Edebiyat Akımları ve Dünya Edebiyatı

Edebiyat öğretmeni, tahtaya iki farklı şiir anlayışını yansıtan şu özellikleri yazmıştır:

I. Şiir, dış dünyadaki nesnelerin somut güzelliğini ve biçimsel kusursuzluğunu bir heykeltıraş titizliğiyle işleme sanatıdır. Duygular arka plana itilmeli, nesnel bir gözlemle 'pitoresk' (tablo gibi şiir) oluşturulmalıdır.
II. Şiir, anlamın açıkça söylenmesi değil; sözcüklerin müzikal gücünden yararlanılarak ruh hallerinin ve dış dünyanın zihindeki loş izlenimlerinin sezdirilmesidir. Şiirde kapalılık ve telkin esastır.

Buna göre, bu şiir anlayışlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Eski Yunan ve Latin edebiyatı ile bu edebiyatların önemli sanatçıları üzerine araştırma yapan bir edebiyat tarihçisi, hazırladığı çalışma raporunda şu tespitlere yer vermiştir:

I. Tragedyanın kurucusu kabul edilen Askhylos, oyunlarında tanrısal adalet ve kader kavramlarını ön plana çıkarmış; mitolojik konuları ele aldığı *Persler* ve *Zincire Vurulmuş Prometheus* gibi eserlerinde törel bir ciddiyet sergilemiştir.
II. Koronun işlevini azaltıp diyaloglara ve oyuncu sayısına ağırlık vererek dramatik çatışmayı derinleştiren Sophokles, kaderin kaçınılmazlığını insanın bu kader karşısındaki trajik mücadelesiyle *Kral Oidipus* ve *Elektra* gibi yapıtlarında işlemiştir.
III. Eserlerinde geleneksel mitolojik kalıpları esneterek tanrıları ve kahramanları sıradan insanlar gibi ele alan Euripides, psikolojik derinliğe önem vermiş; *Medea* ve *Troya Kadınları* gibi oyunlarında savaşın yıkıcılığını ve kadın duyarlılığını yansıtmıştır.
IV. Latin edebiyatının altın çağında yaşayan Vergilius; pastoral şiir türündeki *Bucolica* ve tarım hayatını ��vdüğü *Georgica* adlı eserlerinin ardından, Homeros'un destanlarını model alarak Roma'nın kökenlerini anlatan *Aeneis* destanını kaleme almıştır.
V. Eski Yunan komedyasının en önemli temsilcisi olan Aristofanes, bireysel temalara ve felsefi tartışmalara odaklandığı *Şiir Sanatı* (*Ars Poetica*) adlı manzum mektubuyla Latin şiirinin ve daha sonra klasisizm akımının kuramsal ��erçevesini çizmiştir.

Bu rapordaki numaralanmış tespitlerin hangisinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

Sol sütunda verilen sanatçıların sağ sütundaki edebî yönelim ve temsil özellikleriyle doğru şekilde eşleştirilmesi nasıl olmalıdır?

Edebî akımlar üzerine hazırlanan bir çalışmada şu tespitlere yer verilmiştir:

* Şiirde dış dünyaya ait gözlemler, nesnel ve betimleyici bir yaklaşımla, adeta bir tablonun kelimelerle çizilmesi gibi yansıtıl��r. Ölçü, kafiye ve ses uyumu gibi biçimsel unsurlarla estetik kusursuzluk aranır.
* Şiir, anlaşılmak için değil hissedilmek içindir. Dış dünya, şairin ruhundaki yansımalarıyla, loş ve kapalı bir anlatımla, musikinin ön planda olduğu bir dille hissettirilir.

Bu tespitlerde ele alınan edebî akımlar ve Türk edebiyatındaki temsilcileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Klasisizm ve romantizm akımlarının temel özellikleri ile bu akımların Türk edebiyatındaki temsilcileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıda 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatında öne çıkan bazı sanatçılar ile bu sanatçıların edebi yönelimlerini ve temsil gücü yüksek eserlerini içeren açıklamalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan sanatçıları sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Şiirde realizm olarak nitelendirilen parnasizm; biçimsel kusursuzluğu, nesnel tasvirleri ve kelimelerle adeta bir tablo çizmeyi esas alır. Buna karşılık sembolizm; şiirde müzikaliteyi, anlam kapalılığını ve dış dünyanın şairin ruhunda bıraktığı izlenimleri yansıtmayı amaçlar.

Bu açıklamalardan hareketle, aşağıdakilerin hangisinde parnasizm ve sembolizm akımlarının özellikleri veya temsilcileriyle ilgili bir bilgi yanlışı vardır?

Aruz ve hece ölçüsünün getirdiği kalıpları yıkarak modern yaşamın hızını, sanayileşmeyi ve makinelerin ritmini şiire aktarmayı hedefleyen bu edebi akım; geçmişin sanat değerlerini tamamen reddeder. İtalyan şair Filippo Tommaso Marinetti’nin yayımladığı manifesto ile temelleri atılan bu hareket, edebiyatta durağanlığın yerine hareketi, hızı ve tehlikeyi koyar. Türk edebiyatında özellikle Nazım Hikmet��in erken dönem şiirlerinde bu akımın yansımaları belirgin bir şekilde görülmektedir.

Bu parçada söz edilen modernist edebi akım aşağıdakilerden hangisidir?

Sanatı kusursuz bir biçim işçiliği olarak gören bu akım mensupları, şiirde duygu ve hayalin yerine nesnel bir dış dünya tasvirini koymuşlardır. Şiiri adeta taştan bir heykel yontar gibi şekillendiren şairler; ölçü, kafiye ve ses uyumuna büyük önem vermişlerdir. Türk edebiyatında Tevfik Fikret ve Yahya Kemal gibi isimleri derinden etkileyen bu akımın Batı edebiyatındaki öncülerinden biri de Théophile Gautier'dir.

Bu parçada özellikleri belirtilen edebî akım ve bu akımın Batı edebiyatındaki temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

I. Şiir:
Mermer bir heykelin soğuk alnında parıldayan ışık,
Çizgilerin mükemmel uyumuyla donmuş bir anı fısıldar;
Burada ne hüzün var ne de içli bir hıçkırık,
Sadece sanatkârın elinde ebedîleşen bir form var.

II. Şiir:
Gölgeler uzandı sessizce suyun üzerinde,
Renkler eridi bir musiki perdesinin ardında;
Anlam kapalı, bir rüya ikliminin derinliğinde,
Ruhum ürperir bu loş akşamın yurdunda.

Bu şiirlerin temsil ettiği edebi akımlar (Parnasizm ve Sembolizm) ile bu akımların Türk ve dünya edebiyatındaki özellikleri göz önüne alındı��ında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda, 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatına yön veren bazı sanatçılar ile bu sanatçıların yapıtlarının belirleyici estetik, tematik ve teknik özellikleri verilmiştir. Numaralanmış yazarlar ile harflendirilmiş özellikleri doğru biçimde eşleştiriniz.

Aşağıda iki farklı edebî anlayışı temsil eden metin parçaları verilmiştir:

* I. Metin: "Sanatçının yegâne amacı, tabiatı yani insandaki değişmez ahlaki ve zihni yapıyı taklit etmektir. Deha; kuralların, aklın ve sağduyunun süzgecinden geçerek biçim alır. Antik Çağ’ın trajik kahramanları, evrensel insan tabiatının en mükemmel aynalarıdır. Sanatçı bu aynada kendi şahsi hırslarını, acılarını veya heyecanlarını gizlemelidir."
* II. Metin: "Sanat, kuralların soğuk zindanından kurtulup ruhun fırtınalı denizlerine açılmalıdır. Deha; kuralsızlığın, coşkunluğun ve sınırsız muhayyilenin çocuğudur. Doğanın vahşi güzelliği, millî tarih ve dinî duyarlılıklar, antik dönemin yapay kahramanlarından çok daha gerçektir. Sanatçı, eserinde kendi yüreğini ve şahsiyetini cesurca ortaya koymalıdır."

Bu metinler ve temsil ettikleri edebî akımların Türk edebiyat��ndaki yansımalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri sırasıyla uygun edebi ve felsefi terimler ile yazar ismiyle doldurunuz.

Şiirde şekil mükemmelliğini, dış dünyanın nesnel bir yaklaşımla tasvir edilmesini savunan ve adeta bir resim çizer gibi şiir yazmayı (pitoresk) ilke edinen, Türk edebiyatında Tevfik Fikret ve Yahya Kemal gibi isimlerin etkilendiği edebî akım aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen edebi akım özellikleri ile bu özelliklerin ait olduğu kavram veya sanatçıları doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda verilen Eski Yunan ve Latin edebiyatı sanatçılarını, bu sanatçılara ait açıklama veya eserlerle eşleştiriniz.

Edebiyatta aklın ve mantığın kontrolünü reddederek bilinçaltının kapılarını aralamayı amaçlayan, Sigmund Freud’un psikanaliz kuramından büyük ölçüde etkilenen ve André Breton tarafından manifestosu yazılan modernist edebiyat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol s��tunda verilen dizeleri ve edebi görüşleri, sağ sütunda verilen edebi akım, estetik ilke ve temsilcilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda iki farklı şiir anlayışını yansıtan dizeler verilmiştir:

I. Şiir
'Gümüş bir tepside sunulan meyveler gibi,
Dizilmiş masaya sapsarı, donuk ayvalar.
Işık, keskin bir açıyla aydınlatır dibi,
Gölgeler sınır çizgilerinde sertleşip uzar.'

II. Şiir
'Akşamın alacakaranlığında eriyen renkler,
Su üstünde titreyen birer hayal gibidir.
Rüzgarın sazlıklardan getirdiği o sesler,
Ruhumuzda yankılanan gizemli bir ezgidir.'

Bu şiirlerin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında, temsil ettikleri edebî akımlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Aşağıdaki dizeler, Türk edebiyatında farklı şiir anlayışlarını benimsemiş iki şaire aittir:

I. Şiir:
*Som gümüşten bir kadeh, üstünde ince nakışlar,*
*Kenarında kıvrılan, donmuş bir asma dalı.*
*Burada renklerin dili, çizgilerin sınırında durur,*
*Her kelime mermer bir sütun gibi yerini bulur.*

II. Şiir:
*Göllerin uykusundan yükselen bu loş seda,*
*Ruhumda yankılanır solgun bir akşam gibi.*
*Anlam dumanlı bir rüya içinde kaybolur,*
*Musikiyle yıkanır kelimeler birer birer.*

Bu şiirlerin biçim, içerik ve üslup özelliklerinden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?