Examkin

Fonksiyonel Gruplar

16 soru

Tüm türler16Çoktan seçmeli9Eşleştirme7
Soru 1Soru →
Yarı açık formülü verilen organik bileşik şu şekildedir:
CH3−CH(OH)−CH2−NH−CO−CH2−O−CH3\text{CH}_3 - \text{CH}(\text{OH}) - \text{CH}_2 - \text{NH} - \text{CO} - \text{CH}_2 - \text{O} - \text{CH}_3
Bu bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında eter, alkol ve amit fonksiyonel gruplarını bulundurur.

Cevap

Yapısında eter, alkol ve amit fonksiyonel gruplarını bulundurur.
Verilen molekülde üç farklı fonksiyonel grup bulunmaktadır: −OH-\text{OH} grubu alkol (hidroksil) fonksiyonel grubunu, −NH−CO−-\text{NH}-\text{CO}- yapısı amit fonksiyonel grubunu ve −O−-\text{O}- köprüsü ise eter fonksiyonel grubunu temsil eder. Bu nedenle molekülün yapısında eter, alkol ve amit fonksiyonel grupları bir arada bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki fonksiyonel grupları belirleyin.
−OH-\text{OH} (alkol), −NH−CO−-\text{NH}-\text{CO}- (amit) ve −O−-\text{O}- (eter) grupları tespit edilir.
Molekülün sınıfını ve içerdiği fonksiyonel grupları doğru tanımlamak için.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini analiz edin.
Karbonil karbonunun (−C=O-\text{C}=\text{O}) bir pi bağı içermesi nedeniyle sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı, diğer tüm karbonların ise sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı bulunur.
Hibritleşme durumunu belirleyerek karbonların tamamının sp3sp^3 olduğu iddiasını test etmek için.
3
Alkol grubunun sınıfını belirleyin.
−OH-\text{OH} grubunun bağlı olduğu karbonun iki karbona bağlı (sekonder) olduğu belirlenir.
Alkolün primer mi sekonder mi olduğunu netleştirmek için.
4
Tollens tepkimesi ve izomerlik durumlarını değerlendirin.
Aldehit grubu bulunmadığından Tollens ile tepkime vermeyeceği ve karbon-karbon çift bağı olmadığından cis-trans izomerliği gösteremeyeceği anlaşılır.
Kalan seçeneklerin kimyasal özelliklerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların belirlenmesi ve sınıflandırılması
Soru 2Soru →

Organik kimyada, bir moleküle karakteristik fiziksel ve kimyasal özelliklerini kazandıran atom ya da atom gruplarına fonksiyonel grup denir.

Buna göre, genel formülü R−CONH2R-CONH_2 olan ve yapısında karbonil grubuna (−CO−-CO-) doğrudan bağlı amino (−NH2-NH_2) grubu bulunduran organik bileşik sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amit

Cevap

Amit
Genel formülü R−CONH2R-CONH_2 şeklinde olan ve bir karbonil grubuna doğrudan amino grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşik sınıfı amit olarak adlandırılır. Bu nedenle doğru cevap amit seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen genel formülün (R−CONH2R-CONH_2) yapısı analiz edilir.
Bu formülde bir adet alkil veya aril grubu (RR), karbonil grubu (−CO−-CO-) ve amino grubu (−NH2-NH_2) bulunmaktadır.
Bileşik sınıfını belirlemek için fonksiyonel grupların bir araya gelme şeklini tespit etmek gerekir.
2
Karbonil grubuna bağlı amino grubunun oluşturduğu yeni fonksiyonel grup tanımlanır.
Karbonil grubuna doğrudan bağlı azot atomu içeren yapıya amit fonksiyonel grubu denir.
Aminler ile amitler arasındaki temel fark, amitlerde azot atomunun doğrudan bir karbonil karbonuna bağlı olmasıdır.
3
Seçeneklerdeki bileşik sınıfları ile formül eşleştirilir.
Bileşik sınıfı 'Amit' olarak belirlenir.
Ester, aldehit, alkol ve amin sınıflarının fonksiyonel grupları ve genel formülleri bu yapı ile uyuşmamaktadır.

Anahtar Kavram

Amit fonksiyonel grubunun ve genel formülünün (R−CONH2R-CONH_2) tanınması
Soru 3Soru →

Organik bileşiklerin yapısında bulunan ve bu bileşiklere karakteristik fiziksel ve kimyasal özelliklerini kazandıran fonksiyonel gruplar ile bu gruplar�� içeren organik bileşik sınıflarının doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen genel fonksiyonel grup gösterimlerini sağ sütundaki uygun organik bileşik sınıflarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

−OH-\text{OH}
−O−-\text{O}-
−CHO-\text{CHO}
−COOH-\text{COOH}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki fonksiyonel gruplar sırasıyla şu bileşik sınıflarıyla eşleşir: −OH-\text{OH} grubu Alkoller ile, −O−-\text{O}- grubu Eterler ile, −CHO-\text{CHO} grubu Aldehitler ile ve −COOH-\text{COOH} grubu Karboksilik asitler ile eşleşmektedir.
Organik bileşiklerin sınıflandırılmasında fonksiyonel gruplar esas alınır. −OH-\text{OH} grubu alkolleri, −O−-\text{O}- grubu eterleri, −CHO-\text{CHO} grubu aldehitleri ve −COOH-\text{COOH} grubu ise karboksilik asitleri temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
−OH-\text{OH} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Alkoller sınıfı ile eşleşir.
Yapısında hidroksil (−OH-\text{OH}) grubu bulunduran ve bu grubun sp3 hibritleşmesi yapmış bir karbona bağlı olduğu bileşikler alkollerdir.
2
−O−-\text{O}- grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Eterler sınıfı ile eşleşir.
Bir oksijen atomuna iki alkil veya aril grubunun bağlanmasıyla oluşan −O−-\text{O}- yapısı eterlerin fonksiyonel grubudur.
3
−CHO-\text{CHO} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Aldehitler sınıfı ile eşleşir.
Karbonil grubuna en az bir hidrojen atomunun bağlı olduğu −CHO-\text{CHO} yapısı aldehitleri tanımlar.
4
−COOH-\text{COOH} grubunun ait olduğu organik bileşik sınıfını belirleme
Karboksilik asitler sınıfı ile eşleşir.
Yapısında karboksil (−COOH-\text{COOH}) grubu bulunduran organik bileşikler karboksilik asit olarak sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların tanınması ve ait oldukları bileşik sınıflarıyla doğru ilişkilendirilmesi.
Soru 4Soru →

Organik bileşiklerin yapısında bulunan ve bu bileşiklere karakteristik fiziksel ve kimyasal özelliklerini kazandıran atom veya atom gruplarına fonksiyonel grup denir.

Buna göre, organik bileşiklerdeki fonksiyonel gruplar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karboksilik asitlerin fonksiyonel grubu olan karboksil grubundaki (−COOH-COOH) karbon atomu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.

Cevap

Karboksilik asitlerin fonksiyonel grubu olan karboksil grubundaki (−COOH-COOH) karbon atomu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Karboksilik asitlerin fonksiyonel grubu olan karboksil grubundaki (−COOH-COOH) karbon atomu, biri oksijen atomuyla ikili bağ (biri σ\sigma, diğeri π\pi bağı), diğeri hidroksil grubuyla tekli bağ (σ\sigma bağı) ve bir diğeri de alkil/hidrojen grubuyla tekli bağ (σ\sigma bağı) olmak üzere toplamda 3 tane σ\sigma bağı yapmıştır. Bu nedenle karbon atomu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır ve bu ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Karboksil grubunun yapısını ve bağlarını inceleyin.
Karboksil grubundaki (−COOH-COOH) karbon atomu, bir oksijen atomuna ikili bağla (1 σ1 \ \sigma ve 1 π1 \ \pi), −OH-OH grubuna tekli bağla (1 σ1 \ \sigma) ve ana zincire tekli bağla (1 σ1 \ \sigma) bağlıdır.
Merkez atomun hibritleşme türünü belirlemek için yaptığı toplam σ\sigma (sigma) bağlarının sayısını tespit etmemiz gerekir.
2
Karbon atomunun sigma ve pi bağ sayılarını analiz ederek hibritleşmesini belirleyin.
Karbon atomu toplamda 3 tane σ\sigma bağı ve 1 tane π\pi bağı yapmıştır. 3 doğrultusu olduğu i��in sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Pi bağları hibritleşmeye dahil edilmez; yalnızca sigma bağları ve varsa ortaklanmamış elektron çiftleri hibritleşme türünü belirler.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerdeki fonksiyonel grupların yapısal özellikleri ve hibritleşme türleri.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

Aşağıda yarı açık formülü verilen organik bileşik gösterilmiştir:

CH2=CH−CH(OH)−O−CH2−CO−NH2CH_2=CH - CH(OH) - O - CH_2 - CO - NH_2

Buna göre, bu bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moleküldeki karbon atomlarından 3 tanesi sp2sp^2, 2 tanesi ise sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.

Cevap

Moleküldeki karbon atomlarından 3 tanesinin sp2sp^2, 2 tanesinin ise sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı ifadesi doğrudur.
Doğru olan seçenekte belirtildiği gibi, molekülde sp2sp^2 hibritleşmesi yapmış 3 karbon atomu (CH2=CH_2=, =CH−=CH- ve −CO−-\text{CO}-) ve sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış 2 karbon atomu (−CH(OH)−-\text{CH(OH)}- ve −CH2−-\text{CH}_2-) bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki fonksiyonel grupların belirlenmesi
Molekülde şu fonksiyonel gruplar yer alır: CH2=CH−CH_2=CH- (alken), −CH(OH)−-CH(OH)- (alkol), −O−-O- (eter) ve −CONH2-CONH_2 (amit).
Bileşiğin sınıflandırılmasını ve kimyasal özelliklerini anlamak için tüm fonksiyonel grupları doğru tanımlamak gerekir.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerinin belirlenmesi
Alken grubundaki 2 karbon atomu (CH2=CH−CH_2=CH-) ve amit grubundaki karbonil karbonu (−CO−-\text{CO}-) birer pi bağı içerdiğinden sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Alkol grubundaki karbon (−CH(OH)−-\text{CH(OH)}-) ve eter ile amit arasındaki karbon (−CH2−-\text{CH}_2-) yalnızca sigma bağları yaptığından sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türünü bulmak için içerdikleri pi bağı sayısına veya doğrultu sayılarına bakılır.
3
Seçeneklerin doğruluk kontrolünün yapılması
Buna göre molekülde 3 tane sp2sp^2 ve 2 tane sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış karbon atomu bulunur. Doğru ifade belirlenmiş olur.
Diğer seçeneklerdeki yaygın kavram yanılgılarını eleyerek doğru sonuca ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların belirlenmesi ve karbon atomlarının hibritleşme türlerinin analizi.
Soru 6Soru →

Aşağıda sol sütunda tanımları veya eldesi verilen organik bileşiklerin içerdikleri ya da ait oldukları fonksiyonel grup sınıflarını, sağ sütundaki kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetilsalisilik asit (aspirin) molekülünde karboksilik asit dışında yer alan, karbonil grubuna bağlı alkoksi grubundan oluşan fonksiyonel grup sınıfı
Asetamid (CH3CONH2\text{CH}_3\text{CONH}_2) molekülünde karbonil karbonuna bağlı −NH2-\text{NH}_2 grubunun oluşturduğu fonksiyonel grup sınıfı
Etanolün (C2H5OH\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}) asidik ortamda güçlü bir yükseltgenle tam yükseltgenmesi sonucu oluşan kararlı organik bileşik sınıfı
Propanal bileşiğinin fonksiyonel grup izomeri olan en küçük karbon sayılı kararlı organik bileşik sınıfı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ifadelerin sırasıyla Ester, Amit, Karboksilik asit ve Keton kavramlarıyla eşleşmesi gerekir. Bu durumda doğru eşleşmeler: sol_1-sağ_1, sol_2-sağ_2, sol_3-sağ_3 ve sol_4-sağ_4 şeklindedir.
Sol sütundaki her bir tanım, organik kimyadaki spesifik fonksiyonel grup özelliklerini, yükseltgenme ürünlerini ve izomerlik ilişkilerini doğru şekilde açıklamaktadır. Asetilsalisilik asit ester grubu içerir, asetamid bir amittir, etanolün tam yükseltgenmesiyle karboksilik asit elde edilir ve propanalin izomeri ketondur.

Adım Adım Çözüm

1
Asetilsalisilik asidin (aspirin) kimyasal yapısı incelenir.
Molekülde benzen halkasına bağlı bir karboksilik asit (-COOH\text{-COOH}) grubu ile bir ester (-OCOCH3\text{-OCOCH}_3) grubu olduğu tespit edilir. Bu nedenle ester sınıfıyla eşleşir.
Aspirinin yapısındaki fonksiyonel grupların ayırt edilmesi gerekir.
2
Asetamid bileşiğinin formülü ve yapısı analiz edilir.
CH3CONH2\text{CH}_3\text{CONH}_2 formülüne sahip bu bileşikte karbonil grubuna (−CO−-\text{CO}-) bağlı bir −NH2-\text{NH}_2 grubu bulunur. Bu yapı amit fonksiyonel grubudur.
Azot içeren fonksiyonel grupların sınıflandırılması gerekir.
3
Etanolün tam yükseltgenme basamakları belirlenir.
Birincil alkol olan etanol (CH3CH2OH\text{CH}_3\text{CH}_2\text{OH}), bir basamak yükseltgendiğinde asetaldehit (CH3CHO\text{CH}_3\text{CHO}), bir basamak daha yükseltgendiğinde ise asetik asit (CH3COOH\text{CH}_3\text{COOH}) oluşturur. Son kararlı ürün karboksilik asittir.
Alkollerin yükseltgenme tepkimeleriyle fonksiyonel grup dönüşümlerini anlamak gerekir.
4
Propanalin fonksiyonel grup izomeri araştırılır.
Aldehitlerin fonksiyonel grup izomeri ketonlardır. En küçük keton üyesi 3 karbonlu propanondur (aseton). Bu nedenle keton sınıfıyla eşleşir.
Aldehit ve ketonların izomerlik ilişkisini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların tanımlanması, sınıflandırılması ve temel tepkimelerle/izomerlikle olan ilişkileri.
Soru 7Soru →
Yarı açık formülü
CH3−CH(OH)−CH2−CO−O−CH3CH_3 - CH(OH) - CH_2 - CO - O - CH_3
olan organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir.

Cevap

Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir ifadesi yanlıştır. Çünkü bileşikteki karbonil ve oksijen atomları bir araya gelerek ester (−COO−-COO-) fonksiyonel grubunu oluşturur.
Verilen organik bileşikte yer alan karbonil (−CO−-CO-) ve oksijen (−O−-O-) atomları bağımsız fonksiyonel gruplar olmayıp, bir araya gelerek ester (−COO−-COO-) fonksiyonel grubunu oluştururlar. Dolayısıyla bileşik keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini göstermez, esterlerin kimyasal özelliklerini gösterir. Bu nedenle 'Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir' ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin yapısındaki fonksiyonel grupları belirleme
Bileşikte bir adet hidroksil (−OH-OH) grubu ve bir adet ester (−COO−-COO-) grubu bulunur. Karbonil (−CO−-CO-) ve eter (−O−-O-) benzeri yapılar yan yana gelerek tek bir ester fonksiyonel grubunu oluşturmuştur.
Fonksiyonel grupların doğru tanımlanması, bileşiğin sınıfını ve özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu kontrol etme
Bileşik birden fazla farklı fonksiyonel grup içerdiği için polifonksiyoneldir. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon sekonder karbondur. Karbonil karbonu bir pi bağı içerdiği için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır, diğer tüm karbonlar tekli bağ yaptığı için sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.
Her bir seçeneğin kimyasal doğruluğunu bilimsel kurallara göre değerlendirmek.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit etme
Bileşikte ester grubu bulunduğundan, bu bileşik keton veya eter sınıfı özellikler göstermez. Karbonil ve eter gruplarının bağımsız olarak bulunduğunu iddia eden ifade yanlıştır.
Ester bağının tek bir fonksiyonel grup olarak davranması, onu oluşturan bileşenlerin bağımsız özellik göstermesini engeller.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların belirlenmesi ve polifonksiyonel bileşiklerin sınıflandırılması
Soru 8Soru →

Yarı açık formülü:

CH3−CH(NH2)−CO−NH−CH2−CH2−OHCH_3 - CH(NH_2) - CO - NH - CH_2 - CH_2 - OH

olan organik bileşik ile ilgili;

I. Yapısında hem amin hem de amit fonksiyonel gruplarını içerir.
II. Yapısındaki tüm azot (NN) atomları proton alarak bazik özellik gösterir.
III. Yapısındaki hidroksil (−OH-OH) grubu primer (birincil) alkol karakterindedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve üçüncü yargıların yer aldığı 'I ve III' ifadesi doğrudur.
Bileşikte amin (−NH2-NH_2), amit (−CO−NH−-CO-NH-) ve alkol (−OH-OH) grupları mevcuttur. Amit grubunun yapısındaki azot atomu rezonans sebebiyle bazik özellik göstermezken, amin grubundaki azot atomu proton alarak bazik özellik gösterir. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu yalnızca bir karbon atomuna bağlı olduğundan primer alkol karakterindedir. Bu nedenle birinci ve üçüncü yargılar doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki heteroatom içeren grupları inceleyerek fonksiyonel grupları sınıflandırmak.
Bileşikte −NH2-NH_2 (amin), −CO−NH−-CO-NH- (amit) ve −OH-OH (alkol) fonksiyonel grupları tespit edilir. Birinci yargı doğrudur.
Bileşiğin yapısındaki farklı fonksiyonel grupları doğru tanımlamak için.
2
Azot atomlar��nın kimyasal çevrelerini ve bazik özelliklerini karşılaştırmak.
Amin grubundaki azot atomu ortaklanmamış elektron çifti sayesinde proton alarak bazik özellik gösterirken, amit grubundaki azot atomunun elektron çifti karbonil oksijeniyle rezonansa girerek delokalize olur ve bazik karakterini kaybeder (nötr özellik gösterir). İkinci yargı yanlıştır.
Amin ve amit gruplarının azot atomları üzerindeki elektron yoğunluğu farkını ve buna bağlı bazik davranışlarını ayırt etmek için.
3
Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun derecesini belirlemek.
−OH-OH grubunun bağlı olduğu −CH2−-CH_2- karbon atomu, doğrudan sadece bir diğer karbon atomuna bağlıdır. Bu durum karbon atomunun primer (birincil) olduğunu, dolayısıyla alkol grubunun primer alkol özelliği taşıdığını gösterir. Üçüncü yargı doğrudur.
Alkol fonksiyonel grubunun bağlı olduğu karbon zinciri üzerindeki konumuna göre sınıflandırmasını yapmak için.

Anahtar Kavram

Polifonksiyonel bileşiklerde amin, amit ve alkol fonksiyonel gruplarının yapısal analizi ve kimyasal özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

Aşağıda adları verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin içerdikleri karakteristik fonksiyonel grup sınıflarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2)
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3)
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3)
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşir.
Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşmektedir. Bu eşleştirme bileşiklerin karakteristik fonksiyonel gruplarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Asetamid bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2) yapısında karbonil grubuna bağlı amino grubu bulunduran bir amit türevidir.
Bileşik formülünden yola çıkarak ait olduğu organik sınıfı tayin etmek.
2
Metil format bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3) yapısında karbonil karbonuna bağlı alkoksi grubu bulunduran en basit esterdir.
Ester sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
3
Etil metil eter bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3) yapısında oksijen köprüsüne bağlı alkil grupları bulunduran bir eterdir.
Eter sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
4
Propan-2-amin bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3) yapısında alkil zincirine doğrudan bağlı amino grubu bulunduran bir amindir.
Amin sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin yapısal formüllerine göre fonksiyonel grup sınıflarının belirlenmesi.
Soru 10Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen çok fonksiyonlu organik bileşikler ile bu bileşiklerin içerdikleri karakteristik fonksiyonel grup sınıflarına dair aç��klamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2
CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2
HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH
HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2 bileşiği keton ve amit bulunduran açıklama ile; CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2 bileşiği eter ve amin bulunduran açıklama ile; HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH bileşiği aldehit ve karboksilik asit bulunduran açıklama ile; HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3 bileşiği ise alkol ve ester bulunduran açıklama ile eşleşmektedir.
Verilen organik bileşiklerin yarı açık formüllerindeki tüm fonksiyonel gruplar doğru kimyasal tanımları ve özellikleri ile birebir eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol tarafında iki alkil grubu arasında bulunan karbonil grubu (−CO−-CO-) yani keton yapısı, sağ tarafında ise karbonil grubuna doğrudan azot atomunun bağlanmasıyla oluşan amit (−CO−NH2-CO-NH_2) yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, keton ve amit içeren tanımlamayla eşleşir.
Moleküldeki karbonil gruplarının bağlandığı komşu atomlar onların keton ve amit sınıfında yer almasını sağlar.
2
CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşikte iki alkil zinciri arasında köprü kuran oksijen atomu (−O−-O-) yani eter yapısı, diğer uçta ise doymuş karbon zincirine bağlı amino grubu (−NH2-NH_2) yani amin yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, eter ve amin içeren tanımlamayla eşleşir.
Oksijen atomunun iki alkil grubuna tekli bağlarla bağlı olması eter sınıfını, azot atomunun alkil grubuna bağlı olması ise amin sınıfını gösterir.
3
HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol ucunda karbonil grubuna doğrudan bir hidrojen atomunun bağlı olduğu aldehit (−CHO-CHO) grubu, sağ ucunda ise asidik özellik gösteren karboksil (−COOH-COOH) grubu tespit edilmiştir. Bu durum, aldehit ve karboksilik asit içeren tanımlamayla eşleşir.
Karbonil grubuna en az bir hidrojen bağlı olması aldehit yapısını, karbonil grubuna hidroksil bağlı olması ise karboksilik asit yapısını karakterize eder.
4
HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol ucunda sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış karbon atomuna bağlı hidroksil grubu (−OH-OH) yani alkol yapısı, sağ tarafında ise karbonil karbonuna alkoksi grubunun (−OCH3-OCH_3) bağlanmasıyla oluşan ester (−COOCH3-COOCH_3) yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, alkol ve ester içeren tanımlamayla eşleşir.
Doymuş karbona bağlı −OH-OH alkol sınıfını, karbonil grubuna −OR-OR bağlanması ise ester sınıfını tanımlar.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların yapısal formüller üzerinden tanınması ve sınıflandırılması.
Soru 11Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin ait olduğu karakteristik fonksiyonel grup sınıflarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CO−NH−CH3CH_3 - CO - NH - CH_3
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3
CH3−O−CH(CH3)2CH_3 - O - CH(CH_3)_2
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin fonksiyonel grup sınıflarıyla doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci bileşik amit, ikinci bileşik ester, üçüncü bileşik eter, dördüncü bileşik ise amin sınıfına aittir.
Doğru eşleştirmede; karbonil grubuna bağlı azot içeren birinci bileşik amit sınıfına, karbonil grubuna bağlı oksijen içeren ikinci bileşik ester sınıfına, iki alkil grubu arasında tekli bağla oksijen taşıyan üçüncü bileşik eter sınıfına ve karbonil grubu taşımadan doğrudan alkil grubuna bağlı azot içeren dördüncü bileşik amin sınıfına yerleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sıradaki CH3−CO−NH−CH3CH_3 - CO - NH - CH_3 bileşiğinin yapısı incelenir.
Karbonil grubuna (−CO−-CO-) doğrudan azot atomunun (−NH−-NH-) bağlandığı görülür.
Karbonil grubuna bağlı azot atomu içeren fonksiyonel grup amit (−CONH−-CONH-) yapısıdır. Bu yüzden bu bileşik amit ile eşleşir.
2
İkinci sıradaki CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 bileşiğinin yapısı incelenir.
Karbonil grubuna doğrudan bir alkoksi grubunun (−O−CH3-O-CH_3) bağlandığı görülür.
Karbonil grubuna oksijen üzerinden alkil bağlanması ester (−COOR-COOR) fonksiyonel grubunu oluşturur. Bu yüzden bu bileşik ester ile eşleşir.
3
Üçüncü sıradaki CH3−O−CH(CH3)2CH_3 - O - CH(CH_3)_2 bileşiğinin yapısı incelenir.
İki alkil grubunun (metil ve izopropil) arasına köprü şeklinde bir oksijen atomunun (−O−-O-) yerleştiği görülür.
İki alkil grubuna bağlı tekli bağlar yapan oksijen atomu eter fonksiyonel grubudur. Bu yüzden bu bileşik eter ile eşleşir.
4
Dördüncü sıradaki CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 bileşiğinin yapısı incelenir.
Alkil grubuna karbonil grubu olmaksızın doğrudan bir azot atomunun (−NH2-NH_2) bağlandığı görülür.
Doymuş karbon atomuna doğrudan bağlı olan azot grubu amin (−NH2-NH_2) yapısıdır. Bu yüzden bu bileşik amin ile eşleşir.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin içerdikleri heteroatomlara ve fonksiyonel gruplara göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin yapısında bulunan karakteristik fonksiyonel grupların sınıflarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3
CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 eter, CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 amit, CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 ester ve CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 amin sınıfı fonksiyonel gruplarla eşleşir.
Verilen organik bileşiklerden CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 yapısındaki eter köprüsü nedeniyle eter; CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 yapısındaki amit köprüsü nedeniyle amit; CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 yapısındaki ester köprüsü nedeniyle ester ve CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 yapısındaki amino grubu nedeniyle amin sınıfına aittir. Bu durum tüm eşleşmelerin doğru bir şekilde yapılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 yapısında iki alkil grubu arasında bir oksijen atomu (−O−-O-) bulunduğundan bu bileşik eter sınıfına aittir.
Alkoksi (−O−-O-) grubu eterlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
2
İkinci bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 yapısında karbonil karbonuna (−CO−-CO-) bir amino grubu (−NH2-NH_2) bağlı olduğundan (−CONH2-CONH_2) bu bileşik amit sınıfına aittir.
Karboksamit (−CONH2-CONH_2) grubu amitlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
3
Üçüncü bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 yapısında karbonil karbonuna bir alkoksi grubu (−OCH3-OCH_3) bağlı olduğundan (−COOR-COOR) bu bileşik ester sınıfına aittir.
Karbalkoksi (−COOR-COOR) grubu esterlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
4
Dördüncü bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 yapısında alkil grubuna doğrudan bir amino grubu (−NH2-NH_2) bağlı olduğundan bu bileşik amin sınıfına aittir.
Amino (−NH2-NH_2) grubu aminlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin yapısındaki heteroatom içeren karakteristik fonksiyonel grupların tanınması ve sınıflandırılması.
Soru 13Soru →
Yarı açık formülü
CH3−CO−CH2−CH(OH)−CH2−COO−CH3CH_3 - CO - CH_2 - CH(OH) - CH_2 - COO - CH_3
şeklinde olan çok fonksiyonlu organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında keton, ester ve sekonder alkol fonksiyonel gruplarını içerir.

Cevap

Yapısında keton, ester ve sekonder alkol fonksiyonel gruplarını içerir.
Verilen molekülde üç farklı fonksiyonel grup bulunmaktadır: −CO−-CO- (keton karbonili), −CH(OH)−-CH(OH)- (sekonder alkolün hidroksil grubu) ve −COO−-COO- (ester grubu). Bu nedenle bileşikte keton, ester ve sekonder alkol fonksiyonel grupları bir arada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki fonksiyonel grupları tespit ediniz.
Bileşikteki karbonil (−CO−-CO-), hidroksil (−OH-OH) ve ester (−COO−-COO-) grupları tanımlanır.
Bileşiğin sınıfını ve içerdiği fonksiyonel grupları doğru belirlemek için.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin kimyasal geçerliliğini inceleyiniz.
−OH-OH grubunun bağlı olduğu karbonun sekonder olduğu, Tollens tepkimesinin ketonlarla gerçekleşmediği, karbonil karbonunun sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı ve VSEPR modelinde ortaklanmamış elektron çiftlerinin geometriyi etkilediği belirlenir.
Her seçeneğin doğruluğunu bilimsel kurallarla test etmek için.

Anahtar Kavram

Çok fonksiyonlu organik bileşiklerde fonksiyonel grupların tanınması ve sınıflandırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru →

Bir organik bileşiğin yarı açık formülü aşağıda verilmiştir:

CH3−CH(OH)−CH2−CO−NH2CH_3 - CH(OH) - CH_2 - CO - NH_2

Buna göre, bu bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında hem alkol (hidroksil) hem de amit fonksiyonel gruplarını bulundurur.

Cevap

Yapısında hem alkol hem de amit fonksiyonel gruplarını bulundurur ifadesi doğrudur.
Bileşiğin yapısındaki −OH-OH grubu alkol (hidroksil) fonksiyonel grubunu, −CONH2-CONH_2 grubu ise amit fonksiyonel grubunu temsil eder. Bu nedenle bileşikte hem alkol hem de amit fonksiyonel grupları bir arada bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşikteki fonksiyonel grupları tanımlama
Molekülde −OH-OH (hidroksil/alkol) ve −CONH2-CONH_2 (amit) fonksiyonel grupları bulunmaktadır.
Bileşiğin sınıfını ve fonksiyonel grup türlerini doğru belirlemek için yapısal formülün analiz edilmesi gerekir.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleme
Üç tane doymuş karbon atomu tekli bağ yaptığından sp3sp^3, karbonil karbonu (C=OC=O) ise bir pi bağı içerdiğinden sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Bileşikteki karbon atomlarının hibritleşme durumların�� doğrulayarak ilgili seçeneği analiz etmek.
3
Alkol sınıflandırmasını yapma
Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu iki karbon atomuna doğrudan komşu olduğundan sekonder (ikincil) karbondur.
Alkol grubunun primer veya sekonder olduğunu belirlemek.
4
Tollens ayracı ile etkileşimi inceleme
Amit ve alkol grupları Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturmaz; bu özellik aldehitlere özgüdür.
Bileşiğin kimyasal ayıraçlara karşı davranışını değerlendirmek.
5
Cis-trans izomerliği şartını kontrol etme
Cis-trans izomerliği yalnızca karbon-karbon çift bağlarında (C=CC=C) görülür; bu molekülde böyle bir bağ yoktur.
Çift bağ içeren fonksiyonel grupların izomerlik özelliklerini test etmek.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların belirlenmesi ve kimyasal özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin ait olduğu organik bileşik sınıflarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−O−CH3CH_3 - O - CH_3
CH3−CH2−CHOCH_3 - CH_2 - CHO
CH3−CH2−CO−NH2CH_3 - CH_2 - CO - NH_2
CH3−CH2−COO−CH3CH_3 - CH_2 - COO - CH_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Formülü CH3−O−CH3CH_3 - O - CH_3 olan bileşik eter, CH3−CH2−CHOCH_3 - CH_2 - CHO olan bileşik aldehit, CH3−CH2−CO−NH2CH_3 - CH_2 - CO - NH_2 olan bileşik amit ve CH3−CH2−COO−CH3CH_3 - CH_2 - COO - CH_3 olan bileşik ester sınıfı ile eşleşmektedir.
Verilen molekül formüllerindeki karakteristik atom grupları incelendiğinde; dimetil eter yapısındaki alkoksi köprüsüyle eter sınıfına, propanal bileşiği formil grubuyla aldehit sınıfına, propanamit bileşiği karboksamit grubuyla amit sınıfına ve metil propanoat bileşiği ise ester grubuyla ester sınıfına karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
CH3−O−CH3CH_3 - O - CH_3 bileşiğinin fonksiyonel grubu belirlenir.
Yapıda iki metil grubu oksijen köprüsüyle bağlıdır (−O−-O- fonksiyonel grubu).
Bu genel gösterim eter sınıfına (R-O-R) aittir.
2
CH3−CH2−CHOCH_3 - CH_2 - CHO bileşiğinin fonksiyonel grubu belirlenir.
Yapıda karbonil karbonuna hidrojen bağlıdır (−CHO-CHO formil grubu).
Bu grup aldehit sınıfı (R-CHO) bileşiklerin karakteristik özelliğidir.
3
CH3−CH2−CO−NH2CH_3 - CH_2 - CO - NH_2 bileşiğinin fonksiyonel grubu belirlenir.
Yapıda karbonil grubuna amino grubu bağlıdır (−CONH2-CONH_2 amit grubu).
Bu fonksiyonel grup amit sınıfı (R-CONH2) bileşikleri gösterir.
4
CH3−CH2−COO−CH3CH_3 - CH_2 - COO - CH_3 bileşiğinin fonksiyonel grubu belirlenir.
Yapıda açil grubuna alkoksi grubu bağlıdır (−COOCH3-COOCH_3 ester grubu).
Bu fonksiyonel grup ester sınıfı (R-COOR) bileşiklere özgüdür.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde karakteristik fonksiyonel grupların tanınması ve bileşik sınıflarının belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru →
Yarı açık formülü
CH3−CH(OH)−CH2−CH2−O−CH2−CH=CH2CH_3 - CH(OH) - CH_2 - CH_2 - O - CH_2 - CH = CH_2
olan organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında eter (−O−-O-) ve alken (−C=C−-C=C-) fonksiyonel gruplarını bulundurur.

Cevap

Yapısında eter (-O-) ve alken (-C=C-) fonksiyonel gruplarını bulundurur ifadesi doğrudur.
Bileşik formülü incelendiğinde, iki karbon zincirini birbirine bağlayan bir oksijen atomu (eter grubu, -O-) ve bir adet karbon-karbon çift bağı (alken grubu, -C=C-) içerdiği açıkça görülmektedir. Dolayısıyla, yapısında eter ve alken fonksiyonel gruplarını bulundurur ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Bileşikteki alkol grubunun sınıfını belirlemek.
Hidroksil (-OH) grubunun bağlı olduğu karbon atomu solunda bir metil (−CH3-CH_3) ve sağında bir alkil zinciri olmak üzere iki karbon atomuna doğrudan bağlıdır. Bu nedenle sekonder alkol özelliğindedir.
Primer alkol olabilmesi için hidroksilin bağlı olduğu karbonun sadece bir karbona bağlı olması gerekirdi.
Bileşikteki fonksiyonel grupları ve hibritleşmeleri incelemek.
Bileşikte eter (-O-) ve çift bağ içeren alken grubu bulunmaktadır. Alken grubundaki karbonlar pi bağı içerdiğinden sp2 hibritleşmesi yapmıştır.
Eter ve alken grupları mevcuttur. Çift bağlardan dolayı tüm karbon atomlarının sp3 hibritleşmesi yaptığı ifadesi çürütülür.
Geometrik izomerlik şartını kontrol etmek.
Alken kısmında çift bağlı uç karbonda iki adet hidrojen atomu bulunur.
Çift bağlı karbonlardan en az birine iki aynı atom ya da grup bağlıysa cis-trans izomerliği gözlenmez.
Tollens ayracı reaksiyonunu değerlendirmek.
Molekülde aldehit grubu bulunmadığından Tollens çözeltisi ile yükseltgenme vermez.
Alkenler, eterler ve sekonder alkoller Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturamaz.

Anahtar Kavram

Polifonksiyonel bileşiklerde fonksiyonel grupların tespiti, alkol sınıflandırması, alkenlerde cis-trans izomerliği kuralları ve fonksiyonel grupların ayırt edici tepkimeleri.
Tahmini Süre:1m 40s
Fonksiyonel Gruplar Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin