Examkin

DNA'nın Yapısı ve Kimyasal Özellikleri

12 soru

Tüm türler12Çoktan seçmeli5Eşleştirme3Sıralama4
Soru 1Soru →

DNA molekülünün kimyasal yapısında bulunan bağ çeşitleri ile bu bağların kurulduğu moleküler bölgeleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit bağı
Fosfodiester bağı
Zayıf hidrojen bağı
Fosfoester bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikozit bağı baz-şeker arasında, fosfodiester bağı ardışık nükleotitler arasında, zayıf hidrojen bağı karşılıklı bazlar arasında ve fosfoester bağı nükleotit içi şeker-fosfat arasındadır.
Glikozit bağı azotlu baz ile deoksiriboz şekerini bağlayarak nükleoziti oluşturur. Fosfodiester bağı, bir nükleotidin 3′3' karbonundaki hidroksil grubu ile diğerinin fosfatı arasında kurulur. Zayıf hidrojen bağları sarmalın iç kısmında bazlar arasındadır. Fosfoester bağı ise nükleotidin kendi şeker ve fosfatını bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit içi bağların belirlenmesi
Glikozit ve fosfoester bağları bulunur.
Bir nükleotit; azotlu baz, deoksiriboz şekeri ve fosfatın birleşmesiyle oluşur.
2
Zincir yapısını kuran bağın belirlenmesi
Fosfodiester bağıdır.
DNA'nın tek bir ipliğinde nükleotitler şeker-fosfat-şeker dizilimiyle birbirine bağlanır.
3
İki zinciri birleştiren bağın belirlenmesi
Zayıf hidrojen bağıdır.
DNA çift sarmalında A=TA=T ve G≡CG \equiv C eşleşmesi bu bağlarla sağlanır.

Anahtar Kavram

DNA'nın Primer ve Sekonder Yapısındaki Kimyasal Bağlar
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Eşit sayıda nükleotit içeren iki farklı doğrusal DNA molekülünden birincisinde (DNA I) guanin nükleotidi oranının %35\%35, ikincisinde (DNA II) ise %15\%15 olduğu saptanmıştır.

Buna göre, bu DNA molekülleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA I molekülünün iki ipliğini birbirinden ayırmak için gereken ısı miktarı, DNA II molekülü için gerekenden daha fazladır.

Cevap

DNA I molekülünün guanin oranı daha yüksek olduğu için toplam hidrojen bağı sayısı daha fazladır ve bu durum molekülün ısıya karşı dayanıklılığını artırır.
Guanin ve sitozin nükleotitleri arasında üçlü, adenin ve timin arasında ise ikili zayıf hidrojen bağı kurulur. DNA I molekülündeki guanin oranı (%35\%35), DNA II'den (%15\%15) daha yüksek olduğu için DNA I'de toplam hidrojen bağı sayısı daha fazladır. Hidrojen bağı sayısı bir DNA molekülünün ısıya karşı dayanıklılığını (erime sıcaklığını) belirleyen temel faktördür; bu nedenle DNA I'in ipliklerini ayırmak daha zordur.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit oranlarını belirle.
DNA I: G=C=%35G=C=\%35, A=T=%15A=T=\%15; DNA II: G=C=%15G=C=\%15, A=T=%35A=T=\%35.
Chargaff kurallarına göre A=TA=T ve G=CG=C eşitliği vardır.
2
Hidrojen bağı sayılarını karşılaştır.
DNA I'de guanin-sitozin (33 bağ) oranı daha yüksek olduğu için toplam hidrojen bağı sayısı DNA II'den fazladır.
G−CG-C çiftleri arasında 33, A−TA-T çiftleri arasında 22 zayıf hidrojen bağı bulunur.
3
Isı dayanıklılığını yorumla.
DNA I'in ipliklerini ayırmak için daha fazla enerji (ısı) gerekir.
Hidrojen bağı sayısı arttıkça DNA sarmalının stabilitesi ve erime sıcaklığı artar.

Anahtar Kavram

DNA Stabilitesi ve Hidrojen Bağları

Daha Fazla Pratik

Farklı uzunluktaki DNA moleküllerinin fosfodiester ve glikozit bağı sayılarını karşılaştıran sorular çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

Aşağıdaki tabloda, aynı sayıda nükleotit içeren iki farklı doğrusal DNA molekülüne (DNA1DNA_1 ve DNA2DNA_2) ait bazı niceliksel veriler sunulmuştur:

ÖzellikDNA1DNA_1 MolekülüDNA2DNA_2 Molekülü
Toplam nükleotit sayısı2000200020002000
Guanin / Adenin oranı3/23/21/41/4

Buna göre, bu DNA molekülleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA1DNA_1 molekülündeki pürin bazlarının toplam hidrojen bağı sayısına oranı, DNA2DNA_2 molekülündekinden daha büyüktür.

Cevap

Pürin bazlarının toplam hidrojen bağı sayısına oranının ilk DNA molekülünde daha büyük olduğunu belirten ifade yanlıştır.
DNA moleküllerinin her ikisinde de toplam 2000 nükleotit olduğundan, pürin sayısı (A+GA+G) her ikisinde de 1000'dir. Ancak DNA-1 molekülünde Guanin oranı daha fazla olduğu için toplam hidrojen bağı sayısı (26002600), DNA-2'den (22002200) daha yüksektir. Bu durumda payda büyüdüğü için pürin/hidrojen bağı oranı DNA-1'de daha küçük olur; ifadedeki 'daha büyüktür' yargısı matematiksel olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
DNA_1 molekülü için nükleotit sayılarını hesapla.
A+G=1000A+G = 1000 (pürinler toplamın yarısıdır). G/A=1,5G/A=1,5 ise 1,5A+A=1000⇒2,5A=1000⇒A=400,G=6001,5A + A = 1000 \Rightarrow 2,5A = 1000 \Rightarrow A=400, G=600.
Hidrojen bağı ve pürin oranlarını bulmak için baz sayılarını bilmemiz gerekir.
2
DNA_1 için toplam hidrojen bağı sayısını hesapla.
H1=2A+3G=2(400)+3(600)=800+1800=2600H_1 = 2A + 3G = 2(400) + 3(600) = 800 + 1800 = 2600.
Hidrojen bağları Adenin-Timin arasında 2'li, Guanin-Sitozin arasında 3'lü kurulur.
3
DNA_2 molekülü için nükleotit sayılarını hesapla.
A+G=1000A+G = 1000. G/A=0,25G/A=0,25 ise 0,25A+A=1000⇒1,25A=1000⇒A=800,G=2000,25A + A = 1000 \Rightarrow 1,25A = 1000 \Rightarrow A=800, G=200.
Verilen oranı kullanarak baz sayılarına ulaşılır.
4
DNA_2 için toplam hidrojen bağı sayısını hesapla.
H2=2(800)+3(200)=1600+600=2200H_2 = 2(800) + 3(200) = 1600 + 600 = 2200.
Hidrojen bağı sayısını karşılaştırmak için gereklidir.
5
Seçeneklerdeki oranları karşılaştır.
DNA1DNA_1 oranı: 1000/2600≈0,381000/2600 \approx 0,38. DNA2DNA_2 oranı: 1000/2200≈0,451000/2200 \approx 0,45. DNA-1'in oranı daha küçüktür.
Yanlış olan ifadeyi tespit etmek için oranları matematiksel olarak doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Chargaff Kuralları ve DNA Hidrojen Bağı Hesaplamaları

Daha Fazla Pratik

DNA'nın ısıya karşı dayanıklılığında G+C / A+T oranının etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru →

DNA molekülünün karmaşık yapısında nükleotitlerin hem kendi içindeki hem de birbirleri arasındaki bağlantıları sağlayan farklı kimyasal bağlar bulunur. Aşağıda verilen bağ çeşitlerini, bu bağların kurulduğu moleküler kısımlar veya bölgelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit Bağı
Ester Bağı
Fosfodiester Bağı
Zayıf Hidrojen Bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler: Glikozit bağı - Azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arası; Ester bağı - Nükleotit içi şeker ve fosfat arası; Fosfodiester bağı - Üst üste gelen nükleotitlerin şekeri ve fosfatı arası; Zayıf hidrojen bağı - Karşılıklı bazlar arası.
DNA'nın yapısı incelendiğinde; nükleotit birimi içinde baz ile şeker arası glikozit, şeker ile fosfat arası ester bağı ile kurulur. Nükleotitler üst üste fosfodiester bağlarıyla birleşerek tek bir zinciri, bu zincirler ise karşılıklı bazlar arasında kurulan zayıf hidrojen bağlarıyla çift sarmalı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit içi bağları belirle.
Glikozit ve Ester bağları nükleotit içindedir.
Bir nükleotit; azotlu baz, 5C'lu şeker ve fosfattan oluşur. Baz-şeker arası glikozit, şeker-fosfat arası ester bağıdır.
2
Tek bir zincirin (omurga) nasıl oluştuğunu analiz et.
Fosfodiester bağı tek zincirdeki nükleotitleri birbirine bağlar.
Bir nükleotidin şekerinin 3′3' karbonu ile diğerinin fosfatı arasında kurulan bağ, DNA'nın polimerleşmesini sağlar.
3
İki zincirin nasıl birleştiğini analiz et.
Hidrojen bağları sarmalın ortasında bazlar arasında kurulur.
Adenin ile Timin arasında 2, Guanin ile Sitozin arasında 3 adet zayıf hidrojen bağı kurularak DNA çift sarmalı oluşur.

Anahtar Kavram

DNA nükleotitlerinin kimyasal bağlarla (glikozit, ester, fosfodiester ve hidrojen bağları) oluşturduğu yapısal hiyerarşi.
Soru 5Soru →

DNA molekülünün yapı taşlarından başlayarak daha karmaşık bir organizasyon düzeyine doğru giden aşağıdaki yapıları, basitten karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; nükleozit yapısı, nükleotit birimi, polinükleotit zinciri ve çift sarmal yapı şeklinde olmalıdır.
DNA'nın yapısı incelendiğinde en küçük birim olan baz ve şekerin birleşmesi nükleoziti, buna fosfat eklenmesi nükleotidi oluşturur. Nükleotitlerin uç uca eklenmesiyle tek bir zincir, iki zincirin hidrojen bağlarıyla birleşmesiyle de tam bir DNA çift sarmalı meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

1
En küçük bileşenlerin tespit edilmesi
Azotlu organik baz ve deoksiribozun glikozit bağıyla bağlanmasıyla 'Nükleozit' oluşur.
DNA'nın hiyerarşik yapısındaki ilk anlamlı moleküler birleşim nükleozittir.
2
Nükleozite inorganik grubun eklenmesi
Nükleozite ester bağıyla fosfat eklenmesiyle 'Nükleotit' oluşur.
Nükleotit, nükleozitten bir fosfat grubu kadar daha büyüktür ve DNA'nın monomeridir.
3
Monomerlerin birleşerek zincir oluşturması
Nükleotitlerin fosfodiester bağlarıyla birbirine bağlanmasıyla 'Polinükleotit Zinciri' oluşur.
Polimer yapı, tekil monomerlerden daha karmaşıktır.
4
İki zincirin etkileşimiyle üç boyutlu yapının kurulması
Karşılıklı iki zincirin hidrojen bağlarıyla birleşmesiyle 'DNA Çift Sarmalı' oluşur.
Çift sarmal, iki ayrı zincirin birleşmesiyle oluşan en karmaşık yapısal düzeydir.

Anahtar Kavram

DNA'nın Kimyasal Organizasyon Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

DNA'nın bu organizasyon düzeylerine kromatin ve kromozom yapılarını da ekleyerek hiyerarşiyi genişletebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

DNA molekülünün yapısal organizasyonunda yer alan aşağıdaki birimleri, içerdikleri kimyasal bağ çeşitliliği ve yapısal karmaşıklık düzeylerine göre en basitten en karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapısal organizasyon sırası; Azotlu organik baz, Nükleozit, Nükleotit, Gen ve DNA çift sarmalı şeklindedir.
DNA'nın organizasyonunda hiyerarşi, temel yapı taşlarından bütüne doğru ilerler. İlk olarak azotlu organik baz (pürin veya pirimidin) bulunur. Bu baza bir deoksiriboz şekeri eklendiğinde nükleozit, nükleozite bir fosfat grubu eklendiğinde ise nükleotit oluşur. Çok sayıda nükleotidin belirli bir dizilimle birleşmesiyle kalıtsal bilgiyi taşıyan genler, genlerin de içinde bulunduğu çift zincirli yapı ise DNA çift sarmalını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
En temel bileşeni belirleme
Azotlu organik baz
Sıralamanın en başında nükleik asitlerin karakteristik özelliklerini belirleyen halkalı organik yapılar yer alır.
2
Moleküler eklemelerle birimleri büyütme
Azotlu baz + Şeker = Nükleozit; Nükleozit + Fosfat = Nükleotit
Her adımda yapıya yeni bir molekül ve bağ (glikozit, ardından ester bağı) eklenerek karmaşıklık artar.
3
Polimerleşme ve hiyerarşik yapıya geçiş
Gen ve DNA çift sarmalı
Nükleotitlerin birleşmesiyle anlamlı gen bölgeleri, genlerin ve diğer bölgelerin birleşmesiyle de tam DNA molekülü oluşur.

Anahtar Kavram

DNA'nın hiyerarşik organizasyonu ve kimyasal bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Fosfodiester bağı ve zayıf hidrojen bağlarının DNA'nın hangi kısımlarında kurulduğunu tekrar ederek bağ sayıları arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Toplam nükleotit sayıları birbirine eşit olan iki farklı normal azotlu DNA molekülü (DNA−1DNA-1 ve DNA−2DNA-2) üzerinde yapılan bir çalışmada; DNA−1DNA-1'in guanin (GG) nükleotit oranının %35\%35, DNA−2DNA-2'nin guanin (GG) nükleotit oranının ise %15\%15 olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, bu iki DNA molekülüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA-1 molekülünü iki ipliğe ayırmak için gereken ısı enerjisi miktarı, DNA-2'den daha fazladır.

Cevap

DNA-1 molekülünün G-C oranı daha yüksek olduğu için yüksek sıcaklıklara karşı direnci DNA-2'den daha fazladır.
DNA-1 molekülünde guanin oranı %35 (dolayısıyla sitozin de %35) olduğu için toplam nükleotitlerin %70'i üçlü hidrojen bağı içeren G-C çiftlerinden oluşur. DNA-2'de ise bu oran sadece %30'dur. Daha fazla hidrojen bağı içeren DNA-1'in iki ipliğini birbirinden ayırmak (denatürasyon) için daha yüksek ısı enerjisi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit oranlarını analiz etme
DNA-1'de G=%35G=\%35 ise C=%35C=\%35, toplam G+C=%70G+C=\%70 ve A+T=%30A+T=\%30 (A=%15A=\%15). DNA-2'de G=%15G=\%15 ise C=%15C=\%15, toplam G+C=%30G+C=\%30 ve A+T=%70A+T=\%70 (A=%35A=\%35).
Chargaff kuralına göre A=TA=T ve G=CG=C eşitliği vardır.
2
Hidrojen bağı sayılarını karşılaştırma
DNA-1'de 3'lü bağ içeren G-C çiftleri daha yoğun olduğu için toplam hidrojen bağı sayısı daha fazladır.
G-C çiftleri arasında 3, A-T çiftleri arasında 2 zayıf hidrojen bağı kurulur.
3
Isı direnci (denatürasyon sıcaklığı) ilişkisini kurma
Hidrojen bağı sayısı arttıkça iki zinciri birbirinden ayırmak zorlaşır ve gereken ısı enerjisi artar.
Moleküler kararlılık hidrojen bağlarının toplam sayısına bağlıdır.

Anahtar Kavram

DNA'nın Isı Dayanıklılığı ve Hidrojen Bağı İlişkisi
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 8Soru →

DNA molekülünün kimyasal yapısında yer alan bağ çeşitleri ile bu bağların kurulduğu moleküler birimleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit Bağı
Ester Bağı
Fosfodiester Bağı
Zayıf Hidrojen Bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikozit bağı baz ve şeker arasında, ester bağı nükleotit içi şeker ve fosfat arasında, fosfodiester bağı ardışık nükleotitler arasında, zayıf hidrojen bağları ise karşılıklı bazlar arasındadır.
DNA'nın kimyasal yapısında glikozit bağı baz-şeker, ester bağı şeker-fosfat (nükleotit içi), fosfodiester bağı şeker-fosfat (nükleotitler arası) ve hidrojen bağı baz-baz eşleşmelerini kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Bir nükleotidin iç yapısındaki bağların tanımlanması.
Azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı; deoksiriboz şekeri ile fosfat grubu arasında ise ester bağı kurulur.
Nükleozit ve nükleotit oluşumu için bu bağların kurulması zorunludur.
2
DNA zincirinin uzamasını sağlayan bağın belirlenmesi.
Bir nükleotidin fosfatı ile diğerinin şekeri arasındaki bağ fosfodiester bağıdır.
Polinükleotit zinciri, 3' ve 5' karbonları üzerinden kurulan bu köprülerle oluşur.
3
Çift sarmal yapıyı bir arada tutan etkileşimin belirlenmesi.
Karşılıklı bazlar (A=T ve G≡C) arasında zayıf hidrojen bağları kurulur.
DNA'nın heliks yapısının kararlılığı ve zincirlerin ayrılabilmesi için bu zayıf fiziksel etkileşimler gereklidir.

Anahtar Kavram

DNA'nın birincil (fosfodiester) ve ikincil (hidrojen bağları) yapısal özellikleri.
Soru 9Soru →

DNA molekülü, genetik bilgiyi nesilden nesile aktaran, iki polinükleotit zincirinden oluşmuş sarmal bir yapıya sahiptir. Bu yapıdaki nükleotitlerin dizilimi ve aralarındaki kimyasal bağlar, molekülün kararlılığını ve işlevini belirler.

Buna göre, çift zincirli bir DNA molekülünün yapısı ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Guanin ve sitozin nükleotitleri arasındaki hidrojen bağı sayısının toplam nükleotit sayısına oranının yüksek olması, DNA'nın ısıya karşı direncini azaltır.

Cevap

Guanin ve sitozin bazları arasındaki bağ sayısının fazla olması DNA'nın ısıya direncini artıran bir faktördür, azaltan değil.
Guanin (G) ve Sitozin (C) nükleotitleri arasında üçlü zayıf hidrojen bağı kurulur. Bir DNA molekülünde G-C çiftlerinin sayısı arttıkça, iki zinciri bir arada tutan toplam hidrojen bağı sayısı da artar. Bu durum, DNA'nın iki zincirini birbirinden ayırmak için gereken enerjiyi (denatürasyon sıcaklığını) yükseltir. Yani G-C oranı yüksek olan DNA'lar ısıya karşı daha dirençlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Baz çiftleri arasındaki hidrojen bağı sayılarını hatırla.
Adenin ile Timin arasında 2, Guanin ile Sitozin arasında 3 zayıf hidrojen bağı bulunur.
DNA'nın kararlılığını belirleyen temel faktör bu bağların toplam sayısıdır.
2
G-C oranının DNA stabilitesi (kararlılığı) üzerindeki etkisini analiz et.
Guanin ve Sitozin oranı ne kadar yüksekse, DNA molekülünde o kadar fazla sayıda üçlü bağ bulunur. Bu da zincirleri birbirinden ayırmak için daha fazla enerji (ısı) gerektirdiği anlamına gelir.
Daha fazla bağ, molekülün yapısını daha sıkı tutar ve ısıya karşı dayanıklılığını artırır.
3
Diğer yapısal özellikleri doğrula.
Pürin/Pirimidin oranı her zaman 1'dir. Şeker-baz bağı glikozit, şeker-fosfat bağı esterdir. Zincirler antiparaleldir.
DNA'nın Watson-Crick modelindeki temel kimyasal kurallarını test etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

DNA'nın Isı Kararlılığı ve Hidrojen Bağları

Daha Fazla Pratik

DNA'nın denatürasyon (zincirlerin ayrılması) sıcaklığı ile G-C içeriği arasındaki doğrusal ilişkiyi gösteren grafikleri incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, çift iplikli bir DNA molekülü uygun hidrolitik enzimler ve kimyasal koşullar altında en küçük inorganik ve organik bileşenlerine kadar kademeli (adım adım) olarak hidroliz edilmektedir.

Buna göre, DNA molekülünün yapısındaki farklı kimyasal bağların kopma sırası dikkate alındığında, bu yıkım sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayların ilk başlayandan son tamamlanana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması (hidrojen bağlarının kopması), ardından polinükleotit zincirin serbest nükleotitlere parçalanması (fosfodiester bağlarının kopması), daha sonra nükleotitlerin nükleozit ve inorganik fosfata ayrışması (ester bağlarının kopması) ve son olarak nükleozitlerin azotlu organik baz ile pentoz şekerine ayrışması (glikozit bağlarının kopması) sırasıyla gerçekleşmelidir.
DNA molekülünün kademeli hidrolizinde ilk olarak iki ipliği bir arada tutan zayıf hidrojen bağları koparak çift sarmal açılır. Ardından polinükleotit zincirindeki nükleotitleri birbirine bağlayan fosfodiester bağları hidroliz edilerek serbest nükleotitler elde edilir. Daha sonra nükleotitlerin yapısındaki ester bağları koparılarak serbest fosfat ve nükleozitler oluşur. En son ise nükleozitlerdeki şeker ve baz arasındaki glikozit bağları koparılarak en küçük yapı taşları serbest bırakılır. Bu yüzden doğru sıralama: iki ipliğin ayrışması, omurganın parçalanarak nükleotitlerin oluşması, nükleozitlerin oluşması ve son olarak baz ile şekerin ayrılması şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hidrojen bağlarının koparılması
Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması sağlanır.
Zincirler arası zayıf hidrojen bağları, nükleotitlerin yapısındaki kovalent bağlara kıyasla en düşük enerjiyle kopan etkileşimlerdir.
2
Fosfodiester bağlarının koparılması
Tek iplikli polinükleotit zincirleri serbest monomerik nükleotitlere parçalanır.
Nükleotitleri birbirine bağlayarak polimer omurgasını oluşturan kovalent fosfodiester bağlarının hidrolizi gerçekleştirilir.
3
Ester bağlarının koparılması
Nükleotit monomerleri, nükleozitlere ve serbest inorganik fosfat gruplarına ayrışır.
Nükleotidin yapısında fosfat grubunu deoksiriboz şekerine bağlayan ester bağının hidroliz edilmesi gerekir.
4
Glikozit bağlarının koparılması
Nükleozitler, azotlu organik bazlar ve deoksiriboz şekerleri olarak en küçük bileşenlerine ayrışır.
Nükleozitin yapısında pentoz şekeri ile azotlu organik baz arasındaki glikozit bağı koparılmasıyla DNA molekülünün tam hidrolizi tamamlanmış olur.

Anahtar Kavram

DNA'nın kimyasal bağları ve polinükleotit yapısının kademeli hidroliz basamakları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 11Soru →

DNA molekülünün yapısal ve kimyasal özellikleri dikkate alındığında, nükleotitlerin yapısı ve organizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nükleotitlerin yapısındaki azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı kurulur.

Cevap

Nükleotitlerin yapısındaki azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı kurulur.
DNA nükleotitlerinin yapısında azotlu organik baz (pürin veya pirimidin), beş karbonlu bir şeker olan deoksiriboz ile glikozit bağı kurarak birleşir. Bu yapıya nükleozit denir. Nükleozite bir fosfat grubunun ester bağı ile bağlanmasıyla da nükleotit oluşur. Bu nedenle baz ile şeker arasındaki bağın glikozit bağı olduğu bilgisi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
DNA nükleotitlerinin bileşenlerini tanımlama.
Bir nükleotit; fosfat grubu, deoksiriboz şekeri ve bir azotlu organik bazdan (A, T, G, C) oluşur.
Nükleotit yapısını bilmek, aradaki bağları doğru isimlendirmek için temeldir.
2
Bileşenler arasındaki bağ tiplerini belirleme.
Baz ile şeker arasında 'glikozit', şeker ile fosfat arasında ise 'ester' bağı kurulur.
Biyokimyasal bağların spesifik isimleri yapısal organizasyonu açıklar.
3
Verilen seçenekleri temel DNA bilgileriyle karşılaştırma.
Baz-şeker bağının glikozit bağı olduğu ifadesinin doğru olduğu, diğer seçeneklerin ise replikasyon veya RNA özellikleri açısından hatalı olduğu görülür.
Doğru bilgiye ulaşmak için yanlış kavramsal yargıların elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Nükleotit Yapısı ve Bağ Çeşitleri
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

DNA'nın kimyasal yapısını oluşturan aşağıdaki birimleri, organizasyon düzeylerine göre en basitten en karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Azotlu organik baz → Deoksiribonükleozit → Deoksiribonükleotit → DNA molekülü şeklindedir.
DNA'nın organizasyon hiyerarşisinde en küçük birim azotlu organik bazdır. Bu baza şeker eklendiğinde nükleozit, nükleozite fosfat eklendiğinde nükleotit oluşur. Çok sayıda nükleotidin bir araya gelmesiyle de en karmaşık ve büyük yapı olan DNA molekülü meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

1
En küçük bileşeni belirle.
Azotlu organik baz en küçük yapıdır.
Nükleik asitlerin yapısındaki en küçük özgün azotlu bileşen bazdır.
2
Baz ile şekerin birleşimiyle oluşan yapıyı belirle.
Azotlu baz + Deoksiriboz = Deoksiribonükleozit.
Bazın şekere bağlanması organizasyonun bir üst basamağıdır.
3
Nükleozite fosfat eklenmiş yapıyı belirle.
Nükleozit + Fosfat = Deoksiribonükleotit.
Fosfat eklenmesiyle DNA'nın monomeri olan nükleotit tamamlanır.
4
Monomerlerin birleşmesiyle oluşan en büyük yapıyı belirle.
Çok sayıda nükleotit = DNA molekülü.
Nükleotitlerin polimerleşmesiyle çift sarmallı dev molekül oluşur.

Anahtar Kavram

DNA'nın Yapısal Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Nükleotitlerin birbirine hangi bağlarla bağlanarak DNA zincirini oluşturduğunu (fosfodiester bağları) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s