Mekansal Bir Sentez: Türkiye

93 soru

Soru 81Soru

Aşağıdaki sol sütunda Türkiye'de yer alan bazı önemli turizm varlıkları, sağ sütunda ise bu varlıkların coğrafi ve kültürel özellikleri verilmiştir. Turizm varlıklarını ilgili özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hattuşa (Çorum)
Karain Mağarası (Antalya)
Ani Arkeolojik Alanı (Kars)
Selimiye Camii (Edirne)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hattuşa Hitit başkenti özelliğiyle, Karain Mağarası Paleolitik dönem yerleşimi olmasıyla, Ani Arkeolojik Alanı İpek Yolu üzerindeki çok kültürlü sınır kenti özelliğiyle ve Selimiye Camii Mimar Sinan'ın ustalık eseri inanç turizmi yapısı olmasıyla eşleşir.
Hattuşa Çorum'da yer alan Hitit başkentidir; Karain Mağarası Antalya'da bulunan Paleolitik çağ yerleşimidir; Ani Kars'taki İpek Yolu sınır kentidir; Selimiye Camii ise Edirne'de yer alan Mimar Sinan'ın ustalık eseridir.

Adım Adım Çözüm

1
Hattuşa'nın tarihi ve coğrafi özelliklerini belirlemek.
Hattuşa, Çorum il sınırları içerisinde yer alır ve antik Hitit uygarlığının başkentidir.
Hitit başkenti ve UNESCO kültür mirası özellikleri sadece Hattuşa ile eşleşmektedir.
2
Karain Mağarası'nın niteliğini tespit etmek.
Karain Mağarası, Antalya yakınlarında Paleolitik çağ yerleşimi izlerini taşıyan bir mağaradır.
Bu özellik Karain Mağarası ile doğrudan uyumludur.
3
Ani Arkeolojik Alanı'nın coğrafi konumunu ve tarihi rolünü incelemek.
Ani, Kars sınırında yer alan, İpek Yolu üzerindeki çok dinli ve kültürlü antik bir sınır kentidir.
İpek Yolu ve sınır kenti vurgusu Ani Arkeolojik Alanı'nı işaret eder.
4
Selimiye Camii'nin turizm türünü ve mimari önemini belirlemek.
Selimiye Camii, Edirne'de yer alan Mimar Sinan'ın ustalık dönemi eseridir.
İnanç turizmi ve Mimar Sinan'ın ustalık eseri tanımı Selimiye Camii ile örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Turizm Varlıkları ve Özellikleri
Soru 82Soru

Türkiye'de turizm faaliyetlerinin çeşitliliği ve gelişimi üzerinde iklim, yer şekilleri ve jeolojik yapı gibi doğal coğrafi faktörler doğrudan etkilidir.

Aşağıdaki haritada Türkiye'de turizm potansiyeli yüksek olan bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılmış alanlarda yürütülen turizm faaliyetleri ve bu faaliyetleri etkileyen coğrafi faktörlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I numaralı alanda kıyı turizminin II numaralı alana göre daha az gelişmiş olmasının temel nedeni, dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın geçitlerle sağlanmasıdır.

Cevap

I numaralı alanda kıyı turizminin II numaralı alana göre daha az gelişmiş olmasının temel nedeni, dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın geçitlerle sağlanmasıdır.
I numaralı alanda kıyı turizminin az gelişmesinin temel nedeni dağların uzanış biçimi değil, her mevsim yağışlı ve bulutlu geçen Karadeniz iklimidir. Dağların kıyıya paralel uzanması Akdeniz kıyılarında da görülmesine rağmen orada deniz turizmi oldukça gelişmiştir. Dolayısıyla bu ifade yanlış bir coğrafi ilişkilendirme barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada işaretli merkezlerin coğrafi konumlarını ve bu konumların genel iklim ile yer şekilleri özelliklerini analiz edin.
I numaralı merkez Doğu Karadeniz (yağışlı, bulutlu), II numaralı merkez Akdeniz (yaz sıcaklığı yüksek, güneşli gün sayısı fazla, dağlık), III numaralı merkez Afyonkarahisar çevresi (kırıklı fay hatları yaygın), IV numaralı merkez Erzurum-Kars (yüksek, sert karasal) olarak belirlenir.
Turizm faaliyetleri ile doğal çevre arasındaki ilişkiyi doğru kurabilmek için temel coğrafi verilerin saptanması gerekir.
2
Seçeneklerde verilen turizm faaliyetleri ile doğal koşullar arasındaki eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol edin.
I'de yağışlı iklimin deniz turizmini kısıtlayıp yayla turizmini artırdığı, II'de Beydağları'nın yakınlığı sayesinde deniz ve kış turizminin bir arada yapılabildiği, III'te fay hatlarının termal turizme kaynaklık ettiği, IV'te ise sert karasal iklimin kış turizmini desteklediği bilgileri coğrafi gerçeklerle uyuşmaktadır.
Hangi seçeneklerin doğru coğrafi analizler içerdiğini belirlemek, yanlış olan seçeneği bulmayı kolaylaştırır.
3
Karadeniz kıyılarında deniz turizminin gelişmeme nedenini sorgulayın ve yer şekilleriyle olan ilişkisini değerlendirin.
Hem Karadeniz hem de Akdeniz'de dağlar kıyıya paralel uzanır. Karadeniz'de deniz turizminin gelişememesinin temel nedeni yer şekilleri veya iç kesimlerle ulaşım güçlüğü değil, her mevsim yağışlı geçen iklim koşulları (bulutluluk ve güneşli gün sayısı) ve enlemdir. Dolayısıyla eşleştirmedeki neden hatalıdır.
Öğrencilerin sıklıkla düştüğü yer şekilleri-iklim karmaşasını çözerek hatalı yargıyı tespit etmek hedeflenir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin iklim ve yer şekli özelliklerinin turizm potansiyeli ve çeşitliliği üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 83Soru

Türkiye'de tarım yöntemleri ve yetiştirilen ürünlerin dağılışı; iklim özellikleri, su kaynakları ve yer şekilleri gibi doğal faktörler ile sulama projeleri gibi beşeri faktörlerin etkileşimiyle belirlenir.

Aşağıdaki haritada farklı coğrafi özelliklere sahip beş alan numaraland��rılarak gösterilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlarda uygulanan tarım yöntemleri ve ürün dağılışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III numaralı alanda sulama projelerinin (GAP) hayata geçirilmesi sayesinde nadas alanları belirgin ölçüde daralmış ve sulamaya bağlı olarak entansif tarım faaliyetleri gelişmiştir.

Cevap

III numaralı alanda sulama projelerinin (GAP) hayata geçirilmesi sayesinde nadas alanlarının daralması ve sulamaya bağlı olarak entansif tarım faaliyetlerinin gelişmesi ifadesi doğrudur.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (III numaralı alan) GAP ile birlikte sulama kanalları yaygınlaşmış, bu da nadas ihtiyacını büyük oranda ortadan kaldırarak verimi ve ürün çeşitliliğini artıran entansif (modern) tarım yöntemlerine geçişi sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada gösterilen alanların coğrafi özelliklerini ve tarımsal potansiyellerini belirleme.
I numaralı alan Doğu Karadeniz (nemli/engebeli), II numaralı alan İç Anadolu (kurak/düzlük), III numaralı alan Güneydoğu Anadolu (GAP bölgesi), IV numaralı alan Ege kıyıları (kış ılıklığı), V numaralı alan Kuzeydoğu Anadolu (yüksek/soğuk) olarak tespit edilir.
Bölgesel koşulların tarım üzerindeki etkisini doğru analiz etmek.
2
Tarım yöntemlerini (entansif, ekstansif, nadas) ve sulama projelerinin etkilerini değerlendirme.
Sulama projeleri (GAP gibi) kurak bölgelerde nadası azaltır ve modern (entansif) tarıma geçişi hızlandırır. III numaralı alandaki durum bu tanıma tam olarak uymaktadır.
Doğru seçeneği belirlemek için tarım yöntemleri ve beşeri projelerin etkileşimini kurmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de tarım yöntemleri, nadas alanları ve sulama projelerinin tarımsal faaliyetlere etkisi.
Soru 84Soru

Türkiye'de turizm potansiyeli oluşturan kültürel ve tarihi varlıklar ile bunların coğrafi özelliklerinin doğru bilinmesi turizm coğrafyasının temel konularındandır. Aşağıdaki sol sütunda verilen UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki turizm varlıklarını, sağ sütunda verilen kendilerine özgü coğrafi ve kültürel özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Nemrut Dağı Millî Parkı (Adıyaman)
Çatalhöyük Neolitik Kenti (Konya)
Safranbolu Şehri (Karabük)
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nemrut Dağı Millî Parkı - Kommagene Krallığı devasa heykelleri; Çatalhöyük Neolitik Kenti - ilk yerleşik hayat ve tarım toplumuna ış��k tutan neolitik alan; Safranbolu Şehri - Osmanlı mimarisini yansıtan geleneksel ahşap evler; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası - Anadolu Selçuklu taş bezemeleri ve tıp merkezi.
Doğru eşleştirmede, Adıyaman'daki Nemrut Dağı Kommagene Krallığı heykelleriyle; Konya'daki Çatalhöyük insanlığın ilk neolitik yerleşimlerinden biri olmasıyla; Karabük'teki Safranbolu geleneksel Osmanlı sivil mimarisini yansıtan ahşap evleriyle; Sivas'taki Divriği Ulu Camii ise Selçuklu taş işçiliği ve darüşşifasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Nemrut Dağı Millî Parkı'nın ayırt edici özelliklerini belirlemek.
Bu varlık Adıyaman'da bulunur, Kommagene Krallığı heykelleriyle ve dağlık yapısıyla bilinir; bu nedenle üçüncü özellikle eşleşir.
Hellenistik kültür ile yerel kültürlerin sentezi olan Nemrut Dağı kalıntılarını diğer arkeolojik sitlerden ayırt etmek gerekir.
2
Çatalhöyük Neolitik Kenti'nin tarihsel ve coğrafi dönemini saptamak.
Konya'da bulunan Çatalhöyük, ilk yerleşik hayata geçilen neolitik dönem kültürünü yansıtır; bu nedenle dördüncü özellikle eşleşir.
Neolitik dönem ile Demir Çağı veya Helenistik dönem yerleşmelerini birbirinden ayırmak doğru eşleştirme için esastır.
3
Safranbolu Şehri'nin mimari ve kültürel karakteristiğini tespit etmek.
Karabük'teki Safranbolu, Osmanlı sivil mimarisinin simgesi olan ahşap konaklara sahiptir; bu nedenle birinci özellikle eşleşir.
Geleneksel Türk kent dokusunun korunmuş örneklerini tanımak turizm coğrafyasında önemlidir.
4
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nın dönemini ve mimari yapısını analiz etmek.
Sivas'taki bu yapı Selçuklu taş işçiliğinin şaheseridir ve darüşşifa (tıp merkezi) içerir; bu nedenle ikinci özellikle eşleşir.
Yapının Selçuklu mimari karakteri ile tıp merkezi işlevini eşleştirmek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki kültürel varlıklarının coğrafi dağılışı, tarihi dönemleri ve turizm potansiyelleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 85Soru

Türkiye'de uygulanan tarım yöntemleri ile bu yöntemlerin coğrafi özellikleri ve sınırlandırıcı faktörlerini içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Nadas Yöntemi
Entansif (Modern) Tarım
Ekstansif (Geleneksel) Tarım
Seracılık (Örtü Altı Tarım)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Nadas Yöntemi - İç ve Güneydoğu Anadolu'da uygulanan nadas açıklaması; Entansif Tarım - birim alandan yüksek verim alan modern yöntem açıklaması; Ekstansif Tarım - doğal koşullara bağımlı geleneksel yöntem açıklaması; Seracılık - kış ılıklığı gerektiren örtü altı tarım açıklaması.
Nadas yöntemi kuraklıkla ve sulama yetersizliğiyle ilgilidir (GAP/KOP ile azalır). Entansif tarım modern yöntemlerle yüksek verim almayı amaçlar. Ekstansif tarım doğal koşullara bağımlı geleneksel tarımdır. Seracılık ise kış ılıklığı olan kıyı bölgelerinde örtü altında yapılan tarımdır. Bu eşleştirmeler coğrafi prensiplerle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Nadas yönteminin temel sebebini ve Türkiye'deki dağılış alanlarını belirleme.
Nadasın kuraklıkla ilgili olduğu tespit edilerek İç ve Güneydoğu Anadolu'daki sulama yetersizliği açıklamasıyla eşleştirilir.
Nadasın iklimsel ve hidrolojik nedenlerini anlamak doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Entansif ve ekstansif tarım yöntemlerinin girdilerini ve verim özelliklerini karşılaştırma.
Entansif tarım modern ve yüksek verimli olan açıklama ile; ekstansif tarım ise iklime bağımlı ve geleneksel olan açıklama ile eşleştirilir.
İki yöntemin zıt özelliklerini ayırt etmek çeldiricilerden kaçınmayı sağlar.
3
Seracılık faaliyetinin Türkiye'deki coğrafi koşullarını analiz etme.
Seracılık kış sıcaklığı ve güneşlenme gereksinimi nedeniyle Akdeniz kıyı kuşağı açıklamasıyla eşleştirilir.
Tarım faaliyetlerinin fiziki coğrafya koşullarıyla ilişkisini kurmak eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de uygulanan tarım yöntemlerinin coğrafi koşulları ve verim özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 86Soru

Türkiye'de turizm faaliyetlerinin çeşitliliği ve bölgesel dağılışı üzerinde iklim, yer şekilleri ve jeolojik yapı gibi doğal faktörler belirleyici bir rol oynamaktadır.

Buna göre, Türkiye'de yürütülen turizm faaliyetleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğu Karadeniz bölümünde bulutluluk oranının yüksek olması kıyı turizminin gelişmesini olumsuz etkilerken, iç kesimlerdeki yaz serinliği ve gür bitki örtüsü yayla turizmi potansiyelini artırmıştır.

Cevap

Doğu Karadeniz bölümünde bulutluluk oranının yüksek olması kıyı turizminin gelişmesini olumsuz etkilerken, iç kesimlerdeki yaz serinliği ve gür bitki örtüsü yayla turizmi potansiyelini artırmıştır.
Karadeniz ikliminin karakteristik özelliği olan her mevsim yağışlı ve bulutlu hava yapısı, kıyı kuşağında güneşlenme süresini kısalttığı için deniz turizminin gelişimini sınırlandırmıştır. Diğer taraftan, aynı iklim ve yer şekilleri koşulları iç kesimlerdeki yüksek dağlarda yaz aylarında serin havanın ve zengin orman/yayla örtüsünün oluşmasını sağlayarak yayla turizmi potansiyelini son derece artırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Karadeniz kıyı kuşağındaki iklim özelliklerinin kıyı turizmine etkisini değerlendirmek.
Bölgedeki yüksek nem, bulutluluk ve yağışlı gün sayısı güneşlenme süresini kısalttığı için deniz (kıyı) turizmi sezonunun çok kısa sürmesine yol açar.
Kıyı turizminin gelişmesi güneşli gün sayısı ve yaz kuraklığı ile doğrudan ilişkilidir.
2
Aynı bölgenin iç ve yüksek kesimlerindeki doğal koşulları analiz etmek.
Doğu Karadeniz dağlarının yüksek kesimlerindeki yaz serinliği, gür çayırlar ve ormanlar yayla turizmi için son derece elverişli doğal ortam sunar.
Yayla turizmi, sıcak yaz aylarında serinleme ve doğayla iç içe olma ihtiyacından doğan bir turizm türüdür.
3
İki durumu birleştirerek doğru seçeneği belirlemek.
Doğu Karadeniz'in iklim ve yer şekilleri özelliklerinin kıyı turizmini olumsuz, yayla turizmini ise olumlu etkilediği sonucuna ulaşılır.
Böylece bölgedeki farklı turizm türlerinin gelişimini kontrol eden doğal faktörlerin etkisi doğru şekilde sentezlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de turizm türlerinin gelişimini ve dağılışını etkileyen doğal faktörler (iklim ve yer şekilleri)
Soru 87Soru

Aşağıda Türkiye'de uygulanan veya planlanan bazı bölgesel kalkınma projeleri ile bu projelerin hayata geçirilmesindeki temel hedefler verilmiştir. Sol sütunda yer alan projeleri, sağ sütundaki en belirgin hedefleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

ZBK (Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi)
DAP (Doğu Anadolu Projesi)
KOP (Konya Ovası Projesi)
YHGP (Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

ZBK projesi ekonomik yapıyı çeşitlendirme amacıyla; DAP projesi mera hayvancılığını modernize etme amacıyla; KOP projesi Göksu Nehri'nin sularını Mavi Tünel ile bölgeye taşıma amacıyla; YHGP projesi ise Yeşilırmak havzasındaki taşkın ve erozyon kontrolü amacıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmede; Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK) demir-çelik ve kömür dışındaki sektörlerin geliştirilmesiyle; Doğu Anadolu Projesi (DAP) bölgenin fiziki koşullarına uygun mera hayvancılığının geliştirilmesiyle; Konya Ovası Projesi (KOP) Mavi Tünel aracılığıyla Göksu Nehri sularının bölgeye taşınmasıyla; Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) ise nehir havzasındaki taşkın, erozyon ve kirlilikle mücadeleyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
ZBK Projesi'nin hedeflerinin belirlenmesi
ZBK projesinin ana gerekçesi demir-çelik ve kömür dışındaki sektörleri canlandırarak ekonomik çeşitlilik sağlamaktır. Bu nedenle kömür dışı sektörleri geliştirme hedefiyle eşleşir.
Bölgede sanayinin tek bir sektöre bağlı olmasından kaynaklanan riskleri azaltmak amaçlanmıştır.
2
DAP Projesi'nin hedeflerinin belirlenmesi
DAP bölgesi yüksek, engebeli ve sert karasal iklime sahiptir. En uygun ekonomik faaliyet olan hayvancılığın (mera ıslahı, et-süt entegre tesisleri vb.) geliştirilmesi hedeflenir. Bu nedenle hayvancılığı modernize etme hedefiyle eşleşir.
Bölgenin fiziki coğrafya koşullarına en uygun ekonomik faaliyeti geliştirmek hedeflenmiştir.
3
KOP Projesi'nin hedeflerinin belirlenmesi
Konya Ovası'ndaki kuraklık ve sulama ihtiyacını çözmek için Göksu Havzası'ndaki sular Mavi Tünel aracılığıyla Konya Ovası'na aktarılmaktadır. Bu nedenle Göksu Nehri sularının aktarılması hedefiyle eşleşir.
Bölgedeki su yetersizliğini ortadan kaldırarak tarımsal verimi artırmak ve yeraltı sularının aşırı kullanımını engellemek amaçlanır.
4
YHGP Projesi'nin hedeflerinin belirlenmesi
Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi, akarsu havzasında erozyon, sel-taşkın ve çevre kirliliğini önlemeye yöneliktir. Bu nedenle taşkın ve erozyon kontrolü hedefiyle eşleşir.
Havzadaki ekolojik dengeyi koruyarak sürdürülebilir arazi kullanımını sağlamak temel amaçtır.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projelerinin coğrafi gerekçeleri ve temel hedefleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 88Soru

Türkiye'de bölgesel kalkınma projelerinin temel çıkış noktası, bölgeler arasındaki ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklarını azaltmaktır. Ancak projelerin uygulanacağı sahaların doğal ve beşerî coğrafya özellikleri farklı olduğundan, projelerin öncelikli hedefleri de bölgeye özgü belirlenmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen kalkınma projesi ve bölgenin coğrafi yapısına bağlı olarak belirlenen öncelikli hedef eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ZBK (Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi): Dağlık ve engebeli arazi yapısının tarımı sınırladığı bölgede, entansif tarım yöntemlerini yaygınlaştırarak tarımsal üretimi bölge ekonomisinin en temel lokomotif sektörü hâline getirmek

Cevap

Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) Projesi'nin temel amacı tarımsal üretimi bölge ekonomisinin en temel lokomotif sektörü hâline getirmek değildir. ZBK projesinin ana odak noktası, bölgedeki taş kömürüne ve demir-çelik sanayisine dayalı tek yönlü ekonomik yapıyı çeşitlendirmek, kömür dışı sektörleri geliştirmek ve mevcut sanayi tesislerini modernize etmektir.
Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) Projesi'nin uygulandığı alan dağlık ve engebelidir, ayrıca Türkiye'nin en önemli taş kömürü ve demir-çelik sanayi havzasıdır. Bu projenin temel hedefi tarımı lokomotif yapmak değil, madencilik ve sanayiye dayalı tek yönlü ekonomik yapıyı çeşitlendirerek kömür dışı sektörleri geliştirmek, istihdamı artırmak ve özel sektörü desteklemektir.

Adım Adım Çözüm

1
Bölgesel kalkınma projelerinin coğrafi gerekçelerini ve öncelikli hedeflerini analiz etme.
Güneydoğu Anadolu Projesi, Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesi eşleştirmelerinin bölgenin doğal koşulları ve kalkınma öncelikleriyle uyumlu olduğu tespit edilir.
Her projenin kendi coğrafi potansiyeline uygun hedefler belirlediğini doğrulamak için.
2
ZBK projesinin hedeflerini bölgenin fiziki ve beşerî coğrafya koşulları çerçevesinde değerlendirme.
ZBK'nin sanayi modernizasyonu ve kömür dışı sektörleri geliştirme amacı taşıdığı, dağlık yapısı nedeniyle tarımın lokomotif olamayacağı belirlenir.
Hatalı olan seçeneği tespit edip doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Bölgesel Kalkınma Projelerinin Coğrafi Nedenleri ve Hedefleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 89Soru

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü alanlarda birim alandan alınan verimi artırmayı hedefleyen modern (entansif) yöntemler ile doğal koşullara bağımlılığın yüksek olduğu geleneksel (ekstansif) yöntemler, coğrafi özelliklere bağlı olarak farklılık gösterir.

Buna göre, Türkiye'de uygulanan tarım yöntemleri ve bu yöntemleri sınırlandıran faktörlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ege Bölümü'nde yer alan graben ovalarındaki düzlükler tarımda makine kullanımını kolaylaştırdığı için bu alanlarda ekstansif tarım yöntemleri hâkim olmuş ve birim alandan elde edilen tarımsal verim İç Anadolu Bölgesi'ne göre daha düşük kalmıştır.

Cevap

Ege Bölümü'ndeki graben ovalarında tar��mda makine kullanımının kolay olması bu alanlarda ekstansif değil entansif (modern) tarım yöntemlerinin uygulanmasını sağlamış ve birim alandan alınan verimi yükseltmiştir.
Ege Bölümü graben ovalarında tarımda makineleşme, sulama ve gübre kullanımı oldukça gelişmiştir. Dolayısıyla bu ovalarda geleneksel (ekstansif) değil modern (entansif) tarım yöntemleri uygulanmaktadır ve tarımsal verim İç Anadolu'nun kurak alanlarına göre oldukça yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde sunulan coğrafi bölgelerin fiziki özellikleri ile tarım yöntemleri arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
Güneydoğu Anadolu (GAP), Doğu Karadeniz (nemlilik), Konya Bölümü (KOP) ve Teke/Taşeli (karstik ve engebe) ile ilgili yargıların coğrafi prensiplerle tamamen uyuştuğu görülür.
Her bir ifadenin doğruluğunu coğrafi verilerle test etmek yanlış olan seçeneği bulmayı kolaylaştırır.
2
Ege Bölümü'nün graben ovalarındaki tarım özelliklerini incelemek ve İç Anadolu ile verimlilik karşılaştırmasını yapmak.
Ege Bölümü ovalarında iklimin elverişli olması, sulama olanakları ve alüvyal toprakların varlığı nedeniyle modern (entansif) tarım yürütüldüğü, verimin ise İç Anadolu'ya göre çok daha yüksek olduğu belirlenir.
Entansif tarım yönteminin uygulandığı verimli graben ovalarında ekstansif tarım yapıldığını iddia eden yargının hatalı olduğunu saptamak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de uygulanan tarım yöntemleri, iklim ve yer şekillerinin tarımsal verim ve makineleşme üzerindeki etkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 90Soru

Aşağıda Türkiye'deki bazı tarımsal yöreler/projeler ile bu alanlarda öne çıkan tarım yöntemleri ve ürün dağılış özellikleri verilmiştir. Bu yöreleri ilgili tarımsal özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Konya Ovası Projesi (KOP) Sahası
Doğu Karadeniz Kıyı Kuşağı
Çukurova Deltası
Ergene Havzası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Konya Ovası Projesi (KOP) Sahası ile sulama sonucu nadasın azalması; Doğu Karadeniz ile düzenli yağış sayesinde nadasın olmaması ve çay/fındık tarımı; Çukurova Deltası ile entansif yöntemlerle yılda birden fazla ürün ve pamuk/soya üretimi; Ergene Havzası ile karasal alanda ayçiçeği/buğday ve nehir boylarında çeltik üretimi eşleşmektedir.
Eşleştirmede KOP Sahası'nda sulamanın artmasıyla nadasın azalıp şeker pancarı/mısır tarımının gelişmesi; Doğu Karadeniz kıyısında düzenli yağışla nadasın olmaması ve çay/fındık tarımı; Çukurova'da entansif tarımla yılda birden fazla ürün alınabilmesi; Ergene Havzası'nda ise karasal buğday/ayçiçeği tarımı ile akarsu boylarında çeltik üretimi yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Konya Ovası Projesi (KOP) sulama yatırımlarının tarımsal yöntemlere ve ürün çeşidine etkisini analiz etmek.
Sulama sayesinde nadas alanlarının azaldığı, şeker pancarı ve mısır gibi suya bağımlı ürünlerin üretiminin arttığı tespit edilir.
KOP, İç Anadolu'daki yarı kuraklığın getirdiği sınırlamaları aşarak sulu tarıma geçilmesini sağlamıştır.
2
Doğu Karadeniz Kıyı Kuşağı'nın iklim ve tarım yöntemi ilişkisini incelemek.
Yıl boyu nemli iklimden dolayı nadasa gerek kalmadığı, nem ve kış ılıklığı isteyen çay ve fındık tarımının baskın olduğu görülür.
Düzenli yağış rejimi nadas tarımını doğrudan engeller.
3
Çukurova Deltası'ndaki tarımsal verimlilik ve yöntem özelliklerini değerlendirmek.
Akdeniz iklimi ve alüvyal topraklar sayesinde entansif tarım yapıldığı ve pamuk, soya, narenciye gibi katma değerli ürünlerden yılda birden fazla hasat alındığı belirlenir.
Delta ovaları yüksek tarımsal potansiyel ve modern tarım yöntemlerinin (entansif) uygulanması için en elverişli alanlardır.
4
Ergene Havzası'ndaki iklimsel sınırlılıklar ile akarsu varlığının tarıma etkisini eşleştirmek.
Karasal iklimde nadasa da yer verilerek buğday ve ayçiçeği üretilirken, Meriç ve Ergene akarsuları çevresinde sulamayla çeltik yetiştirildiği saptanır.
Ergene'deki akarsu boyları çeltik (pirinç) üretimi için gerekli su kaynağını sağlar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de tarım yöntemleri, iklim ve yer şekillerinin tarımsal faaliyetlere etkisi ile tarım ürünlerinin coğrafi dağılışı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru

Aşağıdaki bölgesel kalkınma projelerini, Türkiye coğrafyasındaki temel hedefleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğu Anadolu Projesi (DAP)
Konya Ovası Projesi (KOP)
Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK)
Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Anadolu Projesi (DAP) - Meraların ıslahı ve hayvancılık; Konya Ovası Projesi (KOP) - Mavi Tünel ve yeraltı su seviyesinin korunması; Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK) - Kömür/demir-çelik modernizasyonu ve ekonomik çeşitlilik; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) - Yeşil Yol ve yayla turizmi.
Bölgesel kalkınma projeleri, bölgelerin mevcut potansiyellerine göre tasarlanır. Doğu Anadolu Projesi (DAP) meraların ıslahı ve hayvancılığı; Konya Ovası Projesi (KOP) Mavi Tünel vasıtasıyla sulu tarımı ve su kaynaklarının korunmasını; Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK) madencilik ile demir-çelik sanayisinin modernizasyonunu ve alternatif sektörleri; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ise Yeşil Yol ile yayla turizmini canlandırmayı ve ulaşım altyapısını güçlendirmeyi hedefler. Eşleştirmeler bu coğrafi ve ekonomik dinamiklerle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğu Anadolu Projesi'nin (DAP) coğrafi şartlara dayalı temel hedefini belirlemek.
Doğu Anadolu Bölgesi'nin engebeli yapısı ve iklim şartları tarımı sınırladığından, hayvancılığın ıslahı ve et-süt entegre tesislerinin kurulması hedefleriyle eşleştirilir.
DAP kapsamında mera hayvancılığının modernize edilmesi bölgesel kalkınma için en birincil ekonomik araçtır.
2
Konya Ovası Projesi'nin (KOP) sulama odaklı altyapı faaliyetlerini incelemek.
Göksu Havzası sularının Mavi Tünel ile ovaya aktarılması ve yeraltı su seviyesinin korunması hedefleriyle eşleştirilir.
KOP alanında yağış yetersizliği ve aşırı yeraltı suyu kullanımı obruk oluşumlarına yol açtığı için su aktarımı hayati önem taşır.
3
Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi'nin (ZBK) endüstriyel hedeflerini saptamak.
Taşkömürüne dayalı sanayide modernizasyon sağlanması ve maden dışı alternatif sektörlerin kurulması hedefleriyle eşleştirilir.
ZBK bölgesinin sadece madencilik ve demir-çelik sanayisine bağımlı olması, olası ekonomik krizlerin etkisini artırdığı için sektörel çeşitlilik planlanmıştır.
4
Doğu Karadeniz Projesi'nin (DOKAP) turizm odaklı ulaşım hedefini analiz etmek.
Yeşil Yol projesiyle yaylaların entegre edilmesi ve ulaşım ağının geliştirilmesi hedefleriyle eşleştirilir.
DOKAP bölgesinde dağlık yer şekilleri ulaşımı zorlaştırırken, yayla turizmi potansiyeli yüksektir; bu nedenle yaylaları birbirine bağlayan ulaşım projeleri geliştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları
Soru 92Soru

Türkiye'de nadas tarımı, özellikle yağış azlığı ve kuraklığın belirgin olduğu bölgelerde toprağın bir yıl ekilip ertesi yıl dinlendirilmesi şeklinde uygulanır. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) gibi sulama projelerinin faaliyete geçtiği alanlarda nadasa ayrılan toprak miktarı hızla azalmaktadır.

Buna göre, tarımda sulama olanaklarının artırılmasıyla nadas alanlarının azalması, nadas uygulamasının temelinde aşağıdaki sorunlardan hangisinin yer aldığını gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nem ve su yetersizliği

Cevap

Nem ve su yetersizliği
Doğru cevap, nem ve su yetersizliği ifadesidir. Nadas tarımı, yağış azlığı nedeniyle toprağın kaybettiği nemi geri kazanması amacıyla bir yıl boş bırakılmasıdır. Sulama projeleri ile toprağa su sağlandığında bu nem açığı ortadan kalkar ve nadas ihtiyacı biter.

Adım Adım Çözüm

1
Nadas yönteminin tanımı ve yapılma amacı incelenir.
Nadasın, kurak ve yarı kurak bölgelerde toprağın nem oranını artırmak amacıyla uygulandığı belirlenir.
Nadas uygulamasının temel nedeninin nem (su) eksikliği olduğunu anlamak.
2
Sulama projelerinin (GAP, KOP) tarım üzerindeki etkisi analiz edilir.
Bu projeler sayesinde tarım alanlarına su ulaştırıldığı ve toprağın su ihtiyacının yapay olarak karşılandığı görülür.
Sulamanın nem yetersizliği sorununu nasıl ortadan kaldırdığını açıklamak.
3
Sulama olanaklarının artması ile nadas alanlarının azalması ilişkilendirilir.
Sulama sayesinde toprağın boş bırakılmasına (nadasa) gerek kalmadığı ve nem/su yetersizliğinin çözüldüğü sonucuna ulaşılır.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Nadas tarımı, kuraklık ve sulama ilişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru

Türkiye, küresel jeopolitik arenada hem fiziki coğrafyasından kaynaklanan kalıcı (statik) değerlere hem de zamanla değişebilen beşeri, siyasi ve ekonomik (dinamik) süreçlere sahiptir. Bu unsurların doğru analiz edilmesi, ülkenin bölgesel ve küresel politikalarının şekillenmesinde kritik rol oynar.

Buna göre, Türkiye'nin coğrafi konumu ve jeopolitik özellikleri ile ilgili;

I. Karadeniz ve Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırma mücadeleleri, kıyıların geometrik yapısına dayandığı için komşu ülkelerle olan siyasi ilişkilerden etkilenmeyen tamamen statik bir jeopolitik unsurdur.
II. İstanbul ve Çanakkale boğazlarının coğrafi konumu fiziki (statik) bir özellik iken, bu su yollarının geçiş rejimini düzenleyen Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin sağladığı hukuki statü zamanla deği��ebilen dinamik bir unsurdur.
III. Hazar Havzası ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Batı pazarlarına ulaştırılmasında üstlendiği köprü rolü, küresel pazar taleplerine ve boru hattı projelerine göre şekillenen dinamik bir unsurdur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

İstanbul ve Çanakkale boğazlarının coğrafi konumu fiziki (statik) iken Montrö Sözleşmesi'nin sağladığı hukuki statünün dinamik bir unsur olması ve enerji taşımacılığındaki köprü rolünün küresel pazar ve projelere bağlı dinamik bir unsur olması yönündeki ifadeler doğrudur.
İstanbul ve Çanakkale boğazlarının fiziki varlığı statik iken bu boğazlardaki egemenlik ve geçiş kurallarını düzenleyen Montrö Sözleşmesi'nin dinamik olması (ikinci öncül) ve enerji koridoru rolünün küresel pazar talepleri ile boru hattı yatırımlarına göre değişmesi (üçüncü öncül) jeopolitik konumun statik ve dinamik unsurlarını doğru şekilde yansıtmaktadır. Bu nedenle ikinci ve üçüncü öncüllerin doğru kabul edildiği seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin jeopolitik konumuna etki eden statik (değişmeyen) ve dinamik (değişen) unsurları tanımlamak ve ayırt etmek.
Coğrafi konum, yer şekilleri ve boğazlar gibi fiziki özellikler statik; siyasi anlaşmalar, enerji koridorları, ittifaklar ve askeri güç gibi beşeri/ekonomik faktörler dinamik unsurlardır.
Soruda verilen öncüllerin doğru sınıflandırılması için bu ayrım gereklidir.
2
Birinci öncülde geçen deniz yetki alanları ve MEB mücadelelerinin niteliğini incelemek.
Deniz yetki alanları mücadeleleri ve sınırlandırma anlaşmaları (örneğin Türkiye-Libya deniz sınırı anlaşması gibi), komşu ülkelerin siyasi rejimlerinden ve diplomatik ilişkilerinden doğrudan etkilenen yüksek düzeyde dinamik süreçlerdir. Bu yüzden birinci öncül yanlıştır.
Kıyıların geometrik yapısı fiziki (statik) olsa da yetki alanlarının belirlenmesi ve sınır mücadeleleri siyasi/hukuki (dinamik) bir süreçtir.
3
İkinci öncülde geçen boğazların coğrafi konumu ve Montrö Sözleşmesi'nin niteliğini analiz etmek.
Boğazların fiziki varlığı yeryüzü şeklidir ve statiktir; fakat geçiş rejimini belirleyen Montrö Boğazlar Sözleşmesi uluslararası hukuki bir metindir ve siyasi şartlara göre değişebilecek dinamik bir unsurdur. Bu yüzden ikinci öncül doğrudur.
Aynı coğrafi bölgedeki fiziki varlık ile beşeri/hukuki statü farkını ayırt etmek gerekir.
4
Üçüncü öncülde geçen enerji koridoru rolünü değerlendirmek.
Türkiye'nin Hazar ve Orta Doğu enerjisini Avrupa'ya taşıma rolü, küresel petrol/doğalgaz talebine, yeni keşfedilen rezervlere ve boru hattı projelerine (TANAP vb.) bağlı olarak sürekli güncellenen ekonomik ve dinamik bir jeopolitik unsurdur. Bu yüzden üçüncü öncül doğrudur.
Küresel enerji piyasaları ve boru hattı politikaları dinamik bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Jeopolitiğinde Statik ve Dinamik Unsurların Ayırımı
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 5
Mekansal Bir Sentez: Türkiye Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 5 | Examkin