Tanzimat Dönemi Tiyatrosu

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosu, gerek yapısal gerekse tematik özellikleriyle edebiyatımızda batılı anlamda bir dönüm noktasıdır. Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerini, karşılarında yer alan açıklamalarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun gelişim seyri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıda verilen eserlerin ilk yay��mlanma (kitap ya da gazete tefrikası şeklinde basılma) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Tanzimat I. Dönemi tiyatro eserlerinde halkı eğitme amacı güdülmüş, dil sade tutulmuş ve oyunlar sahnelenmek üzere yazılmıştır. Ancak II. Dönemde, dönemin siyasi ve sosyal koşullarının (istibdat yönetimi) etkisiyle tiyatro anlayışında belirgin değişiklikler olmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Tanzimat II. Dönem tiyatrosunun özelliklerinden biridir?

Aşağıdaki diyalog Namık Kemal'in *Vatan yahut Silistre* adlı oyunundan alınmıştır:

İslam Bey: — Beni seven arkamdan ayrılmaz! Vatan tehlikede, vatan! Milletini, vatanını seven cepheye koşar! Ben gidiyorum! Kalanlar utansın!
Zekiye: — (Kendi kendine) Gidiyor! Beni bırakıp gidiyor... Hayır, gitmiyor! Vatanını kurtarmaya gidiyor. Ben de onun peşinden gitmezsem aşkıma da yazıklar olsun, canıma da!

Bu diyalogdan ve eserin genel özelliklerinden hareketle Tanzimat I. Dönem tiyatrosuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun gelişim sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosu; biçim, içerik ve sahne tekniği bakımından köklü değişimlerin yaşandığı bir hazırlık ve gelişim evresidir. Aşağıda verilen Tanzimat tiyatrosuna dair açıklama ve özellikleri, sağ taraftaki ilgili eser adlarıyla eşleştiriniz.

I. Tanzimat I. Dönemi'nde Şinasi'nin *Şair Evlenmesi* adlı töre komedisiyle başlayan batılı anlamdaki tiyatro, Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa'da Molière'den yaptığı adapte ve tercümelerle halkın tiyatro kültürünü benimsemesinde önemli rol oynamıştır.

II. Tiyatroyu "faydalı bir eğlence" olarak gören Namık Kemal, *Celalettin Harzemşah* adlı oyununun mukaddimesinde tiyatro sanatının işlevine ve Batı tiyatrosuna dair kuramsal görüşlerini dile getirmiştir.

III. İkinci Dönem'in üretken yazarı Abdülhak Hâmit Tarhan; *Eşber*, *Finten* gibi dram türündeki oyunlarını tamamen sahne tekniğine uygun, yalın bir dille yazmış ve eserlerin halk tarafından kolayca anlaşılmasını hedeflemiştir.

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun gelişim süreci ve yazar-eser özellikleri dikkate alındığında, yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?

"Tiyatro bir eğlencedir; fakat eğlencelerin en faydalısıdır. Tasvir-i ahlak hususunda tarihten de romandan da daha etkilidir. Klasiklerin tiyatroya koyduğu o dar sınırlar, hayatın genişliğini tasvir etmeye yetmez. Hayatta komik olanla trajik olan yan yanadır; bu yüzden sahnede de ikisi bir arada bulunmalıdır. Üç birlik kuralı gibi suni bağlar, yazarın elini kolunu bağlamaktan başka bir işe yaramaz. Biz sahneyi, milletin ahlakını yükseltecek ve onlara hakikatleri gösterecek bir mektep olarak görmeliyiz."

Bu parçada tiyatroya dair görüşleri verilen yazardan hareketle Tanzimat Dönemi tiyatrosu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun gelişim evrelerini ve yapısal değişimini yansıtan aşağıdaki eserleri, ilk yayımlanma veya sahnelenme yıllarını esas alarak geçmişten günümüze doğru nasıl sıralamalıyız?

Tanzimat I. Dönem sanatçıları tiyatroyu halkı eğitmede ve toplumsal bilinci yükseltmede bir araç olarak görmüş, bu doğrultuda eserlerinde sade bir dil kullanmaya çalışmış ve oyunlarını sahneleme amacıyla yazmışlardır. Buna karşılık II. Dönem sanatçıları, değişen siyasi ve sosyal koşulların etkisiyle tiyatroyu daha çok okunmak için kaleme almış, ağır, süslü bir dille bireysel temalara yönelmişlerdir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki tiyatro eserlerinden hangisi yazılış amacı, dil ve üslup özellikleri bakımından diğerlerinden farklı bir dönem anlayışını yansıtır?

Edebiyat tarihi araştırmalarında Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerinin kronolojik gelişimi, batılılaşma sürecinin edebi türlere yansımasını izlemek açısından büyük önem taşır.

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerinin, ilk baskı (yayımlanma) yıllarını esas alarak en eskiden en yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?