Examkin

Divan Edebiyatı

303 soru

Tüm türler303Çoktan seçmeli156Eşleştirme132Sıralama15
Soru 301Soru →

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatına ait beyitler ile bu beyitlerin şairlerine dair üslup özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri ve beyitleri, sağ sütunda yer alan ilgili sanatçılarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Beyit: *'Harâmî gözlerin yağmalar cânı / Acep bu memleketin şahı yok mu'*

Edebî Tarz / Yüzyıl: Günlük konuşma diline özgü deyimleri şiir diline başarıyla aktaran, mahallîleşme eğiliminin 15. yüzyıldaki en güçlü temsilcisi kabul edilen şairdir.
Beyit: *'Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş'*

Edebî Tarz / Yüzyıl: Şiirlerinde dünyevi zevkleri, ihtişamı ve rindane yaşam felsefesini işleyen; dil kusursuzluğu ve ahenk başarısıyla 16. yüzyılda 'Sultânü'ş-Şuarâ' unvanını alan şairdir.
Beyit: *'Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb / Kılma dermân kim helâkim zehri dermânındadır'*

Edebî Tarz / Yüzyıl: Aşkın getirdiği acıyı ve ıstırabı ruhun olgunlaşması için gerekli gören, ilahi aşk temalı lirik gazelleriyle tanınan ve Azeri Türkçesiyle eser veren 16. yüzyıl şairidir.
Beyit: *'Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler / Yevme lâ-yenfau'da kalb-i selîm isterler'*

Edebî Tarz / Yüzyıl: Toplumsal düzensizlikleri, rüşveti ve ikiyüzlülüğü eleştiren; bilgece ve hicivsel tarzıyla tanınan, özellikle ünlü Terkib-i Bend'i ile edebiyatımızda derin iz bırakan 16. yüzyıl şairidir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 1. beyit Necâtî Bey, 2. beyit Bâkî, 3. beyit Fuzûlî ve 4. beyit Bağdatlı Rûhî ile eşleşmelidir.
Her şairin kendine özgü üslup özellikleri, anahtar kelimeleri ve yaşadığı yüzyılın dil yapısı eşleştirmede belirleyicidir. Necâtî Bey deyim ve atasözleriyle, Bâkî rindane neşesi ve mahlasıyla, Fuzûlî lirik aşk acısıyla, Bağdatlı Rûhî ise toplumsal eleştirileriyle öne çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitteki 'memleketin şahı yok mu' deyimini ve mahallîleşme eğilimini analiz etmek.
Bu özelliklerin 15. yüzyılın ünlü şairi Necâtî Bey'e ait olduğu belirlenir.
Necâtî Bey, atasözleri ve deyimleri divan şiirine sokarak millî ve yerel bir üslup oluşturmuştur.
2
İkinci beyitte geçen 'Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş' dizesindeki 'Bâkî' mahlasını ve rindane tarzı incelemek.
Bu beyit ve üslup, 16. yüzyılın 'Sultânü'ş-Şuarâ'sı Bâkî ile eşleştirilir.
Bâkî, tasavvuftan uzak durup dünyevi aşkı ve rindane zevkleri mükemmel bir İstanbul Türkçesiyle yazmıştır.
3
Üçüncü beyitteki 'aşk derdi', 'tabîb' ve 'dermân' kavramları ile 16. yüzyıl lirik özelliklerini değerlendirmek.
Lirizmin ve ilahi aşk ıstırabının şairi Fuzûlî ile eşleştirilir.
Fuzûlî, aşk acısını ve kavuşamamayı en lirik şekilde dile getiren Azeri sahası sanatçısıdır.
4
Dördüncü beyitteki 'hâce' (hoca/zahid) eleştirisini, dünya malı (zer ü sîm) karşıtlığını ve ünlü Terkib-i Bend formunu incelemek.
Bu hicivsel ve sosyal eleştiri tarzının Bağdatlı Rûhî'ye ait olduğu anlaşılır.
Bağdatlı Rûhî, dönemin din sömürücüsü ve ikiyüzlü tiplerini toplumsal eleştiri süzgecinden geçirmiştir.

Anahtar Kavram

15. ve 16. yüzyıl Divan şairlerinin üslup, edebi kişilik ve beyit bazında tespiti.
Soru 302Soru →

Divan edebiyatında düzyazı (nesir) türü; tarih, coğrafya, seyahatname, tezkire, risale ve ahlaki hikâyeler gibi geniş bir yelpazede gelişim göstermiştir. Aşağıda sol sütunda Divan nesrine ait bazı eser isimleri, sağ sütunda ise bu eserlerin yazarı, içeriği ve edebi önemiyle ilgili açıklamalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki eserlerin sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleşmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Düsturü'l-Amel li-Islahi'l-Halel
Nihalistan
Tuhfetü'l-Haremeyn
Mir'atü'l-Memalik

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Düsturü'l-Amel li-Islahi'l-Halel eseri Kâtip Çelebi'nin risalesiyle, Nihalistan Nergisî'nin mensur hamsesiyle, Tuhfetü'l-Haremeyn Nâbî'nin hac seyahatnamesiyle ve Mir'atü'l-Memalik Seydi Ali Reis'in Hint seferi dönüşü anılarıyla eşleşir.
Düsturü'l-Amel li-Islahi'l-Halel eseri Kâtip Çelebi'nin mali bozulmaları ele alan risalesiyle, Nihalistan Nergisî'nin edebiyatımızdaki ilk mensur hamseyi oluşturan eseriyle, Tuhfetü'l-Haremeyn Nâbî'nin hac yolculuğunu anlatan ilk mensur hac seyahatnamesiyle ve Mir'atü'l-Memalik Seydi Ali Reis'in Hint Deniz Seferi dönüşünü konu edinen seyahatnamesiyle tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve türlerini belirleme.
Düsturü'l-Amel -> Kâtip Çelebi (Risale), Nihalistan -> Nergisî (Mensur Hamse), Tuhfetü'l-Haremeyn -> Nâbî (Seyahatname), Mir'atü'l-Memalik -> Seydi Ali Reis (Seyahatname).
Eserlerin edebiyat tarihindeki yerlerini tespit etmek doğru eşleştirmeyi yapmanın ilk adımıdır.
2
Eşleştirme detaylarını doğrulama.
Düsturü'l-Amel'in mali/askeri bozulmaları çözme amacını taşıması, Nihalistan'ın ilk mensur hamse olması, Tuhfetü'l-Haremeyn'in ilk hac seyahatnamesi olması ve Mir'atü'l-Memalik'in Hint seferi sonrasını anlatması doğrulanır.
İçerik ve yapısal özellikler üzerinden seçeneklerin doğruluğu kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Divan nesri eserleri, yazarları, türleri ve edebi özellikleri
Soru 303Soru →

Divan edebiyatında mahallîleşme yöneliminin ilk adımları sayılabilecek dil bilinciyle, şiirlerinde Türkçe deyim ve atasözlerini sıklıkla kullanan 15. yüzyıl şairidir. Şiir dilini klasik Fars şiiri etkisinden kurtarıp halkın konuşma dilindeki tabii söyleyişlere yaklaştırmaya çalışmıştır. Sanatçının bu üslup özelliğini ve halk söyleyişlerine olan yönelimini yansıtan şu beyit, onun bu tarzının en belirgin örneklerindendir:

*Eser etmez n'eylesin âh u fig��nım yâra hiç*
*Sanki mermer taşa yağmur yağar, eser yel geçer*

Bu parçada sözü edilen divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Necâtî

Cevap

Necâtî
Parçada sözü edilen ve beyitte halk söyleyişinden gelen 'mermer taşa yağmur yağması, yel esip geçmesi' gibi deyim benzeri ifadeleri kullanan şair Necâtî'dir. Necâtî, 15. yüzyıl Divan edebiyatında Türkçe kelime, deyim ve atasözlerini şiire taşıyarak mahallîleşme cereyanının zeminini hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki şair tanıtımında yer alan ipuçlarını analiz etme.
Tanıtımda şairin 15. yüzyılda yaşadığı, şiirlerinde Türkçe deyim ve atasözlerini kullandığı ve mahallîleşme yöneliminin ilk adımlarını attığı belirtilmektedir.
Şairin dönemini ve üslup özelliklerini belirlemek, seçenek sayısını azaltmaya yardımcı olur.
2
Verilen beyit alıntısını dil ve üslup yönünden inceleme.
'Sanki mermer taşa yağmur yağar, eser yel geçer' dizesindeki halk söyleyişi (deyim/atasözü aktarımı) şairin irsal-i mesel sanatına ve Türkçe söyleyişe verdiği önemi gösterir. Bu üslup özellikleri ve yüzyıl bilgisi bizi doğrudan Necâtî'ye götürür.
Beyit analizi ile şairin üslup özelliklerini eşleştirip doğrulamak.

Anahtar Kavram

15. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Necâtî'nin Mahallîleşmedeki Rolü
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 16 / 16
Divan Edebiyatı Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 16 | Examkin