Atatürkçülük ve Atatürk İnkılapları

86 soru

Soru 61Soru

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı laikleştirmek, çağdaşlaştırmak ve sınıf farkı gözetmeyen eşitlikçi bir düzen kurmak amacıyla çeşitli kanunlar çıkarılmıştır. Aşağıdaki inkılap hareketlerini kabul edildikleri kronolojik sıraya göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toplumsal alandaki inkılapların kronolojik sırası: Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925), Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi (21 Haziran 1934), Efendi, Bey, Paşa gibi unvan ve lakapların kaldırılması (26 Kasım 1934) ve son olarak bazı kisvelerin mabetler dışında giyilmesinin yasaklanması (3 Aralık 1934) şeklindedir.
Toplumsal alanda yapılan inkılapların doğru kronolojik sıralaması: Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (1925), Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi (Haziran 1934), Efendi, Bey, Paşa gibi unvan ve lakapların kaldırılması (Kasım 1934) ve son olarak bazı kisvelerin mabetler dışında giyilmesinin yasaklanması (Aralık 1934) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk aşamada 1920'li yılların ortalarında gerçekleştirilen din temelli toplumsal kurumların düzenlenmesini belirlemek.
Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması kanunu 30 Kasım 1925'te kabul edilmiştir. Bu adım ilk sıradadır.
Laik devlet ve toplum yapısının oluşturulması yolundaki erken dönem reformlarından biridir.
2
1930'lu yılların ortalarında, resmi ve sosyal ilişkilerde eşitliği hedefleyen temel yasayı belirlemek.
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiştir. Bu adım ikinci sıradadır.
Toplumda ayrıcalıkları kaldırmadan önce her vatandaşın bir soyadına sahip olması hukuki eşitlik için ön şarttır.
3
Soyadı Kanunu'nun ardından, eski toplumsal hiyerarşiyi ve ayrıcalıkları simgeleyen unvanların kaldırılma zamanını saptamak.
Efendi, Bey, Paşa gibi unvan ve lakapların kaldırılmasına dair kanun 26 Kasım 1934'te kabul edilmiştir. Bu adım üçüncü sıradadır.
Soyadı Kanunu ile getirilen eşitlikçi yapıyı pekiştirmek için eski feodal ve hiyerarşik unvanların yasaklanması gerekmiştir.
4
Son olarak laiklik ilkesini kıyafet alanında tamamlayan yasal düzenlemenin tarihini tespit etmek.
Dini kıyafetlerin (kisvelerin) mabetler dışında giyilmesini yasaklayan kanun 3 Aralık 1934'te kabul edilmiştir. Bu adım son sıradadır.
Toplumsal alanda laikleşmeyi tamamlayıcı nitelikteki son önemli kıyafet reformudur.

Anahtar Kavram

Toplumsal alanda gerçekleştirilen inkılapların kronolojik gelişimi, laiklik ve halkçılık ilkeleri doğrultusunda toplumu modernleştirme ve eşitleme amacı taşır.
Soru 62Soru

Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılmasının ardından, 1 Temmuz 1926 tarihinde y��rürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında gemi işletme ve limanlar arasında yük ve yolcu taşıma hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına ve Türk bayrağı taşıyan gemilere tanınmıştır.

Bu düzenlemenin temel amacı ve ilişkili olduğu doğrudan Atatürk ilkesi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk karasularında ekonomik egemenliği ve bağımsızlığı sağlamak - Milliyetçilik

Cevap

Türk karasularında ekonomik egemenliği ve bağımsızlığı sağlamak - Milliyetçilik
Türk karasularında ekonomik egemenliği ve bağımsızlığı sağlamak amacıyla çıkarılan Kabotaj Kanunu, denizlerimizi millileştirdiği için doğrudan Milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kabotaj Kanunu'nun içeriğini ve Lozan Antlaşması sonrası bağımsızlık adımları ile ilişkisini analiz etmek.
Kabotaj Kanunu'nun Türk karasularında ticaret ve ulaşım hakkını yalnızca Türk gemi ve vatandaşlarına verdiğini tespit etmek.
Kanunun kapsamını anlayarak milli egemenlik boyutuyla bağlantı kurmak.
2
Düzenlemenin hangi ekonomik ve milli amaca hizmet ettiğini belirlemek.
Yabancı devletlerin denizlerimizdeki ayrıcalıklarına son verilerek denizlerimizde ekonomik bağımsızlığın sağlandığını belirlemek.
Kanunun getirdiği temel kazanımı ortaya koymak.
3
Elde edilen amacın Atatürk ilkeleriyle ilişkisini kurmak.
Ekonomik bağımsızlık ve millileştirme çalışmalarının doğrudan Milliyetçilik ilkesi kapsamında olduğunu saptamak.
Soruda istenen ilke-inkılap ilişkisini doğru tamamlamak.

Anahtar Kavram

Kabotaj Kanunu'nun milli ekonomi ve bağımsızlık (Milliyetçilik) üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru

Cumhuriyet döneminde ulusal ekonominin inşası sürecinde tarım, ticaret, sanayi ve finans alanlarında yapısal düzenlemelere gidilmiştir.

Aşağıda verilen iktisadi düzenlemeleri, bu düzenlemelerin temel amaçları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aşar Vergisinin Kaldırılması
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun Kabul Edilmesi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Kurulması
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın Hazırlanması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aşar Vergisinin Kaldırılması tarımsal üretimi canlandırmak amacıyla; Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sektörü teşvik etmek amacıyla; Merkez Bankası para politikasını bağımsızlaştırmak amacıyla; Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ise devlet eliyle planlı sanayileşmeyi sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yapılan inkılapların her biri farklı ekonomik ihtiyaçlara cevap vermiştir: Tarımda aşar vergisi kaldırılarak köylünün yükü hafifletilmiş, sanayide önce özel sektörü desteklemek için Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış, başarısız olunca planlı devlet yatırımı olan Beş Yıllık Sanayi Planı'na geçilmiş, para politikasında ise Merkez Bankası kurularak finansal bağımsızlık sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarımsal düzenlemeyi tespit etme
Aşar vergisinin tarım üreticileri üzerindeki olumsuz etkisini kaldırarak tarımsal canlılık hedeflenmiştir.
Aşar vergisi doğrudan köylü kesimini ilgilendiren geleneksel bir toprak vergisidir.
2
Özel sektörü destekleyen kanunu belirleme
Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel teşebbüse muafiyetler sağlanarak sanayi yatırımları özendirilmiştir.
Yeni kurulan devletin ilk dönemlerinde özel sermaye birikimi yetersiz olduğundan teşvik yasası çıkarılmıştır.
3
Finansal bağımsızlık adımını ilişkilendirme
Merkez Bankası'nın kurulması ile para politikaları millileştirilmiştir.
Bağımsız bir ekonomi için milli paranın kontrolünün ulusal bir bankada olması gerekir.
4
Planlı devletçi modele geçişi çözümleme
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile büyük ölçekli fabrikaların devlet eliyle kurulması planlanmıştır.
1929 ekonomik krizinin ardından özel sektörün sanayileşmeyi gerçekleştiremeyeceği anlaşıldığından devletçi plan uygulamaya konulmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet döneminde milli iktisat politikaları çerçevesinde yapılan inkılapların sektörel amaçları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen;

I. Aşar vergisinin kaldırılması,
II. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi,
III. Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi

gelişmelerinden hangilerinin doğrudan hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik ilkeleriyle ilişkili olduğu savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi hem halkın yönetime katılımını (cumhuriyetçilik) hem de kadın-erkek eşitliğini (halkçılık) sağladığı için her iki ilkeyle de doğrudan ilişkilidir.
Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, halkın iradesini meclise yansıtması bakımından cumhuriyetçilik; kadın ve erkek arasındaki hak eşitsizliğini gidererek toplumsal adaleti pekiştirmesi bakımından halkçılık ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen öncüllerdeki inkılapların hangi ilkelere dayandığı analiz edilir.
I. öncül doğrudan halkçılık, II. öncül hem cumhuriyetçilik hem halkçılık, III. öncül ise halkçılık ve laiklik ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir.
Gelişmelerin amaç ve sonuçlarını doğru ilkelerle eşleştirmek amacıyla bu analiz yapılır.
2
Türk Medeni Kanunu'nun içeriği incelenerek cumhuriyetçilikle ilişkisi değerlendirilir.
Türk Medeni Kanunu'nun kadınlara sosyal ve ekonomik haklar verdiği fakat siyasi katılım (seçme ve seçilme) hakkı vermediği saptanır.
Medeni Kanun'un cumhuriyetçilik ilkesi kapsamında yer almadığını netleştirmek ve yaygın yanılgıyı gidermek amacıyla.
3
Aşar vergisinin niteliği incelenir.
Aşar vergisinin kaldırılmasının doğrudan köylüye yönelik ekonomik bir kolaylık ve toplumsal eşitlik adımı olduğu, yönetim biçimiyle doğrudan ilişkisi olmadığı tespit edilir.
I. öncülün cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkisinin olmadığını kesinleştirmek için.
4
Hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik ilkelerini doğrudan karşılayan ortak öncül seçilir.
Sadece II. öncülün (Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi) her iki şartı da sağladığı görülür ve doğru cevaba ulaşılır.
Soru kökündeki 'doğrudan hem halkçılık hem de cumhuriyetçilik' kriterini sağlayan tek seçeneği belirlemek amacıyla.

Anahtar Kavram

İnkılapların Atatürk ilkeleriyle ilişkisi ve siyasi hakların Türk Medeni Kanunu kapsamı dışında olduğunun farkındalığı
Soru 65Soru

1927 yılında kabul edilen Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel teşebbüse çeşitli muafiyetler, ucuz arazi ve taşıma kolaylıkları sağlanarak yerli sanayinin canlandırılması hedeflenmiştir. Ancak bu kanundan beklenen sonuçlar tam olarak elde edilememiş ve 1930'lu yıllardan itibaren devlet eliyle sanayileşme modeline geçilmiştir.

Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun hedeflerine ulaşamaması ve devletçi ekonomik politikalara yönelinmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesiyle deniz ticareti ve liman hizmetlerinde işletme hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına verilmesi

Cevap

Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesiyle deniz ticareti ve liman hizmetlerinde işletme hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına verilmesi seçeneğinde belirtilen durum, Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısızlığında ya da devletçilik politikasına geçilmesinde etkili olmamıştır.
Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesiyle deniz ticareti ve liman hizmetlerinde işletme hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına verilmesi, denizlerde millî egemenliği kuran başarılı bir reformdur. Bu durum, Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısız olmasında veya devletçi politikalara geçilmesinde herhangi bir olumsuz rol oynamamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısız olma nedenleri ile 1930'larda devletçi ekonomiye geçiş gerekçeleri belirlenir.
Sermaye yetersizliği, teknik eleman eksikliği, Lozan'ın gümrük sınırlamaları ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın bu süreçte doğrudan etkili olduğu saptanır.
Seçenekleri tarihsel açıdan doğru sınıflandırabilmek için.
2
Kabotaj Kanunu'nun içeriği ve amacı değerlendirilir.
Kabotaj Kanunu'nun deniz ticareti ve limanlar üzerindeki egemenliği millîleştiren başarılı bir hamle olduğu, sanayinin başarısızlığı veya devletçilik zorunluluğuyla bir ilgisi olmadığı belirlenir.
Doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun hedeflerine ulaşamaması ve Devletçilik ilkesine geçiş nedenleri
Soru 66Soru

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak, sosyal düzeni sağlamak ve halk sağlığını güvence altına almak amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama; Sıhhiye ve Muavenet-i İctimaiye Vekâletinin kurulması (1920), Şapka İktisası Hakkında Kanun'un kabul edilmesi (1925), Merkez Hıfzıssıhha Müessesesinin faaliyete geçmesi (1928) ve Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi (1934) şeklindedir.
Verilen gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması geçmişten günümüze doğru: Sıhhiye ve Muavenet-i İctimaiye Vekâletinin kurulması (1920), Şapka İktisası Hakkında Kanun'un kabul edilmesi (1925), Merkez Hıfzıssıhha Müessesesinin faaliyete geçmesi (1928) ve Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi (1934) sırasını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sağlık hizmetlerinin teşkilatlanmasına yönelik atılan ilk adımı saptamak.
Sıhhiye ve Muavenet-i İctimaiye Vekâleti 2 Mayıs 1920'de kurulmuştur.
Milli Mücadele Dönemi'nin zorlu koşullarında sağlık alanında yapılan ilk kurumsal düzenlemedir.
2
Kılık kıyafet alanındaki modernleşme reformunu belirlemek.
Şapka İktisası Hakkında Kanun 25 Kasım 1925'te kabul edilmiştir.
Cumhuriyet'in ilanından sonra toplumsal alanda laiklik ve çağdaşlaşma doğrultusunda gerçekleştirilen ilk köklü adımlardandır.
3
Koruyucu sağlık hizmetlerinin kurumsallaştığı kurumu belirlemek.
Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi 27 Mayıs 1928'de kurulmuştur.
Cumhuriyet döneminde salgın hastalıklarla mücadele ve yerli aşı üretimi için atılan en büyük adımlardandır.
4
Halkçılık ilkesi doğrultusunda toplumsal ilişkileri düzenleyen yasayı belirlemek.
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiştir.
Resmi işlemlerin kolaylaşmasını ve sınıfsal ayrıcalıkların ortadan kalkmasını sağlayan sosyal alan reformudur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetin ilk yıllarında sağlık ve sosyal hayatta gerçekleştirilen inkılapların kronolojik takvimi
Soru 67Soru

Yeni Türk Devleti'nde millî bir ekonomi oluşturma hedefi doğrultusunda 1926 yılında Kabotaj Kanunu kabul edilmiştir. Bu kanunla, Osmanlı Devleti döneminde yabancı devletlere verilen kapitülasyonların denizlerdeki uzantısı sona erdirilmiş; Türk karasularında yük ve yolcu taşıma hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere verilmiştir.

Buna göre, Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesinin doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereği olduğu savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milliyetçilik

Cevap

Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi doğrudan Milliyetçilik ilkesinin bir gereğidir.
Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında deniz ticareti hakkının yalnızca Türk vatandaşlarına tanınması, yabancı devletlerin deniz ticareti üzerindeki kapitülasyon kaynaklı ayrıcalıklarını sona erdirmiştir. Bu durum ulusal egemenliği denizlerde de pekiştirmiş ve Türk denizciliğini millîleştirmiştir. Dolayısıyla bu düzenleme doğrudan Milliyetçilik ilkesinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kabotaj Kanunu'nun içeriğini ve getirdiği düzenlemeyi analiz etmek.
Türk karasularında deniz ticareti ve taşımacılığı hakkının yabancılardan alınarak yalnızca Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere verildiği görülür.
Düzenlemenin hangi amaçla ve kimin yararına yapıldığını belirlemek.
2
Elde edilen kazanımları Atatürk ilkeleriyle eşleştirmek.
Denizlerin bağımsızlaştırılması ve millîleştirilmesi, millî bağımsızlık ve millî ekonomi politikası ile örtüşür.
Millîleştirme ve yabancı imtiyazlarının kaldırılmasının doğrudan milliyetçilik ilkesinin temel amaçları arasında olduğunu saptamak.
3
Diğer seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşmak.
Bu düzenleme doğrudan devlet yatırımı (devletçilik), halkın eşitliği (halkçılık), devlet yönetimi (cumhuriyetçilik) veya din işlerinin ayrılması (laiklik) ile ilgili olmadığından doğru cevap Milliyetçilik olmalıdır.
Çeldiricilerin (özellikle ekonomiyle ilişkisinden ötürü Devletçilik kavramının) yanlış yorumlanmasını engellemek.

Anahtar Kavram

Kabotaj Kanunu'nun Milliyetçilik ilkesiyle ilişkisi ve millî ekonomi yolunda atılan adımlar.
Soru 68Soru

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye'de, savaşların yıkıcı etkileri ve yetersiz beslenme nedeniyle verem, sıtma, frengi ve trahom gibi salgın hastalıklar toplumsal yaşamı tehdit etmekteydi. Yeni devlet, halk sağlığını korumayı ve nüfusu artırmayı temel bir görev kabul ederek bu doğrultuda kurumsal ve yasal bir yapı oluşturmaya çalışmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi'nde halk sağlığı alanındaki bu kurumsal ve yasal altyapıyı doğrudan şekillendiren temel gelişmelerdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıhhiye ve Muavenet-i ��çtimaiye Vekâletinin kurulması ve Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun kabul edilmesi

Cevap

Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâletinin kurulması ve Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun kabul edilmesi
Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâletinin kurulması sağlık alanında bakanlık düzeyinde kurumsal örgütlenmeyi sağlamış, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun kabulü ise halk sağlığı politikalarının yasal dayanağını oluşturmuştur. Bu iki gelişme, erken Cumhuriyet Dönemi'nde sağlık alanındaki yasal ve kurumsal altyapının temel taşlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki yönlendirmeyi analiz etme.
Soru, Atatürk Dönemi'nde halk sağlığı alanındaki kurumsal ve yasal çerçeveyi kuran temel gelişmeleri sormaktadır.
Halk sağlığının yasal koruma altına alınması ve devlet teşkilatının kurulması adımlarını belirlemek.
2
Seçeneklerdeki inkılapların alanlarını inceleme.
Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti sağlık alanındaki kurumsal (bakanlık) yapıyı oluştururken, 1930'da çıkarılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu bu faaliyetlerin genel yasal çerçevesini çizmiştir.
Kurumsal (bakanlık) ve yasal (kanun) eşleşmesini doğrudan karşılayan seçeneği bulmak.

Anahtar Kavram

Sağlık Alanındaki Kurumsal ve Yasal Düzenlemeler
Soru 69Soru

Türkiye'de laik devlet düzenine geçiş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kronolojik sıralama sırasıyla: Halifeliğin kaldırılması (1924), Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), "Devletin dini İslam'dır" ibaresinin anayasadan ��ıkarılması (1928) ve Laiklik ilkesinin anayasaya eklenmesi (1937) şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralama, en erken tarihten en geç tarihe doğru; Halifeliğin kaldırılması (1924), Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926), anayasadan devletin resmi dinine dair ibarenin çıkarılması (1928) ve son olarak laiklik ilkesinin anayasaya eklenmesi (1937) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Halifeliğin kaldırılması tarihini belirlemek
3 Mart 1924
Laikleşme sürecinin siyasi alandaki en büyük inkılabının zamanını tespit etmek.
2
Türk Medeni Kanunu'nun kabulü tarihini belirlemek
17 Şubat 1926
Hukuk alanında laikleşmenin başlangıç noktasını kronolojik sıraya koymak.
3
"Devletin dini İslam'dır" ibaresinin 1924 Anayasası'ndan çıkarılması tarihini belirlemek
10 Nisan 1928
Anayasanın laikleştirilmesi sürecindeki ilk önemli anayasal değişikliği tespit etmek.
4
Laiklik ilkesinin anayasaya eklenme tarihini belirlemek
5 Şubat 1937
Laik devlet yapısının anayasal güvenceye kavuştuğu nihai tarihi belirlemek.

Anahtar Kavram

Laiklik ilkesinin aşamalı olarak hayata geçirilmesi ve anayasal süreç
Soru 70Soru

Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında yaptığı bir konuşmada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Bizim halkımız, çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar hâlinde değil; aksine varlıkları ve çalışmalarının sonuçları birbirine lazım olan meslek gruplarından ibarettir. Bu nedenle amacımız sınıf mücadelesi yerine toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlamaktır."

Atatürk'ün bu ifadesi doğrultusunda benimsenen toplumsal yapı anlayışı, doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halkçılık - Milliyetçilik

Cevap

Halkçılık - Milliyetçilik
Atatürk'ün sözünde geçen 'sınıf mücadelesi yerine toplumsal dayanışma' ve 'sınıfsız toplum' anlayışı doğrudan Halkçılık ilkesi ile ilişkilidir. Aynı zamanda 'toplumsal birlik ve dayanışma' hedefi, Türk milletinin birlik ve beraberliğini savunan Milliyetçilik ilkesinin temelini oluşturur. Bu nedenle Halkçılık ve Milliyetçilik ilkeleri doğru eşleştirmedir.

Adım Adım Çözüm

1
Atatürk'ün sözündeki anahtar kavramlar olan 'sınıfsız toplum', 'toplumsal dayanışma' ve 'birlik' ifadelerini analiz etmek.
İfadenin toplumsal eşitlik ve ulusal birlik hedeflerine yönelik olduğu tespit edilir.
Soruyu doğru çözebilmek için metindeki kavramsal ipuçlarını belirlemek gerekir.
2
Belirlenen kavramları Atatürk ilkeleriyle eşleştirmek.
Sınıfsız toplum ve toplumsal dayanışma kavramları 'Halkçılık' ilkesine; milli birlik ve beraberlik vurgusu ise 'Milliyetçilik' ilkesine ulaştırır.
İlkelerin temel tanımlarını ve amaçlarını doğru bilmek doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
3
Seçenekleri inceleyerek doğru ilke ikilisini tespit etmek.
Halkçılık ve Milliyetçilik ilkelerini içeren seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.
Diğer seçeneklerde yer alan yönetim (Cumhuriyetçilik), ekonomi (Devletçilik) ve din/devlet ilişkileri (Laiklik) gibi unsurların verilen metinde doğrudan yer almadığı doğrulanır.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkeleri ve Toplumsal Yapı
Soru 71Soru

Mustafa Kemal Atatürk'ün aşağıda verilen sözlerini, ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Siyasi yetkinin doğrudan millete ait olduğunu belirten 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.' sözü
Milleti oluşturan bireylerin eşitliğini ve dayanışmasını vurgulayan 'Bizim halkımız çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar değil, aksine varlıkları birbirine lazım olan meslek gruplarından ibarettir.' sözü
Millî kimliği ve bağımsızlığı öne çıkaran 'Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.' söz��
Toplumun sürekli çağdaşlaşma yönünde gelişmesini savunan 'Biz büyük bir inkılap yaptık. Memleketi bir çağdan alıp yeni bir çağa götürdük.' sözü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Egemenliğin millete ait olduğunu belirten söz Cumhuriyetçilik ile; toplumsal dayanışmayı vurgulayan söz Halkçılık ile; Türk milleti tanım�� Milliyetçilik ile; çağdaşlaşmayı vurgulayan söz ise İnkılapçılık ilkesiyle eşleşir.
Mustafa Kemal Atat��rk'ün her bir sözü, onun ortaya koyduğu temel ilkelerin felsefesini ve toplumsal hedeflerini yansıtır. Egemenliğin millete ait olması cumhuriyetçilikle; halkın eşitliği ve sınıf ayrımının reddi halkçılıkla; ortak vatan ve millî kimlik tanımı milliyetçilikle; çağdaşlaşma ve çağ atlama çabası ise inkılapçılıkla doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen birinci sözün ana fikrini belirlemek.
'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' sözünün ulusal irade ve halk yönetimi vurgusu taşıdığı belirlenir.
Yönetme yetkisinin millete ait olması cumhuriyetçilik ilkesinin en belirgin özelliğidir.
2
Soruda verilen ikinci sözün ana fikrini belirlemek.
'Bizim halkımız çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar değil...' ifadesinin sınıfsız, imtiyazsız, eşit ve dayanışma içinde bir toplumu ifade ettiği anlaşılır.
Sınıfsız toplum yapısı, sosyal adalet ve eşitlik ilkeleri doğrudan halkçılık ilkesiyle örtüşür.
3
Soruda verilen üçüncü sözün ana fikrini belirlemek.
'Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir' sözünün din, dil ve ırk ayrımı yapmaksızın ortak bir kimliği vurguladığı saptanır.
Ortak vatan ve millî kimlik bilinci milliyetçilik ilkesinin özünü oluşturur.
4
Soruda verilen dördüncü sözün ana fikrini belirlemek.
'Biz büyük bir inkılap yaptık...' sözünün çağdaşlaşma, yenilenme ve köklü değişimleri ifade ettiği görülür.
Toplumu çağın gerisinde kalmaktan kurtarıp modernleştirmek inkılapçılık ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkeleri ve Temel Felsefeleri
Soru 72Soru

Atatürk Dönemi'nde uygulamaya konulan Devletçilik ilkesi; özel girişimi tamamen ortadan kaldırmayı değil, ülkenin içinde bulunduğu olağanüstü koşullar nedeniyle özel sektörün gerçekleştiremediği yatırımları devlet eliyle yapmayı amaçlamıştır.

Buna göre, Türkiye'nin iktisadi kalkınmasında devletçilik modelinin benimsenmesinde;

I. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın olumsuz etkileri,
II. Yerli sermaye ve teknik birikimin yetersiz olması,
III. Ülke genelinde hızlı ve dengeli bir kalkınma sağlama hedefi

durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

I, II ve III
Devletçilik ilkesinin benimsenmesinde hem 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği dış zorunluluklar (I), hem yerli burjuvazinin ve sermaye sınıfının yetersizliği gibi iç yapısal sorunlar (II), hem de yeni kurulan devletin ülkeyi planlı ve dengeli biçimde kalkındırma hedefi (III) ortaklaşa etkili olmuştur. Bu nedenle verilen üç öncül de devletçilik modelinin uygulanma nedenleri arasında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerin tarihsel arka planını ve devletçilik ilkesinin ortaya çıkış koşullarını analiz etmek.
1929 Büyük Buhranı'nın küresel ekonomideki daraltıcı etkisi ve genç Türkiye Cumhuriyeti'nde özel sektörün sanayileşmeyi tek başına gerçekleştirecek sermayeye sahip olmaması saptanmıştır.
Devletçilik ilkesinin hangi tarihsel ihtiyaçlardan doğduğunu belirlemek için.
2
Devletçilik ilkesinin temel hedeflerini değerlendirmek.
Devletin hızlı sanayileşmeyi ve ülkenin her bölgesinde dengeli bir kalkınmayı (fabrikalar kurarak, demiryolları döşeyerek) hedeflediği görülmüştür.
Toplumsal ve ekonomik kalkınma vizyonunun devletin rolüyle ilişkisini saptamak için.
3
Tüm etkenleri birleştirerek doğru seçeneği belirlemek.
Küresel kriz (I), yerli sermaye yetersizliği (II) ve dengeli kalkınma hedefi (III) devletçilik modelinin benimsenmesinde ortaklaşa rol oynamıştır.
Soruda istenen 'savunulabilir' yargılara tam olarak ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi'nde Devletçilik ilkesinin benimsenmesi; hem içsel yapısal yetersizlikler hem de küresel ekonomik kriz gibi dışsal zorunlulukların bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 73Soru

Atatürk'ün milliyetçilik ilkesi doğrultusunda millî kimliğin güçlendirilmesi, millî bağımsızlığın pekiştirilmesi ve millî ekonominin kurulması amacıyla çeşitli inkılaplar gerçekleştirilmiştir.

Aşağıdaki gelişmelerin, milliyetçilik ilkesinin hayata geçirilmesi sürecindeki kronolojik sırası geçmişten günümüze doğru nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Milliyetçilik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen inkılapların kronolojik sıralaması: Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması (1923), Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Türk Tarihi Tetkik Cemiyetinin kurulması (1931) ve Türk Dili Tetkik Cemiyetinin kurulması (1932) şeklindedir.
Verilen gelişmelerin doğru kronolojik sırası sırasıyla Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması (1923), Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (1926), Türk Tarih Kurumu'nun kurulması (1931) ve Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932) şeklindedir. Bu adımlar milliyetçilik ilkesinin hem ekonomik hem de kültürel boyutlarının aşama aşama hayata geçirildiğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Gelişmelerin gerçekleştiği yılları belirlemek.
Kapitülasyonlerin kaldırılması 1923, Kabotaj Kanununun kabulü 1926, Türk Tarih Kurumunun kuruluşu 1931, Türk Dil Kurumunun kuruluşu 1932 yılına aittir.
Kronolojik sıralama yapabilmek için öncelikle olayların gerçekleştikleri tarihlerin bilinmesi gerekir.
2
Tarihleri en eski olandan en yeni olana doğru sıralamak.
1923, 1926, 1931 ve 1932 sırası elde edilir.
Soru kökünde sıralamanın geçmişten günümüze doğru yani kronolojik olarak yapılması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Atatürk'ün Milliyetçilik İlkesi doğrultusunda gerçekleştirilen inkılaplar ve kronolojisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru

3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırlarındaki t��m eğitim kurumları Maarif Vekaletine bağlanmış ve öğretimde birlik sağlanmıştır. Bu kanunun uygulanması sürecinde gerçekleştirilen bazı düzenlemeler şunlardır:

I. Yabancı okulların müfredatına Türkçe tarih ve coğrafya derslerinin eklenmesi ve bu derslerin Türk öğretmenler tarafından okutulması
II. İlköğretimin kız ve erkek tüm çocuklar için zorunlu ve devlet okullarında parasız hale getirilmesi
III. Eğitim programlarının hurafelerden ve dinsel dogmalardan arındırılarak çağdaş ve bilimsel esaslara dayandırılması

Buna göre, belirtilen düzenlemelerin sıras��yla ilişkili olduğu Atatürk ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde doğru gruplandırılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milliyetçilik - Halkçılık - Laiklik

Cevap

Milliyetçilik - Halkçılık - Laiklik sıralamasını içeren seçenek doğrudur.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu kapsamındaki uygulamalardan yabancı okullarda Türkçe tarih ve coğrafya derslerinin Türk öğretmenlerce verilmesi doğrudan millî benliği koruma amacı taşıdığından milliyetçilik ilkesine; ilköğretimin kız ve erkek tüm çocuklar için zorunlu ve devlet okullarında parasız yapılması toplumda fırsat eşitliğini ve adaleti sağladığından halkçılık ilkesine; müfredatın çağdaş, akılcı ve bilimsel esaslara dayandırılması ise laiklik ilkesine dayanmaktadır. Bu nedenle sıralama 'Milliyetçilik - Halkçılık - Laiklik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncüldeki yabancı okullarda Türkçe tarih ve coğrafya derslerinin Türk öğretmenlerce okutulması uygulamasını analiz etme.
Bu uygulama yabancı n��fuzunu kırmayı, Türk kültürünü korumayı ve bağımsız millî bilinci aşılamayı amaçladığı için doğrudan milliyetçilik ilkesiyle ilişkilendirilir.
Müfredatta millî unsurların zorunlu kılınması milliyetçilik ilkesinin kültürel boyutunu gösterir.
2
İkinci öncüldeki ilköğretimin kız ve erkek tüm çocuklar için zorunlu ve parasız hale getirilmesi uygulamasını analiz etme.
Bu uygulama tüm vatandaşların cinsiyet ve sınıf ayrımı gözetilmeksizin eğitim imkânına eşit şekilde ulaşmasını sağladığı için halkçılık (sosyal eşitlik ve adalet) ilkesiyle ilişkilendirilir.
Toplumsal eşitlik, sosyal devlet anlayışı ve halkın yararı doğrudan halkçılık ilkesinin gereğidir.
3
Üçüncü öncüldeki eğitim programlarının dinsel dogmalardan arındırılarak çağdaş ve bilimsel esaslara dayandırılması uygulamasını analiz etme.
Bu uygulama aklı ve bilimi temel alarak dinî unsurların eğitim sistemi üzerindeki belirleyiciliğini ortadan kaldırdığı için laiklik ilkesiyle ilişkilendirilir.
Laiklik sadece din ve devlet işlerinin ayrılması değil, toplumsal yaşamın ve eğitimin akıl ile bilime göre düzenlenmesini de kapsar.

Anahtar Kavram

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun Atatürk ilkeleri (Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik) bağlamında çok boyutlu analizi
Soru 75Soru

Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen;

I. Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kald��rılarak subayların milletvekilliği yapmasının yasaklanması,
II. Türk kadınına belediye ve milletvekili seçimlerine katılma hakkının verilmesi,
III. Saltanatın kaldırılıp egemenlik hakkının doğrudan millete devredilmesi

gelişmelerinin ortak amacı ve doğrudan ilgili olduğu Atatürk ilkesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî egemenliğin ve demokratik katılımın güçlendirilmesi - Cumhuriyetçilik

Cevap

Millî egemenliğin ve demokratik katılımın güçlendirilmesi - Cumhuriyetçilik
Verilen üç reformun da ortak paydası yönetim sistemini sivil, katılımcı ve demokratik bir yapıya kavuşturmaktır. Ordunun siyasetten ayrılması sivil idareyi korur; kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesi temsili genişletir; saltanatın kaldırılması ise ulusal egemenliği kesinleştirir. Bu doğrultuda ortak amaç 'Millî egemenliğin ve demokratik katılımın güçlendirilmesi' olup, ilişkili temel ilke de Cumhuriyetçilik'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerde verilen inkılapları yönetimsel etkileri açısından analiz etmek.
Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılmasıyla askerin siyasete müdahalesi önlenerek sivil yönetim pekiştirilmiş; kadınlara siyasi hakların verilmesiyle halkın temsil gücü artırılmış; saltanatın kaldırılmasıyla da tek kişi egemenliğine son verilerek egemenlik millete devredilmiştir.
İnkılapların ortak amacını bulabilmek için her birinin devlet ve yönetim yapısına getirdiği ortak yeniliği tespit etmek gerekir.
2
Tespit edilen yönetimsel yenilikleri doğrudan karşılayan ortak Atatürk ilkesini belirlemek.
Sivil irade, demokratik temsil, seçim ve ulusal egemenlik kavramları cumhuriyetçilik ilkesinin temel nitelikleridir.
Millet iradesini ve yönetim biçimini güvence altına alıp geliştirmeyi hedefleyen tüm siyasi adımlar doğrudan cumhuriyetçilik ilkesiyle bağdaşır.
3
Doğru ilke ve ortak amacı barındıran seçeneği belirlemek.
Cumhuriyetçilik ilkesi ve 'Millî egemenliğin ve demokratik katılımın güçlendirilmesi' eşleştirmesi doğru cevaptır.
Seçenekler arasında yer alan diğer ilkeler (Halkçılık, Milliyetçilik, Laiklik, Devletçilik) bu üç inkılabın ortak demokratikleşme ve ulusal egemenlik amacını doğrudan kapsamaz.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetçilik ilkesi, millî egemenlik ve demokratik katılım süreçleri
Soru 76Soru

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen bazı inkılaplar ve bu inkılapların ilişkili olduğu temel Atatürk ilkeleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki gelişmeleri, sağ sütundaki en belirgin ilişkili olduklar�� ilkelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aşar Vergisinin kaldırılmasıyla köylünün ekonomik yükünün hafifletilmesi ve toplumsal alanda ayrıcalıkların önüne geçilmesi
Kabotaj Kanunu'nun kabul edilerek Türk karasularında deniz ticareti hakkının yalnızca Türk gemi ve vatandaşlarına tanınması
Saltanatın kaldırılması ve kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesiyle millî iradenin yönetimdeki etkinliğinin artırılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aşar vergisinin kaldırılması gelişmesi Halkçılık ilkesiyle; Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi gelişmesi Milliyetçilik ilkesiyle; Saltanatın kaldırılması ve kadınlara seçme/seçilme hakkının verilmesi gelişmesi ise Cumhuriyetçilik ilkesiyle eşleşmektedir.
Aşar Vergisinin kaldırılması toplumsal eşitlik ve adalet sağladığı için Halkçılık; Kabotaj Kanunu Türk karasularında bağımsızlığı ve millîliği getirdiği için Milliyetçilik; saltanatın kaldırılması ve halkın yönetimde söz sahibi olması ise doğrudan halk egemenliğini güçlendirdiği için Cumhuriyetçilik ilkesiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Aşar vergisinin kaldırılması amacını ve sonuçlarını analiz etme
Köylü üzerindeki ağır vergi yükünün kaldırılıp eşitlik sağlanması hedeflenmiştir. Bu durum doğrudan toplumsal fayda ve eşitlik içeren Halkçılık ilkesine götürür.
Halkçılık ilkesi; sınıf ayrıcalıklarının reddini, toplumsal eşitliği ve halk yararına çalışmaları esas alır.
2
Kabotaj Kanunu'nun kapsamını inceleme
Kabotaj Kanunu, Türk denizlerinde bağımsızlığı sağlamış ve kapitülasyonların izlerini silmiştir. Bu bağımsızlık ve millîleşme vurgusu Milliyetçilik ilkesiyle örtüşür.
Milliyetçilik ilkesi; millî bağımsızlığı, vatanın bütünlüğünü ve ülke kaynaklarının millîleştirilmesini amaçlar.
3
Saltanatın kaldırılması ve siyasi hakların genişletilmesini değerlendirme
Kişi egemenliğinin son bulması ve halkın yönetime katılımının artırılması hedeflenmiştir. Bu hedefler doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir.
Cumhuriyetçilik ilkesi; millet egemenliğini, seçimi, yönetime katılımı ve demokrasiyi savunur.

Anahtar Kavram

Atatürk ilkelerinin temel amaçları ve gerçekleştirdikleri inkılaplarla ilişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru

Atatürk'ün cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda milli egemenliğin kurulması ve halk iradesinin yönetime tam olarak yansıması amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak ilkten sona doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda atılan demokratikleşme adımlarının doğru kronolojik sıralaması: Türkiye Büy��k Millet Meclisinin açılması (1920), Saltanatın kaldırılması (1922), Cumhuriyet'in ilan edilmesi (1923) ve Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi (1934) şeklindedir.
Cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda atılan adımların kronolojik sırası incelendiğinde; ilk olarak 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmış, ardından 1922'de Saltanat kaldırılmış, 1923'te Cumhuriyet ilan edilmiş ve son olarak 1934'te kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Ulusal egemenliğin kurumsal temsilcisi olan ilk meclisin açılış tarihinin belirlenmesi
Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması (23 Nisan 1920)
Halk iradesinin temsil edildiği parlamentonun açılması, cumhuriyet yolundaki ilk ve en temel adımdır.
2
Kişisel ve monarşik egemenliğe son veren ilk yasal düzenlemenin belirlenmesi
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
Lozan Antlaşması öncesinde çift başlılığı gidermek ve millet egemenliğini pekiştirmek için saltanat kaldırılmıştır.
3
Yeni devlet rejiminin resmen ilan edildiği adımın belirlenmesi
Cumhuriyet'in ilan edilmesi (29 Ekim 1923)
Devlet başkanlığı sorununun çözülmesi ve devlet rejiminin netleşmesi amacıyla cumhuriyet ilan edilmiştir.
4
Milli iradenin temsil kapsamının kadınları da içine alacak şekilde genişletildiği son adımın belirlenmesi
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi (5 Aralık 1934)
Halkın tüm kesimlerinin yönetime katılabilmesiyle cumhuriyetçilik ve halkçılık ilkeleri tam anlamıyla uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda millî egemenliğin gelişim aşamaları
Soru 78Soru

Yeni Türk Devleti'nde halkçılık ilkesi doğrultusunda toplumsal eşitlik, dayanışma ve sosyal adaleti pekiştirmek amacıyla çeşitli alanlarda inkılaplar gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen halkçılık ilkesi kapsamındaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Halkçılık ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen inkılapların doğru kronolojik sıralaması: Aşar vergisinin kaldırılması (1925), Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926), Belediye Kanunu ile kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesi (1930) ve Soyadı Kanunu'nun kabulü (1934) şeklindedir.
Halkçılık ilkesi doğrultusunda toplumsal eşitlik ve adaleti pekiştirmeyi amaçlayan inkılapların doğru sıralaması, 1925 yılında Aşar vergisinin kaldırılmasıyla başlar, 1926'da Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesiyle devam eder, 1930'da kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkının verilmesiyle sürer ve nihayet 1934 yılında Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesiyle tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyetin ilk yıllarında tarım toplumunun refahını artırmaya yönelik ilk halkçı reformu tespit etmek
Köylünün sırtındaki ağır vergi yükünü kaldırarak sosyal adaleti sağlayan Aşar vergisinin kaldırılması 1925 yılına aittir.
Sıralamadaki en erken tarihli gelişmedir.
2
Toplumsal ve hukuki eşitliği sağlayan kanunun yılını belirlemek
Kadın ve erkek arasındaki hukuki ve sosyal eşitliği düzenleyen Türk Medeni Kanunu 1926 yılında kabul edilmiştir.
Aşar vergisinin kaldırılmasından hemen bir yıl sonra toplumsal yapıyı modernleştirmek amacıyla yürürlüğe konmuştur.
3
Kadınların siyasete katılımını başlatan yasal düzenlemenin yılını bulmak
Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınması 1930 yılındadır.
Kadınların siyasete katılımı Medeni Kanun'da yer almadığından, bu adım 1930'lu yıllarda atılmaya başlanmıştır.
4
Sınıfsal ayrıcalıkları önleyen yasanın yılını saptamak
Ayrıcalık bildiren unvan ve lakapların kaldırılmasıyla eş zamanlı yürütülen Soyadı Kanunu 1934 yılında kabul edilmiştir.
Halkçılık ilkesinin en doğrudan sonuçlarından biri olan bu kanun, sıralamadaki en son kronolojik aşamadır.

Anahtar Kavram

Halkçılık ilkesi kapsamında gerçekleştirilen reformların kronolojisi ve toplumsal eşitlik hedefleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 79Soru

Atatürk Dönemi'nde siyasi alanda gerçekleştirilen inkılaplar, egemenliğin kaynağını kişisel ve monarşik referanslardan kurtararak millete teslim etmeyi ve ulusal egemenliği kurumsallaştırmayı hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdaki siyasi gelişmelerden hangisinin doğrudan ulusal egemenlik (halk iradesi) ilkesini güçlendirmekten ziyade, yeni devletin idari ve stratejik yapısını şekillendirme amacıyla gerçekleştirildiği savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara'nın başkent ilan edilmesi

Cevap

Ankara'nın başkent ilan edilmesi
Ankara'nın başkent ilan edilmesi kararı; coğrafi konum, ulaşım yollarının merkezinde bulunması, işgal görmemiş olması ve Millî Mücadele'nin sevk ve idare merkezi olması gibi stratejik, askeri ve idari gerekçelere dayanmaktadır. Bu durum doğrudan halkın yönetime katılım hakkını genişleten veya ulusal egemenlik ilkesini pekiştiren bir reform olmaktan ziyade, devletin idari yapılanmasının fiziki bir gerekliliğidir. Dolayısıyla doğru yanıt Ankara'nın başkent ilan edilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi inkılapların temel amaçlarının analiz edilmesi
Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı, Halifeliğin kaldırılması ve kadınlara siyasi hakların verilmesi doğrudan halk iradesinin egemen kılınması, laikleşme ve demokratik katılımın artırılması amaçlarını taşır.
Ulusal egemenliğe doğrudan hizmet eden siyasi gelişmeleri belirlemek.
2
Ankara'nın başkent ilan edilme gerekçelerinin incelenmesi
Ankara'nın başkent seçilmesi; coğrafi konum, ulaşım ve haberleşme kolaylığı, işgal edilmemiş güvenli bir bölgede bulunması ve Millî Mücadele'nin yönetim merkezi olması gibi stratejik, askeri ve idari faktörlere dayanır.
Soruda istenen 'idari ve stratejik yapıyı şekillendirme' amacına uygun olan seçeneği tespit etmek.

Anahtar Kavram

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar ve Ulusal Egemenlik ilişkisi
Soru 80Soru

TBMM'nin açılmasından itibaren millî egemenliğe dayalı, tam bağımsız ve çağdaş bir devlet kurma amacıyla idari ve hukuki yapıda köklü dönüşümler yaşanmıştır. Bu dönüş��mlerin aşamalı olarak hayata geçirilmesi hem kamuoyu tepkisini azaltmış hem de inkılapların kalıcı olmasını sağlamıştır.

Buna göre, yeni kurulan Türk devletinde rejim, egemenlik ve laiklik alanlarında gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi dönüşümleri kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Siyasi alanda yapılan inkılapların kronolojik sıralaması: Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922), Ankara'nın başkent ilan edilmesi (13 Ekim 1923), Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) ve Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi (5 Aralık 1934) şeklindedir.
Kronolojik sıralama geçmişten günümüze doğru sırasıyla: Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922), Ankara'nın başkent olması (13 Ekim 1923), Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) ve Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi (5 Aralık 1934) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak Saltanatın kaldırılması tarihini tespit etmek.
Saltanat, 1 Kasım 1922'de kaldırılarak Osmanlı hanedanının egemenliğine son verilmiştir.
Bu adım, Lozan görüşmelerine İstanbul Hükümeti'nin de çağrılmasıyla oluşacak çift başlılığı engellemek için öncelikle atılmıştır.
2
Ardından gelen başkent tartışmalarının çözülme tarihini bulmak.
Ankara, 13 Ekim 1923'te yasal bir düzenlemeyle yeni kurulan devletin başkenti yapılmıştır.
Cumhuriyet rejimine geçilmeden hemen önce devletin merkezi resmileştirilmiştir.
3
Laiklik yolundaki en önemli siyasi adımın tarihini belirlemek.
3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen kanunla Halifelik lağvedilmiştir.
Eski rejim yanlılarının halifelik etrafında toplanmasını önlemek ve laik devlet yapısına geçişi hızlandırmak amaçlanmıştır.
4
Demokratikleşme sürecinde halkın tamamının yönetime katılmasını sağlayan son aşamayı tespit etmek.
Kadınlara 5 Aralık 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.
Milli egemenlik ilkesinin cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin tam anlamıyla uygulanabilmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Yeni Türk Devleti'nde siyasi inkılapların aşamalı olarak gerçekleştirilmesi ve kronolojisi.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 5Sonraki