Examkin

Karasal Biyomlar ve Özellikleri

5 soru

Tüm türler5Çoktan seçmeli1Eşleştirme1Sıralama3
Soru 1Soru →

A��ağıdaki karasal biyomları, Ekvator'dan kutuplara doğru genel olarak görüldükleri enlemlere göre (Ekvator'a en yakın olandan en uzak olana doğru) sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama sırasıyla Savan biyomu, İğne yapraklı orman (Tayga) biyomu ve Tundra biyomu şeklinde olmalıdır.
Karasal biyomların yeryüzündeki dağılışı büyük oranda iklim kuşaklarına (sıcaklık ve yağış koşullarına) yani enleme bağlıdır. Bu doğrultuda Ekvator'dan kutuplara doğru gidildiğinde sıcaklığın azalmasına paralel olarak sırasıyla Savan biyomu (sıcak kuşak, 10°-20° enlemleri), İğne yapraklı orman/Tayga biyomu (soğuk-nemli karasal kuşak, 50°-60° enlemleri) ve Tundra biyomu (soğuk kutup altı kuşak, 60°-70° enlemleri) sıralanır.

Adım Adım Çözüm

1
Biyomların dünya üzerindeki yaklaşık enlem sınırlarını tespit etmek.
Savan biyomu yaklaşık 10°-20° enlemlerinde, İ��ne yapraklı orman (Tayga) biyomu yaklaşık 50°-60° enlemlerinde ve Tundra biyomu yaklaşık 60°-70° enlemlerinde bulunur.
Sıralamayı doğru yapabilmek için her biyomun yayılış gösterdiği iklim tipinin enlem aralıkları bilinmelidir.
2
Ekvator'dan (0°) kutuplara (90°) doğru artan enlem derecelerine göre biyomları dizmek.
Sıralama en düşük enlemden en yüksek enleme doğru Savan, Tayga ve Tundra şeklinde gerçekleşir.
Enleme bağlı olarak sıcaklık Ekvator'dan kutuplara doğru azaldığı için biyomların dağılışı da bu sıcaklık kuşaklarına uyum sağlar.

Anahtar Kavram

Klimatik kuşaklara ve enleme bağlı olarak biyomların Ekvator'dan kutuplara doğru sıralanışı.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Yeryüzünde sıcaklık ve yağış koşullarının enlem derecelerine bağlı olarak değişmesi, karasal biyomların ekvatordan kutuplara doğru belirli bir düzen içinde sıralanmasına neden olur. Buna göre, aşağıda verilen karasal biyomları Ekvator'dan kutuplara doğru coğrafi yayılış alanlarını dikkate alarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karasal biyomların Ekvator'dan kutuplara doğru sıralanışı sırasıyla Ekvatoral Yağmur Ormanları Biyomu, Savan Biyomu, Çöl Biyomu ve Tundra Biyomu şeklindedir.
Sıralama Ekvator'dan kutuplara doğru yapıldığında enleme bağlı sıcaklık ve yağış koşulları belirleyicidir. Ekvator çizgisi üzerinde (0∘−10∘0^\circ - 10^\circ) Ekvatoral Yağmur Ormanları yer alır. Ekvatoral kuşağın hemen dışında (10∘−20∘10^\circ - 20^\circ) Savan biyomu bulunur. Savan kuşağından sonra dönenceler çevresinde (20∘−30∘20^\circ - 30^\circ) Çöl biyomu yer alırken, kutup altı enlemlerde (60∘−70∘60^\circ - 70^\circ) Tundra biyomu bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Ekvatoral kuşağa en yakın olan biyomun belirlenmesi.
Ekvatoral Yağmur Ormanları Biyomu (0∘−10∘0^\circ - 10^\circ enlemleri) ilk sıraya yerleştirilir.
Sıralama Ekvator'dan kutuplara doğru istendiği için başlangıç noktası Ekvator çizgisi üzerindeki biyom olmalıdır.
2
Tropikal kuşağın dışındaki ve dönencelere doğru olan geçiş biyomunun belirlenmesi.
Savan Biyomu (10∘−20∘10^\circ - 20^\circ enlemleri) ikinci sıraya yerleştirilir.
Savan iklimi, ekvatoral iklim ile çöl iklimi arasında bir geçiş kuşağı oluşturur.
3
Dönenceler çevresindeki kurak b��lgelerin konumlandırılması.
Çöl Biyomu (20∘−30∘20^\circ - 30^\circ enlemleri) üçüncü sıraya yerleştirilir.
30 derece enlemlerindeki dinamik yüksek basınç alanları, savan kuşağının kutup yönündeki sınırını oluşturur.
4
Kutup altı kuşağındaki soğuk biyomun belirlenmesi.
Tundra Biyomu (60∘−70∘60^\circ - 70^\circ enlemleri) son sıraya yerleştirilir.
Tundra biyomu, kutup kuşağından hemen önce yer alan en soğuk karasal biyomdur.

Anahtar Kavram

Karasal biyomların enlemsel dağılışı ve iklim kuşaklarıyla ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Orta kuşağın nemli bir dağ yamacında yükseltiye bağlı olarak sıcaklık ve yağış koşullarının değişmesi, karasal biyomların ve bitki örtüsünün dikey doğrultuda kuşaklar oluşturmasına neden olur.

Buna göre, aşağıda özellikleri belirtilen dikey bitki kuşaklarını deniz seviyesinden (en alçaktan) dağ zirvesine (en yükseğe) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama deniz seviyesinden zirveye doğru şu şekildedir: Kışın yaprağını döken geniş yapraklı ormanlar, geçiş bölgesinde yer alan karışık yapraklı ormanlar, soğuğa dayanıklı iğne yapraklı ormanlar ve en üst sınırda yer alan dağ çayırları.
Sıcaklığın her 200 metrede yaklaşık 1 °C azalmasına bağlı olarak bitki toplulukları nemli dağ yamaçlarında tabandan zirveye doğru geniş yapraklı, karışık yapraklı, iğne yapraklı ormanlar ve alpin çayırlar şeklinde kuşak oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklığın yükseltiye bağlı olarak nasıl değiştiğini analiz edin.
Yükseldikçe sıcaklık düşer; dolayısıyla en sıcak kuşağın en altta, en soğuk kuşağın ise en üstte yer alması gerekir.
Dikey doğrultudaki bitki kuşaklarının temel belirleyicisi yükseltiye bağlı sıcaklık azalışıdır.
2
Verilen bitki kuşağı özelliklerini sıcaklık toleranslarına göre sınıflandırın.
Geniş yapraklı ağaçlar ılıman/sıcak koşulları sever; karışık yapraklılar geçiş bölgesidir; iğne yapraklılar soğuğa dayanıklıdır; alpin çayırlar ise ağaç sınırının üstündeki aşırı soğuk koşullara uyum sağlamıştır.
Farklı bitki formasyonlarının sıcaklık istekleri dikey sıralamadaki yerlerini belirler.
3
Biyomları en alçaktan (deniz seviyesinden) en yükseğe (zirveye) doğru sıralayarak nihai sırayı belirleyin.
Sıralama: Geniş yapraklı ormanlar -> Karışık yapraklı ormanlar -> İğne yapraklı ormanlar -> Dağ çayırları şeklindedir.
Soruda deniz seviyesinden zirveye doğru sıralama yapılması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Yükseltiye bağlı sıcaklık değişimi ve biyomların dikey zonation (kuşaklar) oluşturması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Bir karasal biyoma ait bazı özellikler şunlardır:

I. Yıllık sıcaklık ortalaması 20∘C20^\circ\text{C} civarında olup yıllık yağış miktarı oldukça azdır ve belirli bir yağış rejimi yoktur.
II. Bünyesinde su depolayabilen kaktüsler ile dikenli çalılar en yaygın bitki topluluklarıdır.
III. Yeryüzündeki dağılışı incelendiğinde dinamik yüksek basınç alanları ile deniz etkisine kapalı iç kesimlerde yoğunlaştığı görülür.

Bu özelliklere sahip karasal biyom ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avustralya'nın iç kesimleri, Kuzey Afrika'daki Sahra ve Orta Asya'daki çöller bu biyomun yayılış alanları arasında yer alır.

Cevap

Avustralya'nın iç kesimleri, Kuzey Afrika'daki Sahra ve Orta Asya'daki çöller bu biyomun yayılış alanları arasında yer alır.
Soruda özellikleri açıklanan biyom çöl biyomudur. Avustralya'nın iç kısımları, Kuzey Afrika'daki Sahra bölgesi ve Orta Asya'nın iç kesimleri dünyadaki en belirgin çöl alanları olduğu için bu biyomun yayılış alanını ifade eden seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki öncülleri analiz ederek sözü edilen biyom türünü belirlemek.
Yıllık sıcaklık ortalamasının yüksek olması, yağışın son derece yetersiz olması, kaktüslerin varlığı ve 30 derece enlemlerindeki dinamik yüksek basınç alanlarında bulunması özellikleri bu ekosistemin çöl biyomu olduğunu gösterir.
Çözüme ulaşmak için öncelikle bahsedilen karasal biyomun doğru şekilde teşhis edilmesi gerekir.
2
Çöl biyomunun dünya üzerindeki coğrafi dağılış alanlarını gözden geçirmek.
Kuzey Afrika'da Sahra, Avustralya'nın iç kesimlerindeki Victoria ve Gibson çölleri ile Orta Asya'nın iç kesimlerindeki karasal çöllerin bu biyoma dahil olduğu tespit edilir.
Çöl biyomunun en karakteristik dağılış alanlarını hatırlayarak seçeneklerdeki coğrafi eşleştirmeleri doğrulamak amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
3
Çeldirici seçenekleri eleyerek doğru yargıyı doğrulamak.
Geniş yapraklı ormanların ılıman okyanusal iklimde görülmesi, çöllerde nem azlığından dolayı sıcaklık farklarının fazla olması ve Sibirya gibi soğuk bölgelerin tayga/tundra alanları olması nedeniyle diğer seçenekler elenir.
Seçeneklerin biyom-iklim ilişkisi çerçevesinde elenmesi doğru yanıta kesin olarak ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Çöl Biyomunun Özellikleri ve Dağılışı
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen karasal biyomları, karşılarında yer alan karakteristik iklim ve bitki örtüsü özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Savan Biyomu
Tayga Ormanları Biyomu
Tundra Biyomu
Çöl Biyomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Savan Biyomu tropikal uzun boylu otlarla; Tayga Ormanları Biyomu sert karasal iklimdeki iğne yapraklı ormanlarla; Tundra Biyomu donmuş topraklardaki likenlerle; Çöl Biyomu ise kurak bölgelerdeki dikenli bitkilerle eşleşir.
Eşleştirmede, Savan Biyomu tropikal enlemlerdeki uzun boylu otlarla; Tayga Biyomu sert karasal iklimdeki iğne yapraklı ormanlarla; Tundra Biyomu donmuş topraklardaki likenlerle; Çöl Biyomu ise kurak bölgelerdeki kaktüs benzeri dikenli bitkilerle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Savan Biyomunun coğrafi dağılışını ve bitki örtüsü yapısını incelemek.
Savan biyomunun 10∘−20∘10^\circ - 20^\circ enlemlerindeki yazları yağışlı tropikal bölgede uzun ot topluluklarından oluştuğu tespit edilir.
Savan ikliminin temel karakteristiklerini belirlemek için.
2
Tayga Ormanlarının iklim ve ağaç türü ilişkisini analiz etmek.
Tayga biyomunun sert karasal iklim bölgelerinde iğne yapraklı ormanlardan (çam, göknar, ladin) oluştuğu görülür.
İğne yapraklı ormanların dağılışını sert karasal iklimle bağdaştırmak için.
3
Tundra iklimi ve toprak yapısının bitki örtüsü üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Tundra biyomunun yılın büyük kısmında donmuş topraklar üzerinde gelişen liken ve yosunlardan oluştuğu anlaşılır.
Aşırı soğuk kutup altı bölgelerindeki bitki örtüsü sınırlarını belirlemek için.
4
Kuraklık ve yüksek sıcaklık farklarının bitki adaptasyonuna etkisini incelemek.
Çöl biyomunun yıllık yağışın çok az olduğu alanlarda su depolayabilen dikenli bitkilerden oluştuğu belirlenir.
Kurak bölge adaptasyonlarını analiz etmek için.

Anahtar Kavram

Karasal biyomların iklim ve bitki örtüsü özelliklerine göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Karasal Biyomlar ve Özellikleri Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin