Examkin

Beşeri Sistemler

69 soru

Tüm türler69Çoktan seçmeli31Eşleştirme30Sıralama8
Soru 61Soru →

Aşağıda verilen ülkeleri, günümüzde uyguladıkları nüfus politikaları ve bu politikaların temel gerekçeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İsveç
Bangladeş
Endonezya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsveç - Nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen politika; Bangladeş - Nüfus artış hızını düşürmeyi hedefleyen politika; Endonezya - Nüfusun niteliğini ve niceliğini iyileştirmeyi hedefleyen politika
İsveç yaşlanan nüfus ve iş gücü açığı nedeniyle nüfus artış hızını yükseltmeye çalışır; Bangladeş hızlı artışın kalkınmayı yavaşlatması sebebiyle nüfus artış hızını azaltmayı hedefler; Endonezya ise nüfusun eğitim ve sağlık kalitesini artırarak niteliğini iyileştirmeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen ülkelerin gelişmişlik seviyelerini ve demografik yapılarını belirleyin.
İsveç gelişmiş bir sanayi ülkesidir; Bangladeş nüfus yoğunluğu çok yüksek ve hızlı artan gelişmekte olan bir ülkedir; Endonezya ise nüfusu kalabalık olan ve niteliksel gelişime odaklanan gelişmekte olan bir ülkedir.
Ülkelerin demografik sorunları ve ihtiyaçları, uyguladıkları politikaların temelini oluşturur.
2
Ülkelerin nüfus yapılarına uygun politikaları eşleştirin.
İsveç'in yaşlanan nüfus yapısı nedeniyle doğumları teşvik etmesi, Bangladeş'in aşırı nüfus artışını engellemek için aile planlamasına yönelmesi, Endonezya'nın ise eğitim ve sağlık yatırımlarıyla nüfusun niteliğini artırmayı hedeflemesi gerekir.
Eşleştirmenin doğruluğunu sağlamak için her ülkenin temel demografik hedefini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Ülkelerin demografik özelliklerine göre uyguladıkları farklı nüfus politikaları (artırma, azaltma, nitelik ve nicelik yönünden iyileştirme)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 62Soru →

Aşağıdaki tabloda, iki farklı ülkenin bazı demografik özellikleri verilmiştir:

Demografik GöstergeK ÜlkesiL Ülkesi
Doğal nüfus artış hızı%o 3\text{\%o } 3%o 26\text{\%o } 26
Ortanca yaş42422020
6565 yaş ve üzeri nüfus oranıYüksekDüşük
Genç bağımlı nüfus oranıDüşükYüksek

Tablodaki veriler göz önüne alındı��ında, bu ülkelerin demografik yapıları ve uygulamaları beklenen nüfus politikalarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: K ülkesi yaşlanan nüfusu ve gelecekte oluşabilecek iş gücü açığı nedeniyle nüfus artış hızını artırıcı, L ülkesi ise yüksek doğum oranlarının getirdiği demografik yatırımların yükünü hafifletmek için nüfus artış hızını azaltıcı politikalar izlemelidir.

Cevap

K ülkesi yaşlanan nüfusu ve gelecekte oluşabilecek iş gücü açığı nedeniyle nüfus artış hızını artırıcı, L ülkesi ise yüksek doğum oranlarının getirdiği demografik yatırımların yükünü hafifletmek için nüfus artış hızını azaltıcı politikalar izlemelidir.
K ülkesinin verileri (düşük doğum hızı, yüksek ortanca yaş) gelişmiş bir ülkeye işaret eder ve bu tür ülkeler dinamik nüfus yapısını korumak, yaşlanan nüfusa bağlı iş gücü açığını kapatmak için nüfus artış hızını artırıcı politikalar izler. L ülkesinin verileri (yüksek doğum hızı, düşük ortanca yaş) ise az gelişmiş ya da gelişmekte olan bir ülkeye aittir; bu ülkeler nüfusun ekonomiye getirdiği yükleri azaltmak ve demografik yatırımların payını düşürmek amacıyla nüfus artış hızını azaltıcı politikalar benimserler. Bu iki durumu tam olarak açıklayan değerlendirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
K ülkesinin tablodaki demografik verilerini (doğal nüfus artış hızının binde 3 gibi çok düşük bir değer olması, ortanca yaşın 42 gibi yüksek olması ve yaşlı nüfus oranının yüksek olması) analiz etmek.
K ülkesinin demografik olarak yaşlanan ve gelecekte aktif nüfus (iş gücü) sıkıntısı yaşayacak gelişmiş bir ülke olduğu tespit edilir.
Ülkenin gelişim düzeyini ve demografik ihtiyaçlarını belirlemek.
2
L ülkesinin demografik verilerini (doğal nüfus artış hızının binde 26 gibi yüksek olması, ortanca yaşın 20 gibi düşük olması ve genç bağımlı nüfusun yüksek olması) analiz etmek.
L ülkesinin hızlı nüfus artışına bağlı olarak kalkınma hızı yavaşlayan, demografik yatırımlara fazla bütçe ayırmak zorunda kalan az gelişmiş veya gelişmekte olan bir ülke olduğu tespit edilir.
Ülkenin yüksek nüfus artışından kaynaklanan sosyoekonomik sorunlarını saptamak.
3
Elde edilen analizlere dayanarak K ülkesinin nüfusunu artırma yönünde, L ülkesinin ise nüfus artış hızını düşürme yönünde politikalar izlemesi gerektiğini belirleyip bu durumu doğru ifade eden seçeneği bulmak.
K ülkesinin yaşlanan nüfus nedeniyle artırıcı, L ülkesinin ise demografik yatırımların yükünü hafifletmek için azaltıcı politikalar uygulaması gerektiği sonucuna varılır.
Doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik seviyelerine göre uyguladıkları nüfus politikaları ve demografik gerekçeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 63Soru →

Çin Halk Cumhuriyeti, yakın tarihinde sosyoekonomik şartların değişimine bağlı olarak farklı nüfus politikaları benimsemiştir. Aşağıda bu politikalara ait tarihsel dönemler ve uygulanan politikaların genel özellikleri verilmiştir.

Buna göre, verilen tarihsel dönemler ile bu dönemlerde izlenen nüfus politikası özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

1950 - 1970'li yılların başı
1979 - 2015 yılları arası
2016 yılı ve sonrası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

1950 - 1970'li yılların başı dönemi nüfus artışını teşvik politikasıyla; 1979 - 2015 yılları arası dönemi katı tek çocuk politikasıyla; 2016 yılı ve sonrası dönemi ise yaşlanan nüfus yapısı nedeniyle çok çocukluğa geçiş politikasıyla eşleşmektedir.
Çin'in tarihsel süreçteki nüfus politikası değişimleri, ülkenin o dönemki sosyoekonomik hedefleriyle örtüşmektedir. İlk dönemde askeri ve ekonomik dinamizm için nüfus teşvik edilmiş, ikinci dönemde aşırı kalabalıklaşma ve kaynak yetersizliği kaygısıyla tek çocuk sınırlandırması getirilmiş, üçüncü dönemde ise yaşlanan nüfusun getirdiği ekonomik riskler sebebiyle doğum oranlarını artırıcı yönde esnetmelere gidilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çin'in ilk dönemindeki (1950 - 1970'ler) nüfus politikasının sosyoekonomik temeli analiz edilir.
Bu dönemde askeri güç ve insan gücü ihtiyacını karşılamak amacıyla nüfus artışı teşvik edilmiştir.
Tarihsel politikanın çıkış noktasını doğru belirlemek için.
2
Çin'in ikinci dönemindeki (1979 - 2015) nüfus politikasının sosyoekonomik temeli analiz edilir.
Aşırı nüfus artışının ekonomik kalkınmayı engellememesi amacıyla sert ve katı kuralları olan tek çocuk politikası uygulanmıştır.
Nüfus artış hızını düşürmeye yönelik en katı dünya örneğini tespit etmek için.
3
Çin'in günümüzdeki (2016 sonrası) nüfus politikasının sosyoekonomik temeli analiz edilir.
Tek çocuk politikasının uzun vadeli sonucu olan yaşlı nüfus artışı ve iş gücü azlığı tehdidiyle mücadele etmek için kademeli olarak çok çocukluğa izin verilmiştir.
Güncel küresel demografik değişimleri ve yeni politika eğilimini kavramak için.

Anahtar Kavram

Çin'in Tarihsel Dönemlerdeki Nüfus Politikaları
Soru 64Soru →

Ülkelerin uyguladıkları nüfus politikaları; kalkınma düzeyleri, nüfus artış hızları ve mevcut demografik yapılarıyla doğrudan ilişkilidir. Gelişmiş ülkeler genellikle doğum oranlarının düşük olması ve nüfusun yaşlanması nedeniyle nüfus artış hızını artırmayı hedeflerken, az gelişmiş ülkeler kaynak yetersizliği ve hızlı büyüme nedeniyle nüfus artış hızını azaltmayı hedefler. Gelişmekte olan bazı ülkeler ise nüfusun niceliğini korurken niteliğini (eğitim, sağlık vb.) iyileştirmeye yönelik politikalar benimser.

Aşağıdaki haritada beş farklı ülke renklendirilerek Roma rakamlarıyla numaralandırılmıştır.

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen ülkelerden hangisinin günümüzde uyguladığı nüfus politikası veya bu politikanın amacı aşağıda yanlış eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III numaralı ülke: Nüfus artış hızını artırmaya yönelik politika - Genç ve dinamik nüfus gücünü koruyarak sanayi üretiminde dünya liderliğini sürdürmek

Cevap

III numaralı ülke olan Hindistan'ın nüfus artış hızını artırmaya yönelik politika uyguladığı bilgisi yanlıştır; Hindistan nüfus artış hızını azaltmayı ve nüfusu kontrol altına almayı hedefleyen bir politika izlemektedir.
III numaralı ülke Hindistan'dır. Hindistan, dünyada nüfusu en fazla olan ülkelerden biridir ve nüfus artış hızının çok yüksek olması nedeniyle kalkınma hedeflerine ulaşmakta zorluk yaşamaktadır. Bu doğrultuda ülke, nüfus artış hızını artırmayı değil, azaltmayı ve kontrol altına almayı hedefleyen nüfus politikaları uygulamaktadır. Dolayısıyla bu eşleştirme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada numaralandırılmış ülkelerin coğrafi konumlarını ve isimlerini belirlemek.
I numaralı ülke Fransa, II numaralı ülke Nijerya, III numaralı ülke Hindistan, IV numaralı ülke Japonya ve V numaralı ülke Meksika'dır.
Soruyu doğru analiz edebilmek için öncelikle haritada işaretli ülkelerin hangileri olduğunu doğru tespit etmek gerekir.
2
Her bir ülkenin gelişmişlik düzeyini ve günümüzdeki demografik yapısını değerlendirmek.
Fransa ve Japonya yaşlı nüfus oranı yüksek gelişmiş ülkelerdir; Nijerya yüksek doğum oranına sahip az gelişmiş bir ülkedir; Hindistan çok büyük bir nüfusa ve yüksek artış hızına sahip gelişmekte olan bir ülkedir; Meksika ise nüfus niteliğini iyileştirmeye odaklanan gelişmekte olan bir ülkedir.
Ülkelerin demografik yapıları, uyguladıkları nüfus politikalarının temel belirleyicisidir.
3
Ülkelerin uyguladığı nüfus politikalarını ve amaçlarını seçeneklerle karşılaştırarak yanlış olanı bulmak.
Hindistan (III) nüfus artış hızını artırmayı değil, azaltmayı/kontrol altında tutmayı amaçlayan politikalar uygulamaktadır. Bu nedenle bu eşleştirme yanlıştır.
Hindistan'ın çok büyük bir nüfus baskısı altında olması nedeniyle nüfus artış hızını artırıcı bir politika izlemesi mantık dışıdır.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile uyguladıkları nüfus politikaları ve bu politikaların amaçları arasındaki ilişki.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 65Soru →

Türkiye'de Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uygulanan nüfus politikalarında dönüm noktası olan aşağıdaki gelişmeleri, en eskiden en yeniye doğru (kronolojik olarak) sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru doğru sıralaması şu şekildedir: İlk olarak çok çocuklu ailelerin yol vergisinden muaf tutulması ve doğum yapan annelerin ödüllendirilmesi (1930'lar); ardından 557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile nüfus artış hızını düşürücü politikalara geçilmesi (1965); daha sonra 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile kürtaj ve sterilizasyon haklarının yasal güvenceye kavuşturulması (1983); son olarak ise nüfus yaşlanmasına karşı çalışan annelere yönelik yarı zamanlı çalışma gibi yeni teşviklerin uygulamaya konulması (2010'lu yıllar).
Verilen gelişmeler kronolojik olarak incelendiğinde; çok çocuklu ailelere yol vergisi muafiyeti ve doğum madalyası verilmesi 1930'larda uygulanan nüfus artıcı politikalardır. 557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu 1965 yılında çıkarılarak nüfus artış hızını azaltıcı politikaya geçişi sağlamıştır. 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ise 1983 yılında çıkarılarak aile planlamasının kapsamını genişletmiş, kürtajı yasal hale getirmiştir. Son olarak, nüfusun yaşlanma eğilimine girmesiyle çalışan annelere yönelik yarı zamanlı çalışma hakları 2010'lu yıllarda (özellikle 2016'da) yürürlüğe girmiştir. Bu doğrultuda doğru kronolojik sıralama en eskiden en yeniye doğru sırasıyla bu olayları takip etmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki nüfus politikasının belirlenmesi
1923-1965 yılları arasında Türkiye'de nüfus artış hızını artırma yönünde politikalar izlenmiştir. Yol vergisi muafiyeti ve madalya ödülleri bu dönemin (özellikle 1930'lu yılların) ürünüdür.
Savaş sonrası dönemde iş gücü ihtiyacını karşılamak ve savunma gücünü artırmak amacıyla nüfusu artırıcı önlemler ilk sıradadır.
2
Politika değişikliğinin ve ilk nüfus planlaması kanununun tespit edilmesi
1965 yılında çıkarılan 557 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile doğum kontrol araçlarının satışı yasallaşmış ve antinatalist döneme geçilmiştir.
1960 sonrasında hızlı nüfus artışının ekonomik kalkınma hızını yavaşlatması nedeniyle politika değişikliğine gidilmiştir.
3
Nüfus planlaması kanununun kapsamının genişletilmesinin incelenmesi
1983 yılında çıkarılan 2827 sayılı Kanun ile kürtaj ve cerrahi kısırlaştırma yasal hale getirilmiştir.
Nüfus planlaması hizmetlerinin etkinliğini artırmak ve anne-çocuk sağlığını korumak amaçlanmıştır.
4
Günümüzdeki nüfus projeksiyonları doğrultusunda uygulanan güncel politikaların belirlenmesi
2010'lu yıllardan itibaren doğum oranlarının düşmesi ve yaşlanma eğilimi üzerine çalışan annelere yarı zamanlı çalışma gibi pronatalist teşvikler getirilmiştir.
TÜİK projeksiyonlarının gelecekte nüfusun dinamizmini kaybedeceğini göstermesi nedeniyle nüfus yapısını korumak hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet dönemi nüfus politikalarının tarihsel süreçteki amaç, yöntem ve araçlar açısından değişimi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 66Soru →

Aşağıdaki tabloda, TÜİK tarafından hazırlanan nüfus projeksiyonlarının temel senaryosuna göre Türkiye nüfusunun yaş gruplarına göre tahmini dağılım oranları (%) ve ortanca yaş değerleri verilmiştir:

Yıl0-14 Yaş Grubu (%)15-64 Yaş Grubu (%)65+ Yaş Grubu (%)Ortanca Yaş
2026%21,2\%21,2%67,8\%67,8%11,0\%11,034,534,5
2050%15,3\%15,3%63,8\%63,8%20,9\%20,942,342,3
2080%13,0\%13,0%61,0\%61,0%26,0\%26,045,645,6

Tabloda verilen projeksiyon verileri ve Türkiye'nin demografik yapısı göz önüne alındığında, gelecekte ortaya çıkabilecek olumsuz durumları engellemek amacıyla günümüzde uygulanan nüfus politikalarının temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğurganlık oranlarını artırıcı teşviklerle genç ve dinamik nüfus yapısını korumak

Cevap

Doğurganlık oranlarını artırıcı teşviklerle genç ve dinamik nüfus yapısını korumak
Verilen projeksiyon verileri Türkiye nüfusunun hızla yaşlandığını, çocuk nüfus oranının azaldığını ve ortanca yaşın yükseldiğini göstermektedir. Bu durumun gelecekte yaratacağı iş gücü yetersizliği ve yaşlı bağımlılık oranındaki artış gibi sorunları önlemek amacıyla günümüzde doğurganlık oranlarını artırarak genç ve dinamik nüfus yapısını korumayı amaçlayan politikalar uygulanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki projeksiyon verilerinin analiz edilmesi
Tablo incelendiğinde 20262026'dan 20802080'e gidildikçe genç nüfus oranının (0-14 yaş) %21,2\%21,2'den %13,0\%13,0'e gerilediği, yaşlı nüfus oranının (65+ yaş) %11,0\%11,0'den %26,0\%26,0'e yükseldiği ve ortanca yaşın 34,534,5'ten 45,645,6'ya çıkarak nüfusun belirgin şekilde yaşlandığı görülmektedir.
Geleceğe yönelik demografik eğilimleri saptamak ve nüfus sorununun kaynağını belirlemek amacıyla bu analiz gereklidir.
2
Nüfusun yaşlanmasının doğuracağı sosyo-ekonomik sonuçlerin belirlenmesi
Genç nüfus oranının azalması ve ortanca yaşın yükselmesi; gelecekte iş gücü potansiyelinin azalmasına, yaşlı bağımlı nüfus oranının artmasına ve sosyal güvenlik sisteminin zorlanmasına yol açacaktır.
Yaşlanmanın oluşturacağı tehditleri anlamak, uygulanması gereken politikanın amacını belirlemeyi sağlar.
3
Türkiye'nin güncel nüfus politikası hedefleriyle projeksiyon sonuçlarının eşleştirilmesi
Gelecekteki yaşlanma tehlikesine karşı Türkiye, nüfus dinamizmini korumak amacıyla son yıllarda doğurganlık oranlarını artırıcı, çok çocuklu aileleri destekleyici teşvik edici politikaları benimsemiştir.
Projeksiyon verilerinden hareketle günümüzde izlenen politikanın temel gerekçesini ortaya koymak için bu adım atılmalıdır.

Anahtar Kavram

Nüfus projeksiyonları verilerine dayanarak Türkiye'nin uyguladığı güncel nüfus politikasının (doğurganlığı artırma yönelimi) gerekçelerini kavrama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 67Soru →

T��rkiye'nin demografik yapısını yönlendirmek amacıyla Cumhuriyet döneminde hayata geçirilen aşağıdaki nüfus politikası uygulamalarını ve yasal düzenlemelerini geçmişten günümüze doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türkiye'de uygulanan nüfus politikalarının kronolojik sırası: Altı veya daha fazla çocuklu annelere madalya verilmesi ve yol vergisi muafiyeti (1930), İlk Nüfus Planlaması Kanunu'nun çıkarılması (1965), Aile planlamasının anayasal güvenceye alınması (1982) ve analık izinleri ile doğum yardımı teşviklerinin uygulanması (2015) şeklindedir.
Türkiye'de Cumhuriyet dönemindeki nüfus politikalarının kronolojik gelişimi incelendiğinde; Cumhuriyet'in ilk yıllarında (1923-1965) nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen doğum teşvikleri ve yol vergisi muafiyetleri uygulanmıştır. 1965 yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu ile nüfus artış hızını düşürmeyi amaçlayan planlama dönemine geçilmiştir. 1982 Anayasası ile bu planlama anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. 2010'lu yıllardan itibaren ise azalan doğurganlık oranları karşısında nüfusun dinamizmini korumak amacıyla analık izinleri ve kreş destekleri gibi teşvik edici düzenlemeler hayata geçirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyet'in ilk dönemindeki nüfus politikasının belirlenmesi
Doğurganlığı teşvik etmek amacıyla altı veya daha fazla çocuklu annelerin madalya alması ve yol vergisinden muaf tutulması uygulamasının 1930 yılındaki Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile başladığı tespit edilir.
Sıralamadaki en eski tarihli uygulamayı bulmak.
2
Nüfus artış hızını azaltmayı amaçlayan ilk yasal dönemin belirlenmesi
Gebeliği önleyici yöntemlerin serbest bırakılmasını sağlayan ilk Nüfus Planlaması Kanunu'nun 1965 yılında çıkarıldığı belirlenir.
1923-1965 yılları arasındaki artırıcı dönemin sona erip planlama döneminin başladığı dönüm noktasını tespit etmek.
3
Aile planlamasının anayasal düzeye taşındığı tarihin belirlenmesi
Aile planlamasının anayasal güvenceye kavuşturulmasının 1982 Anayasası'nın kabulüyle gerçekleştiği saptanır.
Planlama politikalarının hukuki açıdan en üst seviyeye ulaştığı tarihi yerleştirmek.
4
Nüfusun yaşlanmasına ve doğurganlığın düşmesine karşı son dönem uygulamalarının belirlenmesi
Analık izinleri, kreş destekleri ve doğum yardımı paketlerinin 2010'lu yıllardan itibaren (özellikle 2015) hayata geçirildiği belirlenir.
En güncel nüfus politikası uygulamasını bulmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de uygulanan nüfus politikalarının tarihsel gelişimi ve dönemlere göre değişen hedefleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 68Soru →

Doğal kaynaklar; doğada bulunan, oluşumunda insanın doğrudan etkisinin olmadığı ve ekonomik faaliyetlerde hammadde ya da enerji kaynağı olarak kullanılan unsurlardır. Buna göre, aşağıdaki sol sütunda verilen açıklamaların sağ sütundaki doğal kaynak örnekleriyle doğru eşleştirilmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanayi Devrimi ile birlikte demirin eritilmesi ve demir yolu ulaşımında kullanımıyla küresel ekonominin merkezine oturan, belirli bir rezerve sahip tükenebilir enerji kaynağı
Yer kabuğunun derinliklerindeki yüksek sıcaklık ve basınç altındaki sıcak su ve buhardan elde edilen, konut ısıtması ve elektrik üretiminde kullanılan belirli şartlarda yenilenebilir kaynak
Sanayileşmiş ülkelerin çevre politikalarında öncelik verdiği, dışa bağımlılığı azaltan ve kullanım süresince rezervi tükenmeyen daimi kaynak
Tarımsal üretimin temelini oluşturan, aynı zamanda ormancılık ve inşaat sanayisine hammadde sağlayan, beşerî tahribat olmadığı sürece kendini yenileyebilen kaynak

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki açıklamalar ile sağ sütundaki kaynaklar sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Birinci açıklama taş kömürüyle, ikinci açıklama jeotermal kaynaklarla, üçüncü açıklama rüzgâr ve güneş enerjisiyle, dördüncü açıklama ise toprak ve orman örtüsüyle eşleşmelidir.
Doğal kaynakların sınıflandırılması ve ekonomik yansımaları göz önüne alındığında; taş kömürünün Sanayi Devrimi ile demir-çelik sanayisinde demiri eritmek için kullanılan sınırlı rezervli (tükenebilir) bir kaynak olması; jeotermal kaynakların yer altı sıcak sularından elde edilen ve beslendiği sürece yenilenebilen bir kaynak olması; rüzgâr ve güneş enerjisinin tükenmeyen daimi kaynaklar olması; toprak ve bitki örtüsünün ise beşerî tahribat olmadığı sürece kendini yenileyebilen tarımsal ve sanayi hammaddesi olması doğru eşleştirmeleri oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci açıklamada yer alan 'Sanayi Devrimi ile demirin eritilmesinde kullanılan tükenebilir kaynak' ifadesini analiz etmek.
Bu ifadenin yüksek kalori değeriyle demir-çelik sanayisinde kullanılan taş kömürüyle eşleştiğini belirlemek.
Taş kömürü Sanayi Devrimi'nin temel enerji kaynağıdır ve tükenebilir özelliktedir.
2
İkinci açıklamada geçen 'yer kabuğunun derinliklerindeki sıcak su ve buhardan elde edilen kaynak' ifadesini değerlendirmek.
Bu kaynağın jeotermal kaynaklar olduğunu tespit etmek.
Jeotermal enerji yeraltındaki sıcak sular ve buhardan elde edilir ve rezervin korunması şartıyla yenilenebilir.
3
Üçüncü açıklamada belirtilen 'rezervi tükenmeyen daimi kaynak' ifadesini incelemek.
Bu grubun rüzgâr ve güneş enerjisi olduğunu bulmak.
Rüzgâr ve güneş gibi kaynaklar doğada sürekli döngü halinde olan ve tükenmeyen daimi kaynaklardır.
4
Dördüncü açıklamada yer alan 'tarımsal üretimin temeli ve ormancılığa hammadde sağlayan yenilenebilir kaynak' ifadesini analiz etmek.
Bu tanımın toprak ve orman örtüsü ile eşleştiğini doğrulamak.
Toprak tarımın, orman ise kereste ve kağıt sanayisinin hammaddesidir ve belirli şartlarda kendilerini yenileyebilirler.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların sınıflandırılması (tükenebilir, daimi, belirli şartlarda yenilenebilen) ve ekonomik faaliyetlerdeki kullanım alanları.
Soru 69Soru →

Doğal kaynaklar; oluşum süreleri, yenilenebilirlik durumları ve ekonomik faaliyetlerdeki kullanım biçimlerine göre sınıflandırılmaktadır. Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen doğal kaynaklar ile sağ sütundaki ekonomik ve sınıflandırma özellikleri doğru şekilde eşleştirildiğinde hangi çiftler elde edilir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dalga ve Gelgit
Doğal Gaz
Jeotermal Enerji
Demir

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalga ve Gelgit ile okyanus kıyısındaki tükenmeyen elektrik potansiyeli; Doğal Gaz ile karbon salınımı düşük olan fosil kaynak; Jeotermal Enerji ile yer ısısı kökenli ve belirli şartlarda yenilenebilen kaynak; Demir ile sanayi girdisi olan geri dönüştürülebilir maden eşleşmektedir.
Eşleştirmede her doğal kaynak kendi yenilenebilirlik durumuna ve ekonomik kullanım özelliğine göre doğru tanımla eşleşmiştir: Dalga ve gelgit daimi tükenmeyen enerji kaynağıdır; doğal gaz karbon salınımı görece az olan tükenen fosil kaynaktır; jeotermal enerji reenjeksiyon ile sürdürülebilir kılınabilen belirli şartlarda yenilenebilir kaynaktır; demir ise geri dönüştürülebilir metalik madendir.

Adım Adım Çözüm

1
Dalga ve gelgit kaynağının özelliklerini inceleme
Bu kaynağın kökeni deniz/okyanus yüzeyindeki su hareketleridir. Çevre kirliliği yaratmaz ve daimi (tükenmeyen) gruptadır. Dolayısıyla birinci tanım ile eşleşir.
Kaynağın oluşum kökenini ve yenilenebilirlik türünü belirlemek.
2
Doğal gazın özelliklerini analiz etme
Doğal gaz bir fosil yakıttır ve rezervi tükenebilir. Ancak petrol ve kömüre kıyasla çevreye saldığı sera gazı oranı daha düşüktür. İkinci tanım ile eşleşir.
Fosil kaynaklar arasındaki farkı ve ekonomik verimliliği saptamak.
3
Jeotermal enerjinin özelliklerini belirleme
Jeotermal enerji, magma kaynaklı yer ısısı ile ilgilidir. Suların yer altına geri verilmesiyle (reenjeksiyon) döngü korunabilir, bu yüzden belirli şartlarda yenilenebilir. Üçüncü tanım ile eşleşir.
Tektonik bölgelerdeki enerji kaynaklarının sürdürülebilirlik şartlarını tespit etmek.
4
Demirin sanayi ve ekonomi ilişkisini değerlendirme
Demir, makine ve inşaat sanayisinin ana madenidir. Tükenebilen bir kaynak olmasına rağmen geri dönüşüm (hurda) yoluyla döngüsel ekonomiye katılır. Dördüncü tanım ile eşleşir.
Metalik madenlerin sanayideki önemini ve geri dönüştürülebilirlik durumunu açıklamak.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların yenilenebilirlik durumlarına ve ekonomik kullanım alanlarına göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Beşeri Sistemler Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 4 | Examkin