Examkin

İslam Ahlakının Kaynakları

7 soru

Tüm türler7Çoktan seçmeli2Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Aşağıda İslam ahlakının kaynakları ve bu kaynakların ahlaki değerlerin oluşumundaki işlevlerine/örneklerine dair açıklamalar verilmiştir. Sol sütunda yer alan temel kaynakları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Vahiy (Kur'an-ı Kerim)
Sünnet
Selim Akıl
Örf ve Âdet

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Vahiy (Kur'an-ı Kerim) ilahi bildirim ve nihai meşruiyet zeminini sunan açıklamayla; Sünnet peygamberin ahlakı tamamlamasına dair hadisle; Selim Akıl yaratılıştan gelen iyi ve kötüyü ayırt etme yetkinliğiyle; Örf ve Âdet ise dinin ilkelerine aykırı olmayan toplumsal alışkanlıkları ifade eden ayetteki iyilik (örf) kavramıyla eşleşir.
Vahiy (Kur'an-ı Kerim), evrensel ahlaki buyrukları sunan ilahi bildirim açıklamasıyla; Sünnet, Hz. Peygamber'in ahlaki örnekliğini yansıtan hadis mealiyle; Selim Akıl, fıtraten iyi ve kötüyü ayırt etme yetisiyle; Örf ve Âdet ise dine aykırı olmayan toplumsal gelenekleri ifade eden iyilik (örf) ayetiyle doğru olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Vahiy kavramının ahlaki boyutunu analiz etmek.
Vahyin ahlakın nihai kaynağı ve evrensel emirlerin (adalet, iyilik) bildiricisi olduğu belirlenir. Bu tanım, Nahl Suresi 90. ayeti içeren açıklamayla eşleşir.
İslam ahlakında iyi ve kötünün nihai belirleyicisinin vahiy olduğunu anlamak için.
2
Sünnet kavramının ahlaki işlevini değerlendirmek.
Sünnetin, peygamberin ahlaki davranışlarının pratik örneklik oluşturmasını ifade ettiği anlaşılır. Bu ise ahlakı tamamlamak için gönderilen elçinin hadisini barındıran açıklamayla eşleşir.
Hz. Peygamber'in yaşayan Kur'an ahlakı rolünü tanımlamak için.
3
Selim akıl kavramının rolünü belirlemek.
Selim aklın, fıtratı koruyarak vahyin mesajlarını anlama ve iyi-kötü ayrımı yapma yetisi olduğu tespit edilir. Bu, zihinsel yetkinliği vurgulayan açıklamayla eşleşir.
Aklın ahlaki sorumluluk ve idrak üzerindeki rolünü ortaya koymak için.
4
Örf ve adet kaynağını çözümlemek.
Toplumda kabul gören, dinin özüne aykırı olmayan alışkanlıkların ahlakı desteklediği görülür. Bu da A'râf Suresi 199. ayetteki örf/iyilik vurgusuyla eşleşir.
Kültürel unsurların ahlak kaynakları arasındaki yerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları
Soru 2Soru →

İslam ahlak teorisinde değerlerin kaynağı; metafiziksel otorite (vahiy), insan�� idrak (akıl) ve toplumsal pratikler (örf) arasındaki hiyerarşik ve bütüncül ilişkiyle temellendirilir. Bu unsurların ahlakın kurucu, açıklayıcı, taşıyıcı ve destekleyici boyutu olarak üstlendiği roller müfredatta detaylıca ele alınır.

Buna göre, sol sütunda verilen ahlaki değer kaynaklarına dair işlevsel açıklamaları, sağ sütundaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yaratıcının mutlak iradesinin ifadesi olup, iyi ve kötüyü insan aklının sınırlarını aşan evrensel ve kurucu hükümlerle (nas) sabitleyen dinî ahlakın merkezî kaynağı.
İlahi hitabın getirdiği evrensel ilkeleri beşerî hayatta uygulanabilir davranış normlarına dönüştüren, en güzel ahlaki örnekliği (üsve-i hasene) temsil eden açıklayıcı kaynak.
İnsanın yaratılışında var olan ahlaki potansiyeli harekete geçiren, vahyin rehberliğinde nesnel ahlaki doğruları kavrama ve sorumluluğu idrak etme yetisini sağlayan zihnî-ruhî araç.
Dinin doğrudan hüküm bildirmediği alanlarda, nasların genel ruhu ve amaçlarıyla (makâsıd) çelişmeyen, toplumsal uzlaşıya dayalı ve zamanla değişebilen ahlaki teamüller.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kurucu ahlaki ilkeleri ve nasları bildiren kaynak Kur'an-ı Kerim; bu ilkeleri pratik davranış normlarına dönüştüren en güzel örnek Sünnet; vahyin ışığında ahlaki doğruları idrak eden araç Akl-ı Selim; nasla çelişmeyen toplumsal teamüller ise Örf ve Âdet ile eşleşmektedir.
İslam ahlak sisteminde vahiy (Kur'an-ı Kerim) kurucu; bu vahyi pratik hayatta sergileyen peygamber davranışı (Sünnet) açıklayıcı; insanın fıtratındaki ahlaki idrak (Akl-ı Selim) algılayıcı; toplumsal teamüller (Örf ve Âdet) ise naslarla çelişmediği sürece ahlakı destekleyici roldedir. Eşleşme bu hiyerarşiyle birebir uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Ahlakın mutlak, vahiy temelli ve değişmez kurallarını belirleyen dinî kaynağı tespit etmek.
Bu tanım bizi doğrudan Kur'an-ı Kerim'e ulaştırır.
Çünkü Kur'an, İslam ahlakının yegane kurucu ve mutlak otoritesidir.
2
Kur'an'daki ahlaki ilkeleri hayata aktaran ve 'üsve-i hasene' olarak anılan örnek kaynağı belirlemek.
Bu tanım bizi Sünnet kavramına ulaştırır.
Çünkü sünnet, Kur'an ahlakının pratik hayatta somutlaşmış modelidir.
3
İnsanın fıtratında bulunan ve vahiy yardımıyla nesnel iyi-kötüyü kavrayan zihni aracı bulmak.
Bu araç akl-ı selimdir.
Akl-ı selim, ahlaki sorumluluk ve idrak için gerekli olan yaratılış donanımıdır.
4
Nasla çelişmeyen, toplumsal uzlaşıya ve zamanın şartlarına dayalı ahlaki teamülleri analiz etmek.
Bu teamüller örf ve âdettir.
Örf, doğrudan nas bulunmayan durumlarda ahlak ve hukukun şekillenmesine yardımcı olan ikincil bir kaynaktır.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları
Soru 3Soru →

İslam ahlakının kaynaklarına dair aşağıda verilen ifadeleri, ilgili oldukları kaynak veya kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

“Şüphesiz bu Kur’an, en doğru yola iletir ve güzel davranışlarda bulunan müminlere büyük bir mükafat olduğunu müjdeler.” (İsra suresi, 9. ayet)
“Ben ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.” (Hadis-i Şerif)
Toplumda genel kabul gören, dinin temel ilkelerine aykırı olmayan ve kuşaktan kuşağa aktarılarak ahlaki kuralları destekleyen kültürel uygulamalar.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsra suresinin 9. ayeti Kur'an-ı Kerim (Vahiy) ile, güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildiğini belirten hadis-i şerif Sünnet ile, toplumda genel kabul gören kültürel uygulamalar ise Örf ve adetler ile eşleşmektedir.
İslam ahlakının temel kaynağı Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in sünnetidir. İsra suresindeki ayet Kur'an'ın rehberliğine, 'güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim' ifadesi Peygamberimizin sünnetine, dine aykırı olmayan toplumsal kültürel uygulamalar ise örf ve adetler kavramına karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncüldeki ayet mealini incelemek
Ayetin doğrudan Kur'an-ı Kerim'in rehberliğine vurgu yaptığını belirlemek
İslam ahlakının asıl kaynağı olan ilahi vahyi tespit etmek
2
İkinci öncüldeki hadis-i şerifi incelemek
Hadisin Hz. Peygamber'in ahlaki misyonuna ve dolayısıyla sünnete işaret ettiğini belirlemek
Ahlakın şekillenmesinde peygamberi örnekliğin rolünü belirlemek
3
Üçüncü öncüldeki toplumsal tanımlamayı incelemek
Toplumda kuşaktan kuşağa aktarılan ve dine aykırı olmayan kültürel pratiklerin örf ve adetler olduğunu belirlemek
İslam ahlakını besleyen ikincil kaynaklardan örfün tanımını yapmak

Anahtar Kavram

İslam ahlakının temel ve ikincil kaynakları
Soru 4Soru →

İslam ahlakının kaynakları ve bu kaynakların değer oluşumundaki işlevlerine dair;

I. Vahiy, ahlaki ilkelerin nihai meşruiyet ve evrensellik zeminini oluştururken selim akıl bu ilkelerin kavranmasını ve hayata geçirilmesini sağlar.
II. Örf ve adetler, vahyin temel ilkeleriyle çelişmediği sürece toplumsal ahlak kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir kaynak olarak kabul edilir.
III. İslam ahlakının kurucu kaynakları olan Kur'an ve Sünnet, ahlaki normları bütünüyle rasyonel temellere indirgeyerek aklın bağımsız otoritesini esas alır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

İslam ahlakında vahiy ahlakın kurucu temeli iken selim akıl bu ilkeleri anlama ve hayata geçirme aracıdır; örf ise dinin kurallar��yla çelişmediği sürece yardımcı bir değer kaynağıdır. Dolayısıyla doğru yargılar I ve II nolu ifadelerdir.
Vahiy ahlakın nihai kaynağı iken, selim akıl bu ilkelerin kavranıp hayata aktarılmasını sağlar. Örf de dinin özüyle çelişmediği sürece toplumsal ahlakın belirlenmesinde yardımcı bir kaynaktır. Dolayısıyla birinci ve ikinci öncüller doğrudur. Ancak üçüncü öncül İslam ahlakının aklı bağımsız bir din dışı otorite olarak görmediği ve her şeyi rasyonel zemine indirgemediği gerçeğiyle çelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün değerlendirilmesi
Doğru
İslam ahlakının asli kaynakları olan Kur'an ve Sünnet (vahiy) ahlaki değerlerin nihai kaynağıdır. Selim akıl ise bu kuralları anlama, yorumlama ve eyleme dökmede asli bir role sahiptir.
2
İkinci öncülün değerlendirilmesi
Doğru
Örf ve adetler İslam ahlakında ikincil/yardımcı kaynaklar arasındadır. Ancak bir örfün ahlaki bir değer olarak kabul edilebilmesi için vahyin açık hükümleriyle çelişmemesi gerekir.
3
Üçüncü öncülün değerlendirilmesi
Yanlış
İslam ahlakı rasyonalist felsefelerden farklı olarak vahyi temele koyar. Akıl kendi başına tamamen bağımsız bir otorite değildir ve tüm ahlak sistemi salt rasyonel temellere indirgenemez.

Anahtar Kavram

İslam ahlakının asli kaynakları (Kur'an, Sünnet) ve ikincil kaynaklarının (akıl, örf) ahlaki değerlerin oluşumundaki bütüncül ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

İslam ahlak düşüncesindeki kaynaklar ve bunların değer oluşumundaki işlevlerine ilişkin aşağıda verilen açıklamaları, ilgili oldukları temel kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ahlaki değerlerin (hüsün ve kubuh) kaynağının insan aklı olamayacağını, bir eylemin iyi veya kötü olmasının ancak ilahi buyrukla belirlenebileceğini savunan kelami görüşlerin temellendirildiği asıl kaynak
Vahiy vasıtasıyla gelen evrensel ahlak ilkelerinin yeni karşılaşılan meselelere uygulanmasında, dinin genel amaçları doğrultusunda ahlaki çıkarım yapan ve vahye muhatap olan beşeri yetkinlik
İslam'ın inanç ve ahlak ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla, belirli bir toplumun zamanla benimsediği ve ahlaki değerlerin şekillenmesinde yardımcı kaynak işlevi gören toplumsal uygulamalar
Kur'an-ı Kerim'de teorik ve genel ilkeler olarak bildirilen ahlak kurallarının, bireysel ve toplumsal hayatta nasıl uygulanacağını gösteren, ahlakın yaşayan en somut ve pratik modeli

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ahlakın kaynaklarına dair açıklamaların sırasıyla Vahiy (Kur'an-ı Kerim), Selim Akıl, Örf ve Sünnet kavramlarıyla eşleştirilmesi gerekir.
Ahlakın kaynakları İslam ahlak felsefesinde hiyerarşik ve bütüncül bir yapı arz eder. Vahiy değerlerin kurucu ve nihai meşruiyet kaynağıyken; akıl vahyi anlayan, yorumlayan ve uygulayan yetidir. Sünnet bu ilkelerin en yetkin pratik modeliyken, örf ise naslara aykırı düşmediği ölçüde ahlaki hayatı yerel düzeyde şekillendiren ikincil bir unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadedeki ahlaki iyilik ve kötülüğün (hüsün ve kubuh) kaynağına ilişkin kelami yaklaşım analiz edilir.
Bu yaklaşımın ahlakı ilahi buyruğa, dolayısıyla vahye dayandırdığı belirlenir.
İslam kelamındaki eş'arilik gibi ekoller ahlakın kurucu kaynağının vahiy olduğunu kabul eder.
2
İkinci ifadedeki vahyi anlamlandıran ve ahlaki çıkarım yapan beşeri yeti değerlendirilir.
Bunun selim akıl olduğu tespit edilir.
Din ahlaki ilkeleri sunarken, insanın bu ilkeleri idrak edip hayata geçirmesinde aklı bir araç olarak konumlandırır.
3
Üçüncü ifadedeki toplumsal pratikler ve alışkanlıklar kavramı incelenir.
Bunun örf ile ilişkili olduğu sonucuna varılır.
Örf, nassa aykırı olmamak şartıyla toplumsal alanda ahlaki kuralları besleyen ikincil kaynaklardandır.
4
Dördüncü ifadedeki ahlakın yaşayan somut ve pratik modeli ifadesi ele alınır.
Bu modelin Hz. Peygamber'in sünneti olduğu saptanır.
Sünnet, Kur'an'daki ahlaki prensiplerin ete kemiğe bürünmüş halidir.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları
Soru 6Soru →

Aşağıda İslam ahlakının kaynaklarına dair verilen ifadeleri, bu kaynakların ahlaki değerlerin oluşumundaki temel işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hz. Peygamber'in 'Ben ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.' buyurarak insanlığa ahlaki bir model sunması.
A'râf Suresi'nde geçen 'Sen yine de affı tercih et, iyi olanı emret ve cahillerden yüz çevir.' ayetiyle temel ahlaki yükümlülüklerin bildirilmesi.
Toplumda zamanla yerleşen, dinin inanç ve ahlak ilkeleriyle çelişmeyen, toplumsal uyumu kolaylaştırıcı uygulamalar ve kabuller.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Peygamber'in güzel ahlakı tamamlama hadisi Sünnet'in işleviyle; iyiliği emreden ayet Vahiy'in işleviyle; toplumda yerleşen yararlı uygulamalar ise Örf'ün işleviyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede Hz. Peygamber'in hadisi Sünnet'in işlevine (yaşayan örnek olma); Kur'an ayeti Vahiy'in işlevine (nihai kaynak olma); toplumsal kabuller ise Örf'ün işlevine (yardımcı kaynak olma) yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncüldeki hadis-i şerifi analiz etmek.
Hadiste geçen 'gönderilme' ve 'ahlakı tamamlama' vurgusunun Peygamberimiz'in örnek şahsiyetiyle, yani Sünnet'le ilgili olduğu belirlenir.
Sünnet, Kur'an'ın ahlak ilkelerinin insan hayatındaki pratik ve canlı modelidir.
2
İkinci öncüldeki ayet mealini analiz etmek.
Ayetin doğrudan ilahi emir ve yasakları bildiren hitap olması sebebiyle İslam ahlakının birincil kaynağı olan vahiy ile ilişkili olduğu saptanır.
Vahiy, ahlak kurallarının değişmez, evrensel ve nihai meşruiyet kaynağını oluşturur.
3
Üçüncü öncüldeki toplumsal kabulleri analiz etmek.
Dinin özüne aykırı olmayan toplumsal alışkanlıkların ahlakın yardımcı kaynağı olan örf kavramına karşılık geldiği belirlenir.
Örf, toplumsal tecrübelerin dinin sınırları dahilinde ahlaki normlara dönüşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

İslam ahlakının kaynakları Kur'an, Sünnet, akıl ve örften oluşur. Vahiy ve sünnet birincil kaynaklarken, akıl bunları anlama aracı, örf ise dinin sınırları içinde yardımcı kaynaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

İslam ahlakında ahlaki ilkelerin nihai kaynağı vahiydir (Kur’an ve Sünnet). İlahî iradeyle belirlenen bu ilkeler, insanlığa doğru ve yanlışın evrensel ölçütlerini sunar. İnsanın sahip olduğu akıl ise bu evrensel ilkeleri anlamak, kavramak ve değişen hayat şartlarında pratik çözümlere dön��ştürmekle görevlidir. Bunun yanı sıra İslam, toplumların tarihsel süreçte ürettiği örf ve adetleri de dinin inanç ve ahlak esaslarına aykırı düşmediği sürece ahlakın yardımcı kaynakları arasında kabul etmiştir.

Bu parçadan hareketle İslam ahlakının kaynakları ve işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akıl, vahiyle bildirilen ahlaki ilkelerin doğruluğunu denetleyen nihai hakemdir.

Cevap

Akıl, vahiyle bildirilen ahlaki ilkelerin doğruluğunu denetleyen nihai hakemdir.
İslam ahlak anlayışında selim akıl vahyi anlamak ve uygulamakla yükümlüdür; vahyin doğruluğunu denetleyen veya onun üzerinde hüküm veren nihai bir hakem konumunda değildir. Bu nedenle bu ifade söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Metni okuyarak İslam ahlakının kaynaklarını ve aralarındaki ilişkiyi analiz etme.
İslam ahlakının temel kaynağının vahiy olduğu, aklın bunu anlama ve uygulama aracı olduğu, örfün ise dinle çelişmediği sürece yardımcı kaynak olduğu belirlendi.
Soruda istenen 'söylenemez' yargıyı bulmak için öncelikle metindeki doğru ilişkileri tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin metindeki bilgilerle ve genel İslam ahlakı ilkeleriyle karşılaştırılması.
Vahiy, akıl ve örfe dair seçeneklerdeki olumlu/olumsuz tanımlamaların doğruluk değerleri sorgulandı.
Yanlış olan ve metinden çıkarılamayacak yargıyı barındıran seçeneği doğru şekilde teşhis etmek için.
3
Akıl ile vahiy arasındaki yetki ve sınır ilişkisini değerlendirme.
Aklın vahyi denetleyen nihai bir hakem olamayacağı, bilakis onu anlamakla görevli bir araç olduğu sonucuna ulaşıldı.
Doğru cevabın neden bu seçenek olduğunu gerekçelendirerek kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları
Tahmini Süre:1m 30s
İslam Ahlakının Kaynakları Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin