Milli Edebiyat Dönemi Öğretici Metinleri

8 soru

Soru 1Soru

Millî Edebiyat Dönemi'nde öğretici metin türlerinde eser vermiş bir yazarla ilgili şu bilgiler verilmiştir:

* Fecr-i Âti topluluğundan ayrılarak Millî Edebiyat akımına katılmıştır.
* Gazete yazıları, kronik ve fıkralarında mizahi, iğneleyici ve hiciv dolu bir üslup kullanmıştır.
* Dönemin siyasi ve sosyal gelişmelerini eleştirdiği yazılarını *Kirpinin Dedikleri* ve *Guguklu Saat* gibi kitaplarda toplamıştır.
* Türkçeyi büyük bir ustalıkla kullanarak Anadolu insanının yaşamını ve memleket gerçeklerini sade bir dille aktarmıştır.

Bu özelliklere sahip olan ve Millî Edebiyat Dönemi'nde öğretici metinleriyle de öne çıkan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Refik Halit Karay

Cevap

Refik Halit Karay
Refik Halit Karay seçeneği doğrudur çünkü Fecr-i Âti topluluğundan ayrılıp Millî Edebiyat akımına katılan, 'Kirpi' takma adıyla yazdığı hiciv ve mizah dolu fıkralarını 'Kirpinin Dedikleri' ve 'Guguklu Saat' kitaplarında toplayan sanatçı Refik Halit Karay'dır. Eserlerindeki sade ve akıcı Türkçe onun öğretici metinlerinin en önemli özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki edebi topluluk geçişi bilgisini değerlendirme
Yazarın Fecr-i Âti topluluğundan Millî Edebiyat akımına geçtiği belirtilmiştir. Bu bilgi doğrultusunda Servet-i Fünun dönemi sanatçısı Hüseyin Cahit Yalçın ve bağımsız sanatçı Ahmet Rasim seçenekleri elenir.
Yazarın edebi kişiliğinin ve dahil olduğu toplulukların doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Eser isimleri ve takma ad (mahlas) bilgisini kontrol etme
'Kirpinin Dedikleri' ve 'Guguklu Saat' adlı eserlerin yazarı, edebiyatımızda 'Kirpi' takma adıyla mizahi/hiciv türünde fıkralar yazan Refik Halit Karay'dır. Diğer seçeneklerden Ali Canip Yöntem 'Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarımız' eseriyle, Yakup Kadri ise 'Zoraki Diplomat', 'Vatan Yolunda' gibi anılarıyla bilinir.
Millî Edebiyat Dönemi'nde öğretici metin yazan diğer sanatçılarla doğru ayrımı yapabilmek için.

Anahtar Kavram

Millî Edebiyat Dönemi Öğretici Metinleri ve Sanatçıları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Milli Edebiyat Dönemi'nde halka hitap eden, sade bir dille yazılmış makale, fıkra, anı ve mülakat gibi öğretici metinler hem halkı bilinçlendirmede hem de Millî Mücadele'yi desteklemede büyük bir rol oynamıştır.

Buna göre, Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinleri ve bu alanda eser veren sanatçılarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mehmet Fuat Köprülü, Millî Edebiyat Dönemi'nde bilimsel edebiyat tarihçiliğinin temellerini atmış olsa da asıl ününü Millî Mücadele yıllarında gazete yazısı ve fıkra tarzında kaleme aldığı, daha sonra Eğil Dağlar adıyla kitaplaştırılan öğretici metinleriyle kazanmıştır.

Cevap

Mehmet Fuat Köprülü'nün Eğil Dağlar eserini yazdığını belirten yargı yanlıştır; bu eser Yahya Kemal Beyatlı'ya aittir.
Eğil Dağlar adlı eser Mehmet Fuat Köprülü'ye ait değildir. Bu eser, Millî Edebiyat Dönemi bağımsız sanatçısı Yahya Kemal Beyatlı'nın Millî Mücadele ruhunu desteklemek amacıyla yazdığı gazete yazıları ve fıkralardan oluşan öğretici bir metindir. Mehmet Fuat Köprülü ise edebiyat tarihi, araştırma ve inceleme alanlarında eserler vermiş bir bilim insanıdır. Bu nedenle bu bilginin yer aldığı yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan yazarların Millî Edebiyat Dönemi'ndeki öğretici metin türündeki eserlerini ve bu eserlerin içeriklerini incelemek.
Ziya Gökalp (Türkçülüğün Esasları), Ali Canip Yöntem (Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarım), Ruşen Eşref Ünaydın (Diyorlar ki) ve Refik Halit Karay (Kirpinin Dedikleri) eşleştirmelerinin ve bilgilerin doğru olduğunu tespit etmek.
Dönemin önde gelen öğretici metin yazarlarını ve eserlerini doğrulamak.
2
Eğil Dağlar adlı eserin yazarını ve türünü kontrol etmek.
Eğil Dağlar eserinin Mehmet Fuat Köprülü'ye değil, bağımsız sanatçı Yahya Kemal Beyatlı'ya ait olduğunu ve Millî Mücadele dönemi gazete yazılarından oluştuğunu belirlemek.
Bilgi yanlışının hangi eserde ve yazarda yapıldığını kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinleri, yazarları ve eserleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere, Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin temsilcileri ve eserleri dikkate alınarak gelmesi gereken uygun ifadeleri yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Millî Edebiyat Dönemi'nde öğretici metinlerin gelişiminde mülakat ve röportaj türlerinin önemli bir yeri vardır. Dönemin önde gelen edebiyatçılarıyla yaptığı görüşmeleri bir araya getiren ve Türk edebiyatında mülakat türünün ilk yetkin örneği kabul edilen ** adlı eserin yazarı , edebiyatımızda bu türün öncüsü olarak kabul edilmektedir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla 'Diyorlar ki' ve 'Ruşen Eşref Ünaydın' getirilmelidir.
Türk edebiyatında mülakat ve röportaj türlerinin ilk olgun ve yetkin örneği Ruşen Eşref Ünaydın'ın 'Diyorlar ki' adlı eseridir. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla bu eserin adı ve yazarın adı getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ilk boşluğu doldurmak için mülakat türünün Türk edebiyatındaki ilk yetkin örneği olan eseri belirleyin.
Bu özelliklere sahip eser, Millî Edebiyat Dönemi'nde yayımlanan 'Diyorlar ki' adlı mülakat kitabıdır.
Eserin mülakat türünde yazılması ve edebiyatımızdaki öncü konumu doğrudan bu esere işaret eder.
2
İkinci boşluğu doldurmak amacıyla belirlenen bu eserin yazarını saptayın.
'Diyorlar ki' adlı eserin yazarı Ruşen Eşref Ünaydın'dır.
Eser-yazar eşleştirmesi üzerinden edebiyatımızda mülakat türünün öncüsü olan isim belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Millî Edebiyat Dönemi Mülakat ve Röportaj Türleri (Ruşen Eşref Ünaydın)
Soru 4Soru

Öğretici metinler; yazarın amacına, konuyu ele alış biçimine ve dönemin edebi zihniyetine göre şekillenir. Milli Edebiyat Dönemi'nde öğretici metinler, özellikle dilde sadeleşme fikrini yaymak, edebi ilkeleri savunmak ve toplumsal bilinci uyandırmak amacıyla birer mücadele vasıtası olarak kullanılmıştır.

Aşağıdaki parçada bu mücadelenin önemli bir safhası yansıtılmaktadır:

'Siz, Türkçenin edebi, felsefi ve bilimsel kavramları karşılayamayacak kadar yetersiz olduğunu, bu yüzden Arapça ve Farsça kurallara ve kelimelere muhtaç bulunduğumuzu iddia ediyorsunuz. Hatta daha ileri giderek konuşma diliyle edebi dilin her zaman ayrı kalması gerektiğini savunuyorsunuz. Biz ise diyoruz ki: İstanbul halkının, bilhassa İstanbul hanımlarının konuştuğu o tabii ve temiz Türkçe, en derin felsefi düşünceleri de en ince edebi duyguları da ifade etmeye kâfidir. Yabancı dillerden dil bilgisi kuralları ithal ederek edebiyat yapmak, milli bir sanat yaratamaz; aksine dili çıkmaza sürükler.'

Bu parçada dile getirilen görüşler ve savunulan dil anlayışı dikkate alındığında, bu metnin aşağıdaki eserlerin hangisinden alındığı söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarımız

Cevap

Milli Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarımız
Parçada savunulan 'İstanbul Türkçesinin esas alınması', 'Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarının atılması' gibi ilkeler Genç Kalemler dergisinde başlayan Yeni Lisan hareketinin temel görüşleridir. Metindeki hitap üslubu ('Siz... iddia ediyorsunuz...') ve dilin sadeleşmesine karşı çıkan muhataba yönelik eleştiriler, Ali Canip Yöntem'in Cenap Şahabettin ile girdiği polemikleri doğrudan yansıtmaktadır. Bu tartışmalar, yazarın eleştiri türündeki 'Milli Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarımız' adlı eserinde toplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel düşünceyi ve savunulan tezleri analiz etme.
Metinde Arapça ve Farsça kurallar��n dilden atılması gerektiği, İstanbul Türkçesinin edebi dil olması gerektiği savunulmaktadır. Bu görüşler Genç Kalemler dergisinde savunulan 'Yeni Lisan' hareketine aittir.
Metnin hangi edebi dönemin ve hareketin zihniyetini yansıttığını belirlemek.
2
Metindeki üslubu ve muhatabı belirleme.
Metinde doğrudan bir muhataba karşı ('Siz... iddia ediyorsunuz...') tartışmacı/polemikçi bir üslup kullanılmıştır. Muhatabın dilin yetersizliğini ve sanatın şahsi olduğunu savunduğu belirtilmiştir. Bu muhatap Servet-i Fünun dil anlayışının öncüsü Cenap Şahabettin'dir.
Metnin bir edebi eleştiri/münakaşa yazısı olduğunu saptamak.
3
Seçeneklerdeki eserlerin yazarlarını, türlerini ve içeriklerini karşılaştırma.
Yeni Lisan savunucusu Ali Canip Yöntem ile Cenap Şahabettin arasındaki dil ve edebiyat tartışmalarını içeren eleştiri türündeki eser 'Milli Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarımız'dır.
Doğru eser-yazar eşleştirmesini yaparak soruyu çözümlemek.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinden eleştiri türünün özellikleri, Yeni Lisan hareketi etrafındaki tartışmalar ve Ali Canip Yöntem'in bu tartışmalardaki rolü.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki parçalardan hangisi bu dönemde kaleme alınmış bir eserden alınmış olamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Leyâl-i mehtâbın o nâ-mütenâhî sükûneti ve ihtizâzât-ı ruhâniyesi içinde, tabiatın bu muhteşem elhân-ı hazînesini dinlerken hülyalarımızın giryedâr ufkunda kayboluruz. Bu muhteşem levha karşısında beşeriyetin nâ-çiz ve âciz hisleri...

Cevap

Leyâl-i mehtâbın o nâ-mütenâhî sükûneti ve ihtizâzât-ı ruhâniyesi içinde, tabiatın bu muhteşem elhân-ı hazînesini dinlerken hülyalarımızın giryedâr ufkunda kayboluruz. Bu muhteşem levha karşısında beşeriyetin nâ-çiz ve âciz hisleri...
Leyâl-i mehtâbın o nâ-mütenâhî sükûneti ve ihtizâzât-ı ruhâniyesi... ifadesiyle başlayan parça, Servet-i Fünun döneminin ağır, süslü, sanatlı dilini ve bireysel-melankolik sanat anlayışını yansıtmaktadır. Milli Edebiyat Dönemi'nde ise Yeni Lisan makalesinin ilkeleri doğrultusunda Arapça ve Farsça gramer kuralları terk edilmiş, yabancı kelimeler en aza indirilmiş ve toplumsal/millî konular sade bir dille işlenmiştir. Bu nedenle bu parça Milli Edebiyat dönemine ait olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçaların dil ve üslup özelliklerini incelemek.
Seçeneklerdeki ilk dört parçanın sade, anlaşılır ve Yeni Lisan hareketinin ilkelerine uygun bir Türkçe ile yazıldığı görülür. Beşinci parçada ise yoğun Arapça ve Farsça kelimeler ile zincirleme tamlamalar kullanılmıştır.
Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin en temel ayırt edici özelliği dilde sadeleşmeyi savunması ve Yeni Lisan ilkelerine göre yazılmasıdır.
2
Parçaların içerik ve tema yönünden değerlendirilmesini yapmak.
İlk dört parçada millî edebiyat, millî benlik, edebiyat tarihi metodolojisi ve Anadolu'daki bağımsızlık mücadelesi gibi toplumsal ve millî konular işlenirken; beşinci parçada tamamen bireysel, içsel ve doğa karşısındaki melankolik duygular ele alınmıştır.
Milli Edebiyat öğretici metinleri faydacı, milliyetçi ve halka yöneliktir; bireysel sanatsal zevki öncelemez.
3
Uyuşmayan parçanın ait olduğu edebi dönemi tespit etmek.
Ağır dili ve bireysel temasıyla son parçanın Servet-i Fünun dönemi öğretici metinleri veya mensur şiir anlayışıyla örtüştüğü belirlenir.
Milli Edebiyat zihniyetiyle tamamen çelişen dönemin belirlenmesi, doğru cevabı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin dil ve üslup özellikleri (Yeni Lisan).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru

Aşağıdaki parçada Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinleri alanındaki çalışmalarıyla tanınan yazar ve eseriyle ilgili boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Milli Edebiyat Dönemi’nde Türk kültürünün ve tarihinin bilimsel yöntemlerle incelenmesi gerektiği düşüncesinden hareketle edebiyat tarihi alanında çığır açıcı çalışmalar yapılmıştır. Bu dönemde, edebiyat tarihçiliğini metodolojik bir temele oturtan ve edebi metinleri sosyolojik verilerle inceleyen en önemli isim 'dür. Yazarın, 1919 yılında yayımlanan ve Türk tasavvuf edebiyatının gelişimini tarihsel süreçte ele alarak Ahmet Yesevi ile Yunus Emre'nin edebi şahsiyetlerini incelediği başyapıtı adlı eserdir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla 'Mehmet Fuat Köprülü' (veya 'Fuat Köprülü') ve 'Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar' yazılmalıdır.
Milli Edebiyat Dönemi'nde araştırma-inceleme ve edebiyat tarihi alanlarında bilimsel yaklaşımları uygulayan en önemli şahsiyet Mehmet Fuat Köprülü'dür. Sanatçının 1919 yılında yayımladığı 'Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar' adlı eseri, Türk edebiyatı tarihinin metodolojik kurallar çerçevesinde yazılmış ilk akademik örneklerinden biri kabul edilir ve Ahmet Yesevi ile Yunus Emre'nin etkilerini inceler.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki edebiyat tarihi ve sosyolojik yaklaşım vurgusunu çözümleme
Milli Edebiyat Dönemi'nde edebiyat tarihçiliğini bilimsel yöntemlerle ele alan ve edebi metinleri sosyolojik açıdan inceleyen öncü ismin arandığı anlaşılmıştır.
Yazarın kimliğini tespit edebilmek için edebi kimliğine dair verilen ipuçlarını değerlendirmek.
2
1919 tarihli başyapıtın ve ele aldığı konuların (Ahmet Yesevi, Yunus Emre) tespiti
Türk tasavvuf tarihinin gelişimini Ahmet Yesevi ve Yunus Emre üzerinden inceleyen ve 1919 yılında yayımlanan kurucu eserin 'Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar' olduğu, yazarının ise Mehmet Fuat Köprülü olduğu belirlenmiştir.
Eser ve yazar eşleştirmesini netleştirerek boşlukları doğru şekilde doldurmak.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi akademik öğretici metinleri, edebiyat tarihçiliği ve Mehmet Fuat Köprülü'nün çalışmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Genç Kalemler dergisindeki çalışmalarıyla tanınan ve Yeni Lisan hareketini savunan yazarlardan biridir. Millî Edebiyat dönemindeki dil ve edebiyat görüşlerini Cenap Şahabettin ile girdiği tartışmalar üzerinden şekillendirmiş ve bu yazışmalarını *Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarım* adlı eserinde toplamıştır.

Bu parçada söz edilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ali Canip Yöntem

Cevap

Ali Canip Yöntem
Parçada söz edilen yazar Ali Canip Yöntem'dir. Kendisi Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp ile birlikte Genç Kalemler dergisinde Yeni Lisan hareketinin öncülüğünü yapmıştır. Cenap Şahabettin ile girdiği dil ve edebiyat tartışmalarını 'Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarım' adlı öğretici ve eleştirel nitelikteki eserinde bir araya getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen ipuçlarını inceleyin.
Genç Kalemler dergisi yazarlarından olması, Yeni Lisan savunucusu olması ve 'Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarım' adlı eserin yazarı olması belirtilmiştir.
Yazarın kimliğini tespit etmek için eserin adı ve yayın organı en belirleyici unsurlardır.
2
Eser ve yazar eşleştirmesini yapın.
'Millî Edebiyat Meseleleri ve Cenap Bey'le Münakaşalarım' adlı eser Ali Canip Yöntem'e aittir.
Bu eser, Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinleri (eleştiri/tartışma) arasında yer alır.

Anahtar Kavram

Millî Edebiyat Dönemi öğretici metin yazarları ve eserleri
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin temsilcisi ve eseri dikkate alınarak doğru ifadelerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Milli Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük akımını sistemleştiren ve sosyolojik bir temele oturtan yazar , bu görüşlerini ayrıntılı biçimde adlı öğretici nitelikteki eserinde bir araya getirmiştir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa Ziya Gökalp, ikinci boşluğa ise Türkçülüğün Esasları getirilmelidir.
Milli Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük akımını sosyolojik temellerle sistemleştiren ve kuramsallaştıran yazar Ziya Gökalp'tir. Yazarın bu fikirlerini sistemli bir program halinde sunduğu en önemli öğretici ve fikri eseri ise Türkçülüğün Esasları'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki yazar ipucunu değerlendirme
Türkçülük akımını sosyolojik ve bilimsel bir sisteme oturtan ismin Ziya Gökalp olduğu belirlenir.
Milli Edebiyat Dönemi'nde Türkçülük fikrini kuramsal olarak açıklayan ve sosyolojiden yararlanarak sistemleştiren öncü yazar Ziya Gökalp'tir.
2
Yazarın fikirlerini topladığı temel öğretici eseri belirleme
Ziya Gökalp'in bu düşüncelerini programlaştırdığı başucu eserinin Türkçülüğün Esasları olduğu saptanır.
Yazar, Türkçülüğü halka doğru gitmek ve Batı medeniyetinden faydalanmak gibi ilkelerle sistemli şekilde bu eserinde açıklamıştır.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi öğretici metinleri kapsamında Ziya Gökalp'in fikirleri ve Türkçülüğün Esasları eseri