağmen nasıl korunduğunu anlamak için.
2
Tek zincirli ve çift zincirli DNA'yı yıkan enzimlerin etkisini analiz etmek.
Tek zincirli nükleaz transformasyonu durduramazken, çift zincirli endonükleaz durdurmuştur. Bu durum aktif faktörün çift zincirli yapıda olduğunu kanıtlar.
Transformasyon faktörünün fiziksel yapısını belirlemek için.
3
Deoksiribonükleotitleri yıkan enzimin etkisini incelemek.
Serbest nükleotitlerin yıkılması transformasyon hızını etkilememiştir. Bu durum alıcı hücrenin dışarıdan serbest nükleotit alıp sıfırdan gen sentezlemediğini gösterir.
Transformasyonun gerçekleşme mekanizmasını (doğrudan hazır gen alımı) netleştirmek için.
4
Alınan genin fenotipte ortaya çıkma sürecini belirlemek.
Alınan genin kapsül oluşturabilmesi için protein sentezi basamakları olan transkripsiyon ve translasyonun gerçekleşmesi zorunludur.
Gen ifadesinin fenotipe yansıma şartlarını açıklamak için.

Anahtar Kavram

Nükleik asitlerin keşfi, transformasyon deneyleri (Avery ve arkadaşları) ve DNA'nın kimyasal stabilitesi.
Soru 51Soru

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen DNA replikasyonu sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları, gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; helikazın hidrojen bağlarını koparması, DNA polimerazın nükleotit eklemesi, DNA ligazın parçaları birleştirmesi ve yeni sarmalların oluşumu şeklinde gerçekleşmelidir.
DNA replikasyonu hiyerarşik bir enzimatik süreçtir. Önce helikaz hidrojen bağlarını kopararak yolu açar, ardından DNA polimeraz açık uçlara nükleotit ekleyerek sentezi gerçekleştirir, sonrasında DNA ligaz oluşan parçaları yapıştırır ve nihayetinde sarmal yapı yeniden kurularak süreç tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz aktivitesinin belirlenmesi
DNA sarmalının açılması
Replikasyonun başlayabilmesi için enzimlerin kalıp zincirlere ulaşabilmesi gerekir; bu da hidrojen bağlarının koparılmasıyla mümkündür.
2
DNA polimeraz aktivitesinin belirlenmesi
Yeni nükleotit zincirinin sentezi
Kalıp zincirdeki kodların okunarak karşısına uygun nükleotitlerin (ATA-T, GCG-C) dizilmesi replikasyonun temel sentez aşamasıdır.
3
DNA ligaz aktivitesinin belirlenmesi
Kesintisiz bir zincir yapısının oluşması
Kesintili zincirde (lagging strand) parçalar halinde sentezlenen Okazaki fragmanları, ligaz enzimi sayesinde birleştirilir.
4
Sürecin tamamlanması
İki adet yarı korunumlu DNA
Her bir DNA molekülü, biri eski (kalıp) diğeri yeni olan iki iplikten oluşarak sarmal yapısını tamamlar.

Anahtar Kavram

DNA replikasyonunda enzimlerin işlevsel sırası ve yarı korunumlu eşlenme mekanizması.
Soru 52Soru

DNA replikasyonu sürecinde görev alan aşağıdaki enzimler ile bu enzimlerin hücre içerisindeki temel işlevlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

DNA helikaz enzimi hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar, DNA polimeraz yeni nükleotitleri ekleyerek zinciri uzatır, DNA ligaz ise oluşan DNA parçalarını birleştirir.
DNA helikaz fermuar gibi sarmalı açar; DNA polimeraz kalıp zinciri baz alarak yeni nükleotitleri ekler; DNA ligaz ise parçalı sentezlenen kısımları 'yapıştırıcı' gibi birbirine bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin görevini belirleme
Helikaz, DNA'nın iki ipliğini bir arada tutan hidrojen bağlarını koparır.
Replikasyonun başlayabilmesi için kalıp ipliklerin birbirinden ayrılması gerekir.
2
Polimeraz enziminin işlevini saptama
Polimeraz, serbest nükleotitleri kalıp ipliğe uygun şekilde (A-T, G-C) dizerek yeni ipliği sentezler.
Genetik bilginin kopyalanması, nükleotit diziliminin doğru bir şekilde eşlenmesine bağlıdır.
3
Ligaz enziminin rolünü tanımlama
Ligaz, DNA parçacıkları (Okazaki fragmanları) arasındaki şeker-fosfat bağlarını (fosfodiester) kurar.
Kesintili sentezlenen ipliğin sürekli ve sağlam bir yapı kazanması için bu birleştirme işlemi şarttır.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimlerinin İşlevsel Ayrımı
Soru 53Soru

DNA replikasyonu, hücre bölünmesi öncesinde genetik materyalin hatasız bir şekilde kopyalanarak yeni hücrelere aktarılmasını sağlayan karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte helikaz, DNA polimeraz ve DNA ligaz gibi enzimler belirli bir koordinasyon içerisinde görev yapar.

Buna göre, DNA replikasyonunun mekanizması ve görev alan enzimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA polimeraz enzimi, kalıp iplik üzerindeki nükleotit dizilişini baz alarak yeni DNA ipliğini 353' \rightarrow 5' yönünde sentezler.

Cevap

DNA polimerazın yeni ipliği 3'ten 5'e doğru sentezlediğini belirten ifade yanlıştır; sentez daima 5'ten 3'e doğrudur.
DNA replikasyonu sırasında yeni ipliğin sentezi her zaman 535' \rightarrow 3' yönünde gerçekleşir. DNA polimeraz enzimi, ortamdaki serbest nükleotitleri yeni sentezlenen ipliğin 3' ucundaki hidroksil (-OH) grubuna bağlayarak zinciri uzatır. Bu nedenle yeni ipliğin 353' \rightarrow 5' yönünde sentezlendiğini iddia eden ifade bilimsel olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin fonksiyonunu analiz et.
Helikaz, DNA çift sarmalını hidrojen bağlarını kopararak açar ve bu sırada ATP harcar.
Replikasoyun başlayabilmesi için ipliklerin birbirinden ayrılması gerekir.
2
DNA polimerazın sentez yönünü ve nükleotit ekleme kuralını değerlendir.
DNA polimeraz, yeni ipliği daima 535' \rightarrow 3' yönünde sentezler; nükleotitleri zincirin 3' ucundaki serbest -OH grubuna ekler.
Enzimin aktif merkezi sadece 3' ucuna nükleotit eklemeye uygundur.
3
DNA ligazın ve Okazaki parçalarının ilişkisini incele.
Kesintili iplik üzerindeki küçük DNA parçaları (Okazaki parçaları) DNA ligaz tarafından birleştirilir.
Kesintili iplik yapısı, polimerazın sadece 5' - 3' yönünde çalışabilmesinden kaynaklanır ve ligaz bu parçaları tam bir zincir haline getirir.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimleri ve Sentez Yönü
Soru 54Soru

Ökaryotik bir hücrenin hayat döngüsünün S evresinde gerçekleşen DNA replikasyonu sürecinde, aşağıdaki olayların gerçekleşme sırasını mantıksal bir dizide sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

DNA replikasyonu sürecinde olaylar sırasıyla; hidrojen bağlarının koparılarak sarmalın açılması, yeni nükleotitlerin eklenmesi, DNA parçalarının birleştirilmesi ve sürecin iki yeni DNA molekülü oluşumuyla tamamlanması şeklinde gerçekleşir.
DNA replikasyonu helikazın sarmalı açmasıyla başlar. Ardından DNA polimeraz kalıp ipliklere uygun nükleotitleri ekleyerek yeni zinciri uzatır. Kesintili sentezlenen zincirdeki parçalar en son DNA ligaz ile birleştirilir ve süreç sonunda iki yeni sarmal oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin aktivasyonu
Replikasyon orijinlerinde çift sarmal yapı açılır.
DNA polimerazın kalıp iplikleri okuyabilmesi için sarmalın açılması ön şarttır.
2
Nükleotit sentezi ve polimerizasyon
Yeni iplikler 55' ucundan 33' ucuna doğru uzatılır.
DNA polimeraz kalıp ipliğe uygun bazları (A-T, G-C) eşleştirir.
3
Ligaz enziminin parçaları birleştirmesi
Okazaki fragmanları arasındaki kesintiler giderilir.
DNA ligaz, şeker-fosfat omurgasındaki eksik bağları (fosfodiester) tamamlar.
4
Sürecin sonlanması
İki adet çift sarmallı DNA molekülü oluşur.
Replikasyonun başarıyla tamamlanmasıyla hücre bölünme için gerekli genetik materyali iki katına çıkarmış olur.

Anahtar Kavram

DNA replikasyonunda enzimlerin işlevsel sırası ve yarı korunumlu eşlenme mekanizması.

Alternatif Yöntem

Enzimlerin görevlerini 'Aç-Oku-Yapıştır' (Helikaz-Polimeraz-Ligaz) şeklinde kodlayarak sıralama kolayca yapılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 55Soru

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen DNA replikasyonu süreci ve bu süreçte görev alan enzimlerin işlevleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA polimeraz enzimi, replikasyon çatalı açıldıkça her iki kalıp ipliğin karşısına yeni nükleotitleri kesintisiz bir şekilde ekleyerek sentezi tamamlar.

Cevap

DNA polimeraz enziminin her iki ipliği de kesintisiz bir şekilde sentezlediğini belirten ifade yanlıştır.
DNA polimeraz enzimi yeni nükleotitleri sadece serbest olan 3' OH ucuna ekleyebilir, yani sentez her zaman 535' \rightarrow 3' yönünde ilerler. Kalıp iplikler birbirine antiparalel olduğu için, replikasyon çatalı açıldıkça bir iplik kesintisiz sentezlenirken, diğer iplik çatalın açılma yönünün tersine doğru parçalar (Okazaki parçaları) halinde kesintili olarak sentezlenir. Bu nedenle her iki ipliğin kesintisiz sentezlendiği bilgisi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
DNA replikasyon enzimlerinin (Helikaz, DNA polimeraz, DNA ligaz) temel görevlerini tanımlamak.
Helikaz sarmalı açar, DNA polimeraz nükleotit ekler, DNA ligaz parçaları birleştirir.
Enzim işlevlerini bilmek, sürecin mekanizmasını anlamak için ön koşuldur.
2
DNA ipliklerinin antiparalel yapısını (353' \rightarrow 5' ve 535' \rightarrow 3') ve DNA polimerazın sentez kısıtlamasını analiz etmek.
DNA polimeraz yeni zinciri sadece 535' \rightarrow 3' yönünde uzatabilir.
Bu yön kısıtlaması, replikasyon çatalının her iki tarafında sentezin aynı şekilde ilerlemesini engeller.
3
Replikasyon çatalındaki ipliklerin sentez biçimini karşılaştırmak.
Çatalın açılma yönüne uygun olan iplik kesintisiz (leading strand), ters yönde kalan iplik ise Okazaki parçaları şeklinde kesintili (lagging strand) sentezlenir.
Her iki ipliğin kesintisiz sentezlenmesi biyokimyasal olarak imkansızdır.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyonunda Enzimatik Mekanizma ve Yönlülük

Alternatif Yöntem

Replikasyon çatalını bir fermuar gibi hayal edin; bir taraf pürüzsüzce açılırken (kesintisiz), diğer tarafın açılan her yeni boşluk için geriye dönüp tekrar başlaması (kesintili) gerekir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru

DNA replikasyonu sürecinde görev alan enzimler ve bu enzimlerin temel işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu enzimleri gerçekleştirdikleri temel görevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

DNA helikaz zayıf hidrojen bağlarını koparırken, DNA polimeraz yeni zinciri sentezler ve DNA ligaz ise DNA parçalarını birleştirir.
DNA replikasyonu sırasında helikaz 'fermuar açıcı', polimeraz 'yeni zincir kurucu' ve ligaz 'yapıştırıcı' olarak işlev görür. Helikaz hidrojen bağlarını koparır, polimeraz serbest nükleotitleri kalıp zincire göre dizer, ligaz ise parçalı DNA kısımlarını birleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin işlevini belirleme
Replikasyonun başlaması için sarmalın açılması gerekir; bu görev hidrojen bağlarını koparan helikaza aittir.
DNA zincirlerinin birbirinden ayrılması, kalıp yüzeylerin açığa çıkması için temel şarttır.
2
Polimeraz enziminin işlevini belirleme
Yeni nükleotitlerin eklenmesi ve zincir uzaması polimeraz tarafından gerçekleştirilir.
DNA sentezinde nükleotit ekleme yeteneğine sahip ana enzim polimerazdır.
3
Ligaz enziminin işlevini belirleme
Okazaki fragmanları gibi parçalı yapıların birleştirilmesi ligaz ile sağlanır.
Kesintili sentezlenen kısımların bütünlüğünü sağlamak için fosfodiester bağlarının kurulması gerekir.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimlerinin Görevleri

Daha Fazla Pratik

Replikasyon çatalı üzerinde kesintili ve kesintisiz zincirlerin sentez yönlerini gösteren bir şekil çizerek enzimlerin konumlarını belirlemeye çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru

DNA'nın yarı korunumlu eşlenmesi sürecini laboratuvar ortamında inceleyen bir araştırmacı, replikasyon ortamına belirli bir enzimin çalışmasını engelleyen özel bir inhibitör madde eklemiştir. Deneyin devamında; replikasyon çatalının açılmaya devam ettiği, serbest nükleotitlerin kalıp ipliklerin karşısına uygun şekilde dizildiği ancak yeni sentezlenen ipliklerin bir bütünlük kazanamayıp kısa parçalar halinde kaldığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, ortamdaki inhibitör madde tarafından aktivitesi durdurulan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA ligaz

Cevap

DNA ligaz enzimi, replikasyon sırasında kesintili iplikte oluşan Okazaki parçalarını birbirine bağlayarak DNA ipliğinin sürekliliğini sağlar.
Doğru yanıt olan enzim, DNA'nın kesintili sentezlenen ipliğindeki Okazaki parçalarını fosfodiester bağları kurarak birleştiren DNA ligazdır. Soruda belirtilen 'nükleotitlerin dizilmesi ancak parçaların birleşememesi' durumu bu enzimin çalışmadığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen ipuçlarını analiz etme
Replikasyon çatalı açılıyor (Helikaz aktif), nükleotitler diziliyor (DNA Polimeraz aktif) ancak iplikler parçalı kalıyor.
Soruda hangi aşamanın tıkandığını belirlemek için enzimlerin işlevsel sırasını kontrol etmemiz gerekir.
2
Parçalı ipliklerin (Okazaki fragmanları) birleşme mekanizmasını hatırlama
Kesintili iplikteki bu parçaların birleşmesi için fosfodiester bağlarının kurulması gerekir.
DNA replikasyonu 535' \rightarrow 3' yönünde gerçekleştiği için bir iplik kesintili sentezlenmek zorundadır.
3
Enzimi tanımlama
DNA Ligaz enzimi bu birleştirme görevinden sorumludur.
Eksikliğinde veya inhibisyonunda DNA iplikçikleri bütün bir yapı oluşturamaz.

Anahtar Kavram

Replikasyon Enzimlerinin İşlevsel Sıralaması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru

Ökaryot bir hücrede DNA replikasyonu sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Replikasyon süreci sırasıyla; orijin noktasının tanınması, helikaz ile zincirlerin açılması, DNA polimeraz ile yeni nükleotitlerin eklenmesi, kesintili zincirde Okazaki parçalarının oluşması ve son olarak DNA ligaz ile bu parçaların birleştirilmesi şeklinde gerçekleşir.
DNA replikasyonu biyokimyasal bir süreçtir ve belirli bir lojistik sırayı takip eder. Önce yolun belirlenmesi (orijin), sonra kapının açılması (helikaz), ardından yeni binanın inşası (polimeraz) ve son olarak inşaat parçalarının birleştirilerek sağlamlaştırılması (ligaz) gerekir. Okazaki parçaları, polimerazın tek yönlü çalışmasının doğal bir sonucu olarak sentez sırasında oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Orijin tespiti
Proteinlerin replikasyonun başlayacağı bölgeye bağlanması.
Enzimlerin bağlanacağı bölgenin işaretlenmesi gerekir.
2
Zincirlerin açılması
Helikaz aracılığıyla hidrojen bağlarının koparılması ve replikasyon çatalının oluşumu.
Kalıp zincirlerin serbest kalması nükleotit eşleşmesi için şarttır.
3
Yeni zincir sentezi
DNA polimerazın 535' \rightarrow 3' yönünde nükleotit eklemesi.
Yeni genetik kopyanın oluşturulması bu aşamada başlar.
4
Fragman oluşumu
Kesintili zincirde kısa DNA parçalarının (Okazaki) meydana gelmesi.
DNA polimerazın tek yönlü çalışma zorunluluğundan kaynaklanır.
5
Birleştirme
DNA ligazın parçaları birbirine bağlaması.
DNA molekülünün bütünlüğünün sağlanması için son aşamadır.

Anahtar Kavram

DNA replikasyonunda enzimlerin çalışma sırası ve yarı korunumlu eşlenme mekanizması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 59Soru

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen DNA replikasyonu sürecinde görev alan enzimler ve bu sürecin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA polimeraz enzimi, replikasyon çatalında yeni iplikleri her iki yönde de (hem 5' \rightarrow 3' hem de 3' \rightarrow 5') kesintisiz olarak sentezleyebilir.

Cevap

DNA polimeraz enziminin yeni iplikleri her iki yönde (hem 5' - 3' hem de 3' - 5') kesintisiz sentezleyebileceğini belirten ifade yanlıştır.
DNA polimeraz enzimi, replikasyon sırasında serbest nükleotitleri ancak yeni sentezlenen zincirin 3' ucundaki OH grubuna bağlayabilir. Bu kısıtlama nedeniyle sentez daima 5' \rightarrow 3' yönünde gerçekleşir. Replikasyon çatalında antiparalel uzanan kalıp ipliklerden biri (3' \rightarrow 5' kalıbı) kesintisiz sentezlenirken, diğeri (5' \rightarrow 3' kalıbı) kesintili olarak ve Okazaki parçaları halinde sentezlenmek zorundadır. Dolayısıyla yeni ipliğin her iki yönde kesintisiz sentezlenmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Replikasyon enzimlerinin temel işlevlerini hatırla.
Helikaz bağları koparır, DNA polimeraz nükleotit ekler, DNA ligaz parçaları birleştirir.
Sürecin temel biyokimyasal basamaklarını analiz etmek için.
2
DNA polimerazın nükleotit ekleme yönünü analiz et.
DNA polimeraz sadece büyüyen zincirin 3' ucuna nükleotit ekleyebilir. Bu nedenle sentez yönü daima yeni iplik için 5' \rightarrow 3' şeklindedir.
Replikasyonun neden tek yönlü ve ipliklerden birinin neden kesintili olduğunu anlamak için.
3
Kesintili ipliğin (lagging strand) oluşum mantığını değerlendir.
Kalıp ipliğin 5' \rightarrow 3' yönünde uzandığı tarafta, DNA polimeraz çatalın açılma yönünün tersine doğru parçalar halinde (Okazaki parçaları) sentez yapar.
DNA polimerazın her iki yönde kesintisiz sentez yapamayacağını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimleri ve 5' \rightarrow 3' Sentez Yönü
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru

Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, çift iplikli bir DNA molekülü uygun hidrolitik enzimler ve kimyasal koşullar altında en küçük inorganik ve organik bileşenlerine kadar kademeli (adım adım) olarak hidroliz edilmektedir.

Buna göre, DNA molekülünün yapısındaki farklı kimyasal bağların kopma sırası dikkate alındığında, bu yıkım sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayların ilk başlayandan son tamamlanana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması (hidrojen bağlarının kopması), ardından polinükleotit zincirin serbest nükleotitlere parçalanması (fosfodiester bağlarının kopması), daha sonra nükleotitlerin nükleozit ve inorganik fosfata ayrışması (ester bağlarının kopması) ve son olarak nükleozitlerin azotlu organik baz ile pentoz şekerine ayrışması (glikozit bağlarının kopması) sırasıyla gerçekleşmelidir.
DNA molekülünün kademeli hidrolizinde ilk olarak iki ipliği bir arada tutan zayıf hidrojen bağları koparak çift sarmal açılır. Ardından polinükleotit zincirindeki nükleotitleri birbirine bağlayan fosfodiester bağları hidroliz edilerek serbest nükleotitler elde edilir. Daha sonra nükleotitlerin yapısındaki ester bağları koparılarak serbest fosfat ve nükleozitler oluşur. En son ise nükleozitlerdeki şeker ve baz arasındaki glikozit bağları koparılarak en küçük yapı taşları serbest bırakılır. Bu yüzden doğru sıralama: iki ipliğin ayrışması, omurganın parçalanarak nükleotitlerin oluşması, nükleozitlerin oluşması ve son olarak baz ile şekerin ayrılması şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hidrojen bağlarının koparılması
Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması sağlanır.
Zincirler arası zayıf hidrojen bağları, nükleotitlerin yapısındaki kovalent bağlara kıyasla en düşük enerjiyle kopan etkileşimlerdir.
2
Fosfodiester bağlarının koparılması
Tek iplikli polinükleotit zincirleri serbest monomerik nükleotitlere parçalanır.
Nükleotitleri birbirine bağlayarak polimer omurgasını oluşturan kovalent fosfodiester bağlarının hidrolizi gerçekleştirilir.
3
Ester bağlarının koparılması
Nükleotit monomerleri, nükleozitlere ve serbest inorganik fosfat gruplarına ayrışır.
Nükleotidin yapısında fosfat grubunu deoksiriboz şekerine bağlayan ester bağının hidroliz edilmesi gerekir.
4
Glikozit bağlarının koparılması
Nükleozitler, azotlu organik bazlar ve deoksiriboz şekerleri olarak en küçük bileşenlerine ayrışır.
Nükleozitin yapısında pentoz şekeri ile azotlu organik baz arasındaki glikozit bağı koparılmasıyla DNA molekülünün tam hidrolizi tamamlanmış olur.

Anahtar Kavram

DNA'nın kimyasal bağları ve polinükleotit yapısının kademeli hidroliz basamakları
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 3 / 6Sonraki
Genden Proteine Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 3 | Examkin