Examkin

Azot Döngüsü

4 soru

Tüm türler4Çoktan seçmeli2Eşleştirme1Sıralama1
Soru 1Soru →

Atmosferin yaklaşık %78\%78'ini oluşturan serbest azot gazı (N2N_2), bitkiler ve hayvanlar tarafından doğrudan havadan alınamaz. Bu azotun bitkiler tarafından kullanılabilmesi için ��ncelikle azot fiksasyonu (bağlanması) adı verilen süreçlerle topraktaki amonyum veya nitrat gibi bileşiklere dönüştürülmesi gerekir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi azotun biyotik (canlılar aracılığıyla) fiksasyonunu sağlayan temel unsurdur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakterilerin faaliyeti

Cevap

Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakterilerin faaliyeti
Doğru cevap baklagil köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakterilerin faaliyetidir. Atmosferdeki serbest azotun canlılar tarafından toprağa bağlanması sürecine biyotik fiksasyon denir. Baklagillerin (fasulye, bezelye, yonca vb.) köklerinde ortak yaşam süren bakteriler (Rhizobium cinsi), atmosferdeki serbest azotu doğrudan bağlayarak bitkilerin kullanabileceği nitrat formuna dönüştürür. Bu süreç biyolojik bir faaliyet olduğu için biyotik fiksasyon kapsamında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Biyotik fiksasyon kavramını tanımlama
Biyotik fiksasyon, atmosferdeki serbest azotun mikroorganizmalar gibi canlılar aracılığıyla toprağa bağlanmasıdır.
Soruda azotun canlılar tarafından (biyotik) bağlanması mekanizması sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki biyotik ve abiyotik faktörleri ayırt etme
Yıldırım, şimşek ve volkanizma abiyotik (fiziksel/kimyasal) yollardır. Bitki ve hayvanların atmosferdeki azotu doğrudan soluyarak alabilmesi ise biyolojik olarak imkansız olan kavram yanılgılarıdır. Baklagil köklerinde yaşayan Rhizobium bakterileri ise canlılar eliyle gerçekleştirilen fiksasyondur.
Her seçeneğin biyotik fiksasyon tanımına uyup uymadığını kontrol etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği belirleme
Baklagil köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler biyotik fiksasyonu sağlayan temel unsurdur.
Bu canlılar azot döngüsünde serbest azotu doğrudan organik/inorganik bileşiklere dönüştürerek ekosisteme kazandırır.

Anahtar Kavram

Biyotik Azot Fiksasyonu
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru →

Azot döngüsü; atmosfer, toprak, bitkiler ve hayvanlar arasında gerçekleşen son derece karmaşık biyokimyasal aşamalardan oluşur. Atmosferdeki serbest azot gazının (N2N_2) canlılar tarafından kullanılıp tekrar atmosfere geri dönmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, döngünün mantıksal akışına göre ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Azot döngüsünün doğru sıralaması sırasıyla; atmosferdeki azotun bağlanması (fiksasyon), bitkilerin alabileceği nitrata dönüştürülmesi (nitrifikasyon), bitkiler tarafından organik besin yapımında kullanılması (asimilasyon), canlı atıklarının ayrıştırılarak amonyağa çevrilmesi (pütrifikasyon) ve son olarak azot gazı şeklinde atmosfere geri salınmasıdır (denitrifikasyon).
Azot döngüsünün doğru sıralaması, azot elementinin ekosistemdeki akış yönünü takip eder. Döngü ilk olarak atmosferdeki serbest azotun fiziksel veya biyolojik fiksasyonla toprağa geçmesiyle başlar. Toprağa geçen azotun bitkiler tarafından emilebilmesi için nitrifikasyon bakterilerince nitrata dönüştürülmesi gerekir. Dönüşen nitrat bitkiler tarafından asimile edilerek organik besin zincirine sokulur. Canlılar öldüğünde veya atık ürettiğinde saprofitler devreye girerek bu organik azotu amonyağa ayrıştırır. Son olarak topraktaki fazla azot, denitrifikasyon bakterileri tarafından serbest azot gazına çevrilerek atmosfere iade edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Azotun atmosferden toprak ekosistemine giriş aşamasını belirlemek
Atmosferdeki serbest azotun (N2N_2) fiziksel (yıldırım, şimşek) ya da biyolojik (azot bağlayıcı bakteriler) yollarla toprağa bağlanması (fiksasyon) ilk sırada gerçekleşir.
Döngünün başlayabilmesi için gaz halindeki azotun öncelikle toprak ortamına katılması şarttır.
2
Topraktaki azotun bitkilerce kullanılabilir forma getirilme sürecini incelemek
Toprağa bağlanan azotun nitrit ve nitrat bakterileri tarafından nitrat tuzlarına çevrilmesi (nitrifikasyon) ikinci sırada gelir.
Bitkiler serbest azotu doğrudan kullanamazlar, bu yüzden azotun kullanılabilir nitrat formuna yükseltgenmesi gerekir.
3
Azotun canlılar dünyasına geçiş ve organik maddeye dönüşme adımını belirlemek
Nitrat tuzlarının bitki kökleriyle alınması ve protein gibi organik besinlerin sentezinde kullanılarak besin zincirine katılması (asimilasyon) üçüncü sırada yer alır.
Bu aşamayla birlikte azot inorganik formdan organik forma geçerek canlıların yapısına dahil olur.
4
Canlı yapısındaki azotun ölüm ve atık yollarıyla tekrar toprağa dönüşünü incelemek
Ölen canlıların ve atıkların ayrıştırıcılar tarafından parçalanarak amonyağa dönüştürülmesi (pütrifikasyon) dördüncü sırada gerçekleşir.
Organik atıkların tekrar inorganik azot döngüsüne katılabilmesi için amonyaklaşma reaksiyonu gereklidir.
5
Azotun atmosfere geri dönerek döngünün kapanmasını sağlamak
Topraktaki azot bileşiklerinin denitrifikasyon bakterileri tarafından serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürülerek atmosfere verilmesi son sırada gerçekleşir.
Atmosferdeki azot dengesinin korunması ve döngünün tamamlanması için gaz salınımı son adım olmalıdır.

Anahtar Kavram

Azot Döngüsü Aşamaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Azot döngüsü; atmosfer, litosfer, biyosfer ve hidrosfer arasında gerçekleşen ve canlılığın devamı için hayati önem taşıyan bir biyojeokimyasal döngüdür. Bu döngü esnasında azot elementinin kimyasal formu değişmekte ve farklı aktörler süreçte rol oynamaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen azot döngüsü süreçlerini sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Nitrifikasyon
Denitrifikasyon
Biyotik Azot Fiksasyonu
Abiyotik Azot Fiksasyonu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nitrifikasyon süreci amonyağın nitrit ve nitrata dönüştürülmesi açıklamasıyla; Denitrifikasyon süreci nitratın serbest azot gazı olarak atmosfere verilmesi açıklamasıyla; Biyotik Azot Fiksasyonu baklagil köklerindeki bakterilerin azotu bağlaması açıklamasıyla; Abiyotik Azot Fiksasyonu ise yıldırım ve şimşek gibi yüksek enerjili doğa olaylarıyla azotun bağlanması açıklamasıyla eşleşir.
Nitrifikasyon, topraktaki zararlı amonyağın bitkilerin alabileceği nitrata dönüşmesidir. Denitrifikasyon, topraktaki azotun atmosfere gaz olarak verilmesidir. Biyotik azot fiksasyonu canlı organizmalarla (bakterilerle) gerçekleşirken, abiyotik azot fiksasyonu yıldırım, şimşek gibi cansız fiziksel olaylarla gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Nitrifikasyon teriminin biyokimyasal tanımını ve amacını belirleme.
Nitrifikasyonun amonyağın bitkilerin kullanabileceği nitrit ve nitrat tuzlarına dönüştürülmesi süreci olduğu belirlenmiştir.
Topraktaki azot formlarının bitkiler tarafından asimile edilebilmesi için bu dönüşüm şarttır.
2
Denitrifikasyon sürecinin döngüdeki rolünü analiz etme.
Denitrifikasyonun topraktaki bağlı azotu serbest gaz haline getirip atmosfere geri salma süreci olduğu belirlenmiştir.
Bu süreç döngünün tamamlanmasını sağlar ve atmosferdeki azot dengesini korur.
3
Biyotik ve abiyotik azot fiksasyonu (bağlanması) yollarını karşılaştırma.
Baklagil köklerindeki Rhizobium bakterilerinin yaptığı bağlamanın canlı kaynaklı (biyotik), yıldırım ve şimşek gibi fiziksel olayların yaptığı bağlamanın ise cansız kaynaklı (abiyotik) olduğu belirlenmiştir.
Azotun atmosfere bağlanma mekanizmalarının kökenini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Azot Döngüsü Süreçleri ve Aktörleri
Soru 4Soru →

Tarımda verimliliği artırmak amacıyla aşırı azotlu gübre kullanımı ve tarım topraklarının yanlış sulanması gibi beşerî faaliyetler, azot döngüsünün doğal işleyişini bozmaktadır. Özellikle tarım alanlarının aşırı sulanması sonucu toprak gözeneklerinin tamamen suyla dolması, topraktaki oksijen miktarını azaltarak anaerobik (oksijensiz) bir ortamın oluşmasına yol açar.

Bu durum, azot döngüsünde yer alan aşağıdaki süreçlerden hangisinin hızlanmasına ve dolayısıyla topraktaki kullanılabilir azot miktarının azalarak verimliliğin düşmesine neden olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denitrifikasyon

Cevap

Toprağın aşırı sulanmasıyla oluşan oksijensiz ortamda denitrifikasyon süreci hızlanır, bu da topraktaki azotu serbest gaza dönüştürerek atmosfere verir ve toprak verimliliğini düşürür.
Toprağın aşırı sulanması sonucu oksijensiz kalan ortamda, havasız koşullarda yaşayabilen (anaerobik) denitrifikasyon bakterileri faaliyete geçer. Bu bakteriler, toprakta bitkilerin alabileceği formda bulunan nitratı (NO3−NO_3^-) serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürerek atmosfere verirler. Bu süreç denitrifikasyon olarak adlandırılır ve topraktaki kullanılabilir azot miktarını azaltarak verimliliği düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Toprakta aşırı sulama sonucu oluşan oksijensiz ortamın etkisini analiz etmek.
Oksijensiz ortamda anaerobik bakterilerin faaliyetinin artacağı belirlenir.
Toprak gözeneklerinin suyla dolması oksijen girişini engeller ve anaerobik bakteriler için uygun ortam yaratır.
2
Anaerobik ortamda hızlanan azot döngüsü sürecini tespit etmek.
Bu ortamda denitrifikasyon bakterilerinin nitratı serbest azot gazına dönüştürdüğü saptanır.
Denitrifikasyon süreci, topraktaki bağlı azotu gaz hâlene getirerek atmosfere geri verir.
3
Sürecin toprak verimliliği üzerindeki sonucunu değerlendirmek.
Topraktaki kullanılabilir azot miktarının azalmasıyla verimliliğin düştüğü sonucuna ulaşılır.
Bitkiler azotu serbest gaz olarak değil, nitrat tuzları şeklinde alabildiği için denitrifikasyon toprağı azot yönünden fakirleştirir.

Anahtar Kavram

Denitrifikasyon süreci ve toprağın azot dengesindeki rolü
Tahmini Süre:2m 0s
Azot Döngüsü Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin