Milli Mücadele Dönemi

108 soru

Soru 21Soru

Aşağıda Millî Mücadele Dönemi diplomatik ve siyasi sürecine dair bazı gelişmeler verilmiştir. Bu gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama sırasıyla: Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması, İtilaf Devletleri'nin Lozan'a ortak daveti, TBMM'nin saltanatı kaldırması ve Lozan Konferansı'nın resmen toplanması şeklindedir.
Mudanya Ateşkesi'nin imzalanmasının ardından İtilaf Devletleri barış konferansı için davet göndermiş, bu davetteki Osmanlı-TBMM ikiliğini engellemek için saltanat kaldırılmış ve ardından Lozan Konferansı resmen toplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın tarihini belirleme
Mudanya Ateşkesi 11 Ekim 1922 tarihinde imzalanmıştır.
Bu antlaşma Millî Mücadele'nin askeri safhasını bitiren ilk diplomatik gelişmedir.
2
Lozan Barış Konferansı davetini konumlandırma
İtilaf Devletleri 27 Ekim 1922'de TBMM ve Osmanlı Hükümeti'ni Lozan'a birlikte davet etmiştir.
Bu gelişme, Türk tarafında görüş ayrılığı yaratarak İtilaf Devletleri'nin kendi çıkarlarını korumasını hedeflemiştir.
3
Saltanatın kaldırılması kararının nedenini ve tarihini saptama
İkilik çıkarılmasını önlemek amacıyla TBMM 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır.
Lozan'da ulusal iradenin tek temsilcisi olarak TBMM'nin yer alması amaçlanmıştır.
4
Lozan Konferansı'nın başlangıç tarihini belirleme
Lozan Barış Konferansı 21 Kasım 1922'de toplanmıştır.
Saltanatın kaldırılmasıyla tek temsilci haline gelen TBMM, konferans görüşmelerine başlamıştır.

Anahtar Kavram

Mudanya Ateşkes Antlaşması sonrasındaki diplomatik süreç ile Saltanatın Kaldırılması arasındaki kronolojik ve neden-sonuç ilişkileri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde elde edilen askeri zaferler uluslararası siyasette TBMM’nin elini güçlendirirken, yaşanan askeri başarısızlıklar da hem diplomatik görüşmelerin seyrini etkilemiş hem de iç politikada olağanüstü kararların alınmasına neden olmuştur.

Buna göre, Batı Cephesi’nde yaşanan askeri gelişmeler ve bunların sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmış ve Türkiye'nin doğu sınırı kesinleşmiştir.

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmış ve Türkiye'nin doğu sınırı kesinleşmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması, TBMM'nin askeri gücünü kanıtlamış ve bu zaferin ardından 13 Ekim 1921'de Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Türkiye'nin doğu sınırı kesin olarak çizilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün ve seçeneklerde sunulan askeri-diplomatik gelişmelerin analiz edilmesi.
Seçeneklerdeki askeri muharebeler ile diplomatik antlaşmaların kronolojik ve mantıksal uyumunun sorgulanması gerektiği belirlenir.
Askeri gelişmeler ile bu gelişmelerin yol açtığı doğru siyasi sonuçların eşleştirilmesi amaçlanmaktadır.
2
Yanlış eşleştirmelerin ve tarihsel anachronizmlerin ayıklanması.
Ankara Antlaşması'nın I. İnönü ile, Londra Konferansı'nın II. İnönü ile, Moskova Antlaşması'nın Büyük Taarruz ile eşleştirilmesinin hatalı olduğu; ayrıca Cumhuriyet Senatosu'nun o dönemde var olmadığı tespit edilir.
Milli Mücadele kronolojisindeki yaygın hatalı eşleştirmeler ve dönem dışı kurumlar elenir.
3
Sakarya Meydan Muharebesi ve Kars Antlaşması ilişkisinin doğrulanması.
Sakarya Zaferi'nin (Eylül 1921) ardından Sovyet Rusya'ya bağlı Kafkas Cumhuriyetleri ile 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması'nın imzalandığı ve doğu sınırımızın kesinleştiği bilgisi doğrulanır.
Bu bilgi tarihsel gerçeklerle tam olarak örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi Savaşları ve Diplomatik Sonuçları
Soru 23Soru

İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM Hükümeti'ni hem de Osmanlı Hükümeti'ni davet ederek Türk tarafı arasında ikilik çıkarmak istemesi, TBMM'nin aşağıdaki kararlardan hangisini doğrudan almasında etkili olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saltanatın kaldırılması

Cevap

Saltanatın kaldırılması
İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM'yi hem de Osmanlı Hükümeti'ni davet ederek Türk tarafı arasında ikilik çıkarmak istemesi, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması kararın��n alınmasında doğrudan etkili olmuştur. Böylece Lozan'da Türk milletini temsil edecek tek yetkili gücün TBMM olması sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İtilaf Devletleri'nin diplomatik taktiğini analiz etme.
İtilaf Devletleri, Lozan Konferansı'na hem Osmanlı hem de TBMM hükümetlerini davet ederek Türk temsilciler arasında anlaşmazlık çıkarmayı amaçlamışt��r.
Soruda belirtilen diplomatik krizin temel amacını tespit etmek için gereklidir.
2
TBMM'nin bu taktiğe karşı aldığı önlemi belirleme.
TBMM, Türk milletinin tek temsilcisi olduğunu göstermek ve Lozan'da yaşanabilecek temsil karmaşasını önlemek adına 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır.
Gelişmenin doğrudan siyasi sonucunu ve amacını saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Saltanatın kaldırılması gerekçeleri ve Türk tarafının Lozan Konferansı'ndaki tek temsilcisi olarak TBMM'nin kalması
Soru 24Soru

Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi'nde kazanılan askeri başarılar, ulusal ve uluslararası alanda birçok siyasi ve diplomatik gelişmeye zemin hazırlamıştır. Buna göre, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama sırasıyla; Moskova Antlaşması'nın imzalanması (16 Mart 1921), Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayımlanması (7 Ağustos 1921), Ankara Antlaşması'nın imzalanması (20 Ekim 1921) ve Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması (11 Ekim 1922) şeklindedir.
Batı Cephesi'ndeki savaşların kronolojisi sırasıyla I. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya ve Büyük Taarruz şeklindedir. Moskova Antlaşması I. İnönü'nün, Tekalif-i Milliye Kütahya-Eskişehir'in, Ankara Antlaşması Sakarya'nın, Mudanya Ateşkesi ise Büyük Taarruz'un doğrudan birer sonucu olduğu için kronolojik sıralama bu savaşların sırasını birebir takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Moskova Antlaşması'nın tarihini ve ilişkili olduğu savaşı belirleme
16 Mart 1921 (I. İnönü Muharebesi sonrası)
Batı Cephesi'ndeki ilk düzenli ordu zaferinin ardından Sovyet Rusya ile diplomatik yakınlaşma kurulmuştur.
2
Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayımlanma zamanını ve nedenini belirleme
7-8 Ağustos 1921 (Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sonrası)
Alınan askeri yenilgi üzerine ordunun eksiklerini gidermek amacıyla Sakarya Muharebesi öncesinde yayımlanmıştır.
3
Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması'nın tarihini belirleme
20 Ekim 1921 (Sakarya Meydan Muharebesi sonrası)
Sakarya zaferinin ardından İtilaf Devletleri bloğu sarsılmış ve Fransa, TBMM'yi resmen tanıyarak Güney Cephesi'nden çekilmiştir.
4
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın tarihini belirleme
11 Ekim 1922 (Büyük Taarruz sonrası)
Büyük Taarruz askeri başarısıyla Anadolu tamamen düşmandan temizlenmiş ve askeri safhayı bitiren ateşkes imzalanmıştır.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi'ndeki muharebelerin sonuçları ile diplomatik ve iç siyasi gelişmeler arasındaki sebep-sonuç ilişkileri ve kronolojik akış.
Soru 25Soru

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi'ndeki muharebeler ile bu gelişmelerin ulusal ve uluslararası siyasete etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki sol sütunda verilen askeri mücadeleleri sağ sütundaki diplomatik ve siyasi sonuçlarıyla doğru şekilde e��leştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. İnönü Muharebesi
II. İnönü Muharebesi
Sakarya Meydan Muharebesi
Büyük Taarruz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. İnönü Muharebesi - Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması; II. İnönü Muharebesi - İtalya'nın çekilmeye başlaması; Sakarya Meydan Muharebesi - Fransa ile Ankara Antlaşması; Büyük Taarruz - Mudanya Ateşkes Antlaşması
Muharebeler ile diplomatik/siyasi gelişmeler kronolojik ve sebep-sonuç ilişkisi çerçevesinde eşleştirilmiştir. I. İnönü zaferi Moskova Antlaşması ile, II. İnönü zaferi İtalya'nın çekilmeye başlamasıyla, Sakarya zaferi Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanmasıyla ve Büyük Taarruz zaferi Mudanya Ateşkes Antlaşması ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. İnönü Muharebesi'nin diplomatik yansımalarını incelemek
I. İnönü Muharebesi'nin ardından İtilaf Devletleri ile Londra Konferansı düzenlenmiş, Sovyet Rusya ile Moskova Dostluk Antlaşması imzalanmıştır. Moskova Antlaşması ile ilk kez büyük bir Avrupa devleti Misak-ı Milli'yi tanımıştır. Bu durum birinci sol ögeyi birinci sağ ögeyle eşleştirir.
Savaşın uluslararası alandaki en önemli kazanımlarından birini saptamak.
2
II. İnönü Muharebesi'nin askeri ve diplomatik etkilerini analiz etmek
Bu zafer sonrasında İtilaf Devletleri bloğunda çözülmeler başlamış, İtalya Anadolu'daki birliklerini çekmeye başlamıştır. Bu durum ikinci sol ögeyi ikinci sağ ögeyle eşleştirir.
İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının sahaya etkisini tespit etmek.
3
Sakarya Meydan Muharebesi'nin güney cephesine ve uluslararası ilişkilere etkisini değerlendirmek
Sakarya zaferinin ardından Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış, Fransa TBMM'yi resmen tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. Bu durum üçüncü sol ögeyi üçüncü sağ ögeyle eşleştirir.
Fransa'nın savaştan çekilme kararını askeri sonuçla ilişkilendirmek.
4
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin sonuçlarını değerlendirmek
Büyük Taarruz'un kesin zaferle bitmesiyle Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmış; Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşılmadan diplomatik başarıyla kurtarılmıştır. Bu durum dördüncü sol ögeyi dördüncü sağ ögeyle eşleştirir.
Askeri safhanın bitişini belirleyen diplomatik kazanımı belirlemek.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi Savaşları ve Diplomatik Sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru

Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde meydana gelen aşağıdaki gelişmeleri, kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin kronolojik sıralaması: Amasya Genelgesi'nin yayımlanması, Erzurum Kongresi'nin gerçekleştirilmesi, Sivas Kongresi'nin düzenlenmesi ve Amasya Görüşmeleri'nin yapılması şeklindedir.
Kronolojik sıralama Amasya Genelgesi'nin yayımlanması (22 Haziran 1919), Erzurum Kongresi'nin toplanması (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919), Sivas Kongresi'nin düzenlenmesi (4 - 11 Eylül 1919) ve Amasya Görüşmeleri'nin gerçekleştirilmesi (20 - 22 Ekim 1919) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Genelgesi'nin tarihini belirleme
22 Haziran 1919
Milli Mücadele'nin yol haritasını çizen bu genelge, hazırlık döneminin ilk aşamalarındandır.
2
Erzurum Kongresi'nin tarihini belirleme
23 Temmuz - 7 Ağustos 1919
Amasya Genelgesi'nde yapılması kararlaştırılan bölgesel kongrelerden ilkidir.
3
Sivas Kongresi'nin tarihini belirleme
4 - 11 Eylül 1919
Erzurum Kongresi kararlarını genişleterek tüm ulusa yayan ulusal kongredir.
4
Amasya Görüşmeleri'nin tarihini belirleme
20 - 22 Ekim 1919
Sivas Kongresi sonrasında Temsil Heyeti'nin kazandığı siyasi başarı sonucu İstanbul Hükümeti ile yapılan görüşmedir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Hazırlık Dönemi kronolojisi ve bu süreçteki gelişmelerin birbirini takip eden neden-sonuç ilişkileri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda ele alınan aşağıdaki konuları, antlaşmada kabul edilen çözüm şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kapitülasyonlar
Musul Sorunu
Boğazlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmış, Musul Sorunu Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere ertelenmiş, Boğazlar ise uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır.
Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı sağlamış; Musul Sorunu çözülemeyerek ikili görüşmelere bırakılmış; Boğazlar ise komisyon yönetimine devredilerek egemenlik sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapitülasyonlar konusunun Lozan'daki durumunu analiz etmek
Kapitülasyonların tüm sonuçlarıyla ve istisnas��z kaldırıldığı belirlenmiştir.
Türk heyetinin konferansta taviz vermediği iki konudan biri tam bağımsızlıktır ve bu durum kapitülasyonların kaldırılmasıyla sağlanmıştır.
2
Musul Sorunu'nun Lozan'daki durumunu tespit etmek
İngiltere ile uzlaşma sağlanamadığı için konunun konferans sonrasına ertelendiği belirlenmiştir.
Musul konusundaki sınır anlaşmazlığı nedeniyle barış sürecinin tıkanmasını önlemek amacıyla çözüm ikili müzakerelere bırakılmıştır.
3
Boğazlar statüsünün egemenlik üzerindeki etkisini belirlemek
Boğazlar'ın uluslararası komisyon tarafından yönetilmesinin kabul edildiği bulunmuştur.
Komisyonun varlığı ve Boğazlar'ın iki yakasının askersizleştirilmesi doğrudan egemenlik haklarımızı kısıtlar.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması Hükümleri ve Bağımsızlık Analizi
Soru 28Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda yeni Türk devletinin bağımsızlığı ve sınırları uluslararası alanda tescil edilmiştir. Ancak bazı konularda uzlaşma sağlanamadığı için kesin çözümler sonraya bırakılmıştır.

Buna g��re, Lozan Barış Antlaşması’nda Irak sınırı (Musul) meselesinin çözümü konusunda aşağıdaki kararlardan hangisi alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.

Cevap

Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.
Lozan Barış Antlaşması'nda Irak sınırı (Musul sorunu) çözüme kavuşturulamamış ve antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılması yönünde karar alınmıştır. Bu durum, antlaşmanın ilgili maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan konuları analiz etme.
Irak sınırının (Musul sorunu) konferansta çözülemeyen tek sınır konusu olduğu tespit edilir.
Türkiye ve İngiltere'nin Musul üzerindeki hak iddialarından taviz vermemesi nedeniyle ortak bir karar alınamamıştır.
2
Antlaşmada bu konuyla ilgili alınan kararı belirleme.
Sorunun çözümünün antlaşmanın imzalanmasından sonraki 9 aylık sürede iki ülke arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakıldığı görülür.
Konferansın tıkanmasını önlemek amacıyla bu konunun çözümü sonraya ertelenmiştir.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda Musul sorununun çözülemeyerek Türkiye-İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması kararı.
Soru 29Soru

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi'nde yürütülen askerî harekâtlar, uluslararası diplomasiyi doğrudan etkilemiş; elde edilen her başarı veya başarısızlık dış politikada yeni gelişmelerin önünü açmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen askerî gelişme ve diplomatik sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sakarya Meydan Muharebesi - Sovyet Rusya ile sınırları kesinleştiren ve dostluk köprülerini kuran Moskova Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi - Sovyet Rusya ile sınırları kesinleştiren ve dostluk köprülerini kuran Moskova Antlaşması'nın imzalanması
Moskova Antlaşması, I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından 16 Mart 1921'de imzalanmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında ise Sovyet Rusya ile değil, Sovyet Rusya kontrolündeki Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır. Dolayısıyla Sakarya Meydan Muharebesi ile Moskova Antlaşması'nın eşleştirildiği seçenek tarihsel açıdan yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Batı Cephesi muharebelerinin kronolojisini ve bu muharebelerden sonra imzalanan antlaşmaları hatırlamak.
I. İnönü zaferinden sonra Londra Konferansı toplanmış, Afganistan ile dostluk ve Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmıştır. Sakarya zaferinden sonra ise Fransa ile Ankara Antlaşması, Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır.
Hangi savaşın hangi antlaşmaya zemin hazırladığını tespit etmek için kronolojik sırayı analiz etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri bu bilgilere göre incelemek.
Moskova Antlaşması'nın Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonucu olarak gösterildiği eşleştirmenin hatalı olduğu anlaşılır.
Hatalı olan eşleştirmeyi bularak soru kökündeki 'hangisi yanlıştır?' sorusuna cevap vermek.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi Savaşları ve Diplomatik Sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 30Soru

Mustafa Kemal ve çalışma arkadaşları taraf��ndan hazırlanan Amasya Genelgesi, Millî Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini belirleyen ihtilalci bir bildiri niteliğindedir.

Buna göre, Amasya Genelgesi'nin aşağıdaki maddelerinden hangisi Millî Mücadele'nin 'yöntemini' (nasıl yürütüleceğini) belirten hükümlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Cevap

Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağına dair madde, Millî Mücadele'nin nasıl yürütüleceğini (yöntemini) belirten temel hükümdür. Bu ifade aynı zamanda ileride ulusal egemenliğe dayalı bir yönetime geçileceğinin de ilk işaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Genelgesi'nde yer alan kararların Millî Mücadele'nin hangi boyutlarını (amaç, gerekçe, yöntem) ifade ettiğini analiz edin.
Kararların anlamı incelendiğinde gerekçe ve yöntem (nasıl yapılacağı) unsurları ayrıştırılır.
Soruda bizden Millî Mücadele'nin yöntemini gösteren maddenin bulunması istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin işlevlerini belirleyin.
'Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' maddesindeki 'milletin azim ve kararı' ifadesinin mücadelenin gücünü ve yürütülme şeklini (yöntemini) gösterdiğini saptayın.
Yöntem, bir işin yapılış şeklidir; milletin kendi kararı ve azmiyle bu mücadeleyi yürütecek olması doğrudan yöntemle ilgilidir.

Anahtar Kavram

Amasya Genelgesi'nde Kurtuluş Savaşı'nın amaç, gerekçe ve yönteminin belirlenmesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 31Soru

Milli Mücadele Dönemi'nde yaşanan ve Misak-ı Milli'nin kabulü ile İstanbul'un resmen işgali süreçlerini kapsayan aşağıdaki olayları kronolojik olarak ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin İstanbul'da açılması, Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesi, İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesi
Süreç ilk olarak Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin açılmasıyla başlar. Meclis bünyesinde vatanın bağımsızlığını öngören Misak-ı Milli kararları kabul edilir. İtilaf Devletleri bu duruma tepki göstererek İstanbul'u resmen işgal eder.

Adım Adım Çözüm

1
İlk gerçekleşen olayın belirlenmesi
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin İstanbul'da açılması (12 Ocak 1920) ilk olaydır.
Mebusan Meclisi açılmadan kararların alınması mümkün olmayacağı için ilk adım meclisin toplanmasıdır.
2
İkinci gerçekleşen olayın belirlenmesi
Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesi (28 Ocak 1920) ikinci olaydır.
Meclis açıldıktan sonra vatanın bağımsızlık sınırlarını belirleyen kararlar meclis tarafından kabul edilmiştir.
3
Son gerçekleşen olayın belirlenmesi
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesi (16 Mart 1920) son olaydır.
İtilaf Devletleri, Misak-ı Milli'nin kabul edilmesine misilleme olarak İstanbul'u resmen işgal etmiştir.

Anahtar Kavram

Misak-ı Milli'nin kabulü ve bu gelişmenin ardından İstanbul'un işgal edilmesi arasındaki neden-sonuç ilişkisi ve kronolojik seyir.
Soru 32Soru

Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasında, cephedeki savaşların gidişatı ile diplomatik alandaki gelişmeler ve meclis içi tartışmalar birbirini doğrudan etkilemiştir. Bu bağlamda yaşanan baz�� olaylar şu şekildedir:

I. İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi Londra Konferansı'na davet etmesiyle meclisin hukuki varlığının ilk kez uluslararası düzeyde tanınması
II. Yunan taarruzu karşısında düzenli ordunun geri çekilmesi üzerine meclisin Kayseri'ye taşınması önerisinin gündeme gelmesi
III. Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Hatay hariç güney sınırının çizilmesi ve cephedeki askeri birliklerin batıya kaydırılması

Bu gelişmelerin yaşanmasında etkili olan muharebeler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. İnönü - Kütahya-Eskişehir - Sakarya

Cevap

I. İnönü - Kütahya-Eskişehir - Sakarya sıralaması doğrudur.
I. İnönü Muharebesi sonrasında İtilaf Devletleri TBMM'yi Londra Konferansı'na davet etmiş; Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ndeki geri çekilme meclisin Kayseri'ye taşınması tartışmalarını doğurmuş; Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra ise Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmıştır. Bu doğrultuda doğru sıralama 'I. İnönü - Kütahya-Eskişehir - Sakarya' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk maddedeki gelişmenin hangi muharebenin sonucu olduğunu belirlemek.
I. İnönü Muharebesi
İtilaf Devletleri, TBMM'yi Londra Konferans��'na davet ederek meclisin hukuki varlığını ilk kez tanımıştır.
2
İkinci maddedeki meclis içi tartışmanın hangi muharebe sonrasında yaşandığını tespit etmek.
Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
Düzenli ordunun bu muharebelerdeki yenilgisi üzerine meclisin güvenlik amacıyla Kayseri'ye taşınması gündeme gelmiştir.
3
Üçüncü maddedeki Fransa ile imzalanan antlaşmanın hangi zaferin ardından geldiğini belirlemek.
Sakarya Meydan Muharebesi
Sakarya zaferinin ardından Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış, Güney Cephesi kapanmış ve ordu Batı Cephesi'ne yoğunlaşmıştır.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi savaşlarının askeri ve siyasi sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru

Kurtuluş Savaşı'nın askerî safhasını bitiren Mudanya Ateşkes Antlaşması ve sonrasındaki siyasi gelişmeler, yeni Türk devletinin diplomatik gücünü pekiştirmiş ve saltanatın kaldırılmasına giden süreci hızlandırmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen tarihî gelişmeler ile sağ sütundaki bu gelişmelerin doğurduğu hukuki ve siyasi sonuçları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nda İstanbul, Boğazlar ve çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılmasının kararlaştırılması
İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM Hükümeti'ni hem de Osmanlı Hükümeti'ni birlikte davet etmesi
Doğu Trakya'nın Mudanya Ateşkes Antlaşması hükümleri doğrultusunda savaşılmadan teslim alınması
Saltanatın kaldırılmasıyla egemenlik hakkının şahıstan alınarak kayıtsız şartsız millete devredilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki tarihî gelişmeler ile sağ sütundaki sonuçların doğru eşleşmesi: Mudanya'da İstanbul'un TBMM'ye bırakılması -> Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin kabulü; İtilaf Devletleri'nin çift daveti -> Saltanatın kaldırılmasına zemin hazırlanması; Doğu Trakya'nın savaşılmadan alınması -> Askerî zaferlerin diplomatik başarıyla taçlanıp silahlı mücadelenin bitmesi; Saltanatın kaldırılması -> Millî egemenliğin önündeki engelin kalkması ve laikleşmenin ilk adımı.
Sol sütundaki gelişmeler ile sağ sütundaki sonuçlar tarihsel ve hukuki açıdan birebir örtüşmektedir. İstanbul ve Boğazlar'ın TBMM'ye devri Osmanlı'nın hukuken bittiğini gösterir. Lozan'a çift davet, saltanatın kaldırılmasının doğrudan sebebidir. Doğu Trakya'nın savaşsız teslimi askerî zaferlerin diplomatik başarısıdır. Saltanatın kaldırılması ise millî egemenlik ve laikleşmenin ilk büyük adımıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddeleri analiz edilir.
İstanbul ve Boğazlar'ın TBMM Hükümeti'ne bırakılması maddesi bulunur. Bu durum Osmanlı Devleti'nin başkentinin başka bir güce teslim edilmesi anlamına geldiğinden İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni hukuken yok saydığını gösterir. Dolayısıyla ilk gelişme birinci sonuçla eşleşir.
Antlaşmanın hukuki ve siyasi niteliğini kavramak.
2
Lozan Barış Konferansı daveti ve iç siyasi gelişmeler değerlendirilir.
İtilaf Devletleri'nin hem TBMM'yi hem de İstanbul Hükümeti'ni Lozan'a çağırarak Türk tarafı arasında ikilik çıkarma çabası, TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak bu çift başlılığı önlemesinin doğrudan nedeni olmuştur. Bu nedenle ikinci gelişme ikinci sonuçla eşleşir.
Dış politikadaki gelişmelerin iç politikadaki devrimsel adımlara etkisini analiz etmek.
3
Doğu Trakya'nın savaşılmadan kurtarılmasının önemi belirlenir.
Mudanya Ateşkesi doğrultusunda Doğu Trakya'nın tek kurşun atılmadan kurtarılması, askerî safhanın başarıyla tamamlandığını ve diplomatik safhaya geçildiğini doğrular. Üçüncü gelişme üçüncü sonuçla eşleşir.
Askerî zaferlerin diplomatik sonuçlarını yorumlamak.
4
Saltanatın kaldırılmasının millî egemenlik ve laiklik süreçleriyle ilişkisi kurulur.
Saltanatın kaldırılması, egemenliğin tek bir kişiye ait olması anlayışına son vererek halk egemenliğinin önündeki en büyük engeli aşmış ve din ile siyasetin ayrılması bakımından laikleşmenin ilk adımı olmuştur. Dördüncü gelişme dördüncü sonuçla eşleşir.
İnkılapların demokratikleşme ve laikleşme üzerindeki etkilerini çözümlemek.

Anahtar Kavram

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın hükümleri ve Saltanatın Kaldırılması'nın iç ve dış siyasi neden-sonuç ilişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından Misak-ı Milli kararlarının kabul edilerek ilan edilmesi, İtilaf Devletleri'nin büyük tepkisine yol açmıştır.

Bu gelişmenin ardından İtilaf Devletleri'nin gerçekleştirdiği ve Milli Mücadele'nin seyrini doğrudan etkileyen olay aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul'un resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisinin dağıtılması

Cevap

İstanbul'un resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisinin dağıtılması
İstanbul'un resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisinin dağıtılması seçeneği doğrudur çünkü Son Osmanlı Mebusan Meclisinde vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığını savunan Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesi üzerine İtilaf Devletleri doğrudan tepki göstererek 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş ve meclisi kapatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Misak-ı Milli kararlarının kabul edildiği meclisi belirleme
Misak-ı Milli kararları, İstanbul'da toplanan Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilmiş ve 17 Şubat 1920'de ilan edilmiştir.
Olayların neden-sonuç sırasını doğru tespit edebilmek için kararın hangi mecliste alındığını saptamak gerekir.
2
İtilaf Devletleri'nin tepkisini kronolojik ve mantıksal olarak analiz etme
Mebusan Meclisinin bağımsızlık kararları almasından rahatsız olan İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş, meclisi basmış ve bazı milletvekillerini sürgüne göndermiştir.
Misak-ı Milli kararlarının ilanı ile İstanbul'un resmen işgali arasındaki doğrudan neden-sonuç ilişkisini kurmak gerekir.

Anahtar Kavram

Misak-ı Milli'nin kabulünün İtilaf Devletleri tarafından İstanbul'un resmen işgal edilmesine yol açması ve bu durumun meclisin kapanmasıyla sonuçlanması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 35Soru

Büyük Taarruz'un başarıyla neticelenmesinden sonra başlayan diplomatik ve siyasi süreçte meydana gelen aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama; Çanakkale Krizi sonrasındaki ateşkes daveti, Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması, Sadrazam Tevfik Paşa'nın ortak heyet teklifi ve nihayetinde saltanatın kaldırılarak son padişahın ülkeden ayrılması şeklindedir.
Kronolojik gelişim süreci incelendiğinde; askeri safhanın bitişiyle yaşanan Çanakkale diplomatik krizi ilk sıradadır. Bu krizi sonlandıran Mudanya Ateşkesi ikinci sırada gelir. İtilaf Devletleri'nin Lozan davetinin ardından İstanbul Hükümeti'nin ortaklık teklifi üçüncü sırada, bu ikilik girişimine son veren saltanatın kaldırılması ise son sıradadır.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri zaferin hemen sonrasındaki ilk diplomatik adımı belirlemek.
Çanakkale Krizi ve İtilaf Devletleri'nin ateşkes daveti tespit edilmiştir.
Büyük Taarruz'un tamamlanmasıyla Türk ordusunun Boğazlar bölgesine yönelmesi üzerine İngiliz hükümeti krize girmiş ve ateşkes teklif etmiştir.
2
Ateşkes davetinin sonucunda imzalanan antlaşmayı belirlemek.
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması tespit edilmiştir.
11 Ekim 1922'de imzalanan bu antlaşma, diplomatik sürecin resmi başlangıcı ve askeri safhanın sonudur.
3
Barış konferansına hazırlık sürecinde İstanbul Hükümeti'nin son hamlesini belirlemek.
Sadrazam Tevfik Paşa'nın TBMM'ye gönderdiği telgraf tespit edilmiştir.
Lozan davetinin hem TBMM'ye hem de İstanbul Hükümeti'ne yapılması üzerine Sadrazam Tevfik Paşa 29 Ekim 1922'de TBMM'ye ortak hareket etme teklifinde bulunmuştur.
4
TBMM'nin bu ortaklık teklifine karşı milli egemenlik ilkesi doğrultusunda attığı adımı belirlemek.
Saltanatın kaldırılması ve son padişahın ülkeden ayrılması tespit edilmiştir.
Ortak davetle yaratılmak istenen çift başlılığı önlemek için 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılmış ve Osmanlı Devleti resmen son bulmuştur.

Anahtar Kavram

Mudanya Ateşkes Antlaşması'ndan Saltanatın Kaldırılmasına uzanan diplomatik ve iç siyasi süreçlerin neden-sonuç bağlamında kronolojik gelişimi.
Soru 36Soru

Birinci TBMM, Anadolu'da çıkan iç ayaklanmaları bastırmak ve otoritesini korumak amacıyla çeşitli hukuki, yargısal ve dini önlemler almıştır. Aşağıda verilen TBMM önlemlerini, bu önlemlerin alınış amaçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
İstiklal Mahkemelerinin kurulması
Ankara Müftüsü'nden karşı fetva alınması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması meclise yönelik isyanları yasal olarak suç kapsamına almakla; İstiklal Mahkemelerinin kurulması ayaklanmacıları hızlıca yargılayarak otoriteyi korumakla; Ankara Müftüsü'nden karşı fetva alınması ise İstanbul Hükümeti'nin dini propagandalarını etkisiz kılmakla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; Hıyanet-i Vataniye Kanunu ayaklanmaları yasal zeminde suç kapsamına alma amacı taşırken, İstiklal Mahkemeleri yargı sürecini hızlandırarak meclis otoritesini koruma amacı gütmüş, Ankara Müftüsü'nden alınan fetva ise dini propagandalara karşı koyarak halkın dini duygularının suistimal edilmesini önlemeyi hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin çıkardığı kanunun niteliğini değerlendirmek.
Hıyanet-i Vataniye Kanunu yasama yetkisini yansıtır ve isyanları hukuken suç sayarak meclise yasal meşruiyet kazandırır.
Kanunun hukuki amacını belirlemek.
2
TBMM bünyesinde kurulan mahkemelerin işlevini saptamak.
İstiklal Mahkemeleri yargı yetkisini kullanarak isyancıları hızlıca cezalandırıp asayişi sağlamıştır.
Kurulan olağanüstü mahkemelerin pratik sonucunu açıklamak.
3
Dini alanda atılan adımın hedefini analiz etmek.
Alınan karşı fetva, İstanbul Şeyhülislamı'nın olumsuz propagandasına karşı halkın dini hassasiyetlerini korumuştur.
Fetvanın kamuoyundaki siyasi ve dini etkisini belirlemek.

Anahtar Kavram

Birinci TBMM'nin iç ayaklanmalara karşı aldığı önlemler ve bunların nitelikleri

Alternatif Yöntem

Önlemleri hukuki (kanun), askeri/yargısal (mahkeme) ve dini (fetva) olarak kategorilere ayırarak doğrudan karşılarındaki açıklamalarla gruplayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 37Soru

Sevr Antlaşması'na giden süreçte yaşanan aşağıdaki diplomatik gelişmeleri kronolojik olarak (eskiden yeniye) sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: İtilaf Devletleri'nin San Remo Konferansı'nda barış antlaşması taslağını hazırlaması (Nisan 1920), Saltanat Şurası'nın antlaşma taslağını kabul etmesi (Temmuz 1920) ve Osmanlı heyetinin Sevr Antlaşması'nı imzalaması (Ağustos 1920) şeklindedir.
Sevr Antlaşması'na giden süreç sırasıyla; Nisan 1920'de San Remo Konferansı'nda taslağın hazırlanması, Temmuz 1920'de Saltanat Şurası'nda taslağın kabul edilmesi ve 10 Ağustos 1920'de antlaşmanın imzalanması şeklinde gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
San Remo Konferansı'nın tarihsel yerini belirleme
Nisan 1920'de İtilaf Devletleri İtalya'da toplanarak antlaşmanın şartlarını taslak haline getirmiştir.
Bir antlaşmanın imzalanabilmesi veya onaylanabilmesi için öncelikle taslak şartlar��nın hazırlanması gerekir.
2
Saltanat Şurası'nın toplanma sürecini analiz etme
Temmuz 1920'de İstanbul'da toplanan Saltanat Şurası, gelen taslak şartlarını görüşerek kabul etmiştir.
İtilaf Devletleri'nin baskısıyla antlaşmanın imzalanması öncesinde Osmanlı devlet mekanizmasında bir iç onay süreci işletilmiştir.
3
Antlaşmanın imzalanma aşamasını belirleme
10 Ağustos 1920'de Osmanlı delegeleri Fransa'da Sevr Antlaşması'nı imzalamıştır.
Taslak hazırlığı ve iç onay aşamalarının tamamlanmasının ardından antlaşma nihai olarak imzalanmıştır.

Anahtar Kavram

Sevr Antlaşması'nın Diplomatik Hazırlık Aşamaları
Soru 38Soru

Büyük Millet Meclisi (BMM), 23 Nisan 1920'de açıldıktan hemen sonra ülke genelinde yeni y��netime karşı tepkiler ve isyanlar ortaya çıkmıştır. Meclis, hem kendi varlığını sürdürmek hem de ülkedeki asayişi yeniden tesis etmek amacıyla hukuki yaptırımlara başvurmuştur. Bu kapsamda meclise karşı isyan edenlerin vatan haini sayılarak yargılanmasını öngören bir kanun kabul edilmiştir. Buna göre, BMM'nin isyanlara karşı otoritesini korumak amacıyla kabul ettiği bu kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hıyanet-i Vataniye Kanunu

Cevap

BMM'nin isyanlara karşı otoritesini korumak amacıyla kabul ettiği kanun Hıyanet-i Vataniye Kanunu'dur.
Büyük Millet Meclisi, açılışının hemen ardından ülke genelinde patlak veren iç isyanları bastırmak, meclisin otoritesini hukuken sağlamlaştırmak ve milli mücadeleyi korumak amacıyla 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu (Vatana İhanet Kanunu) çıkarmıştır. Bu kanunla meclisin meşruiyetini tanımayanlar vatan haini kabul edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda BMM'nin açılışından sonra isyanlara karşı çıkardığı ve isyancıları vatan haini ilan eden yasal düzenlemeyi tespit etme.
Tarihsel kronolojide BMM'nin 29 Nisan 1920'de çıkardığı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na ulaşılması.
BMM'nin yasama gücünü kullanarak otoritesini hukuken koruma altına alma çabasını belirlemek.
2
Diğer seçeneklerde verilen kavram ve düzenlemelerin amaç ve dönemlerini analiz etme.
Takrir-i Sükun'un 1925 yılına ait olması, Tekalif-i Milliye'nin ordu ihtiyaçları için olması, Misak-ı Milli'nin Mebusan Meclisi bildirisi olması ve Sevr'in bir antlaşma olması nedeniyle elenmesi.
Yanlış seçeneklerin elenerek doğru cevabın doğrulanmasını sağlamak.

Anahtar Kavram

Birinci TBMM'nin isyanlara karşı aldığı yasal önlemler ve Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması.
Soru 39Soru

Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk'ta Lozan Barış Konferansı öncesi yaşanan gelişmeleri şu şekilde anlatmaktadır:

'İtilaf Devletleri, Lozan'da toplanacak barış konferansına Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin yanında İstanbul'da bulunan saltanat hükümetini de davet ettiler. Bu ortak davet, Türk milletinin tek meşru temsilcisi olan TBMM'nin hukuki otoritesini sarsmayı ve Türk tarafını ikiye bölerek Sevr'i kısmen de olsa kabul ettirmeyi amaçlıyordu.'

Buna g��re, İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı öncesinde yarattığı bu temsil krizi karşısında TBMM'nin attığı adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saltanatın kaldırılması

Cevap

Saltanatın kaldırılması
İtilaf Devletleri, Lozan Konferansı'na hem Ankara (TBMM) hem de İstanbul (Saltanat) hükümetlerini davet ederek Türk milletinin meclisini tek muhatap olarak tanımaktan kaçınmak istemiş ve ikilik yaratarak Sevr'i kabul ettirmeyi amaçlamıştır. TBMM, bu oyunu bozmak ve Türk milletinin tek meşru temsilcisi olduğunu tüm dünyaya göstermek adına konferans öncesinde (1 Kasım 1922) saltanatı kaldırmıştır. Böylece İtilaf Devletleri'nin ikilik çıkarma planları tamamen engellenmiş ve Lozan'da Türk milletini temsil eden tek güç TBMM olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki Lozan Barış Konferansı daveti ve bu davette ortaya çıkan ikili temsil krizini analiz etmek
İtilaf Devletleri'nin hem TBMM Hükümeti'ni hem de Osmanlı saltanat hükümetini davet ederek Türk tarafında ayrılık yaratma hedefini tespit etmek
Krizin kaynağını ve çözüm gereksinimini belirlemek
2
TBMM'nin bu iki başlılığı ve temsil krizini ortadan kaldırmak için hangi siyasi tasarrufta bulunduğunu değerlendirmek
TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak Osmanlı Devleti'nin fiili ve hukuki varlığına tamamen son verdiğini saptamak
Lozan'da tek temsilci durumuna gelerek İtilaf Devletleri'nin oyunlarını boşa çıkarma stratejisini kavramak

Anahtar Kavram

Lozan Konferansı öncesi ikiliklerin önlenmesi amacıyla saltanatın lağvedilmesi ve tek temsilin sağlanması
Soru 40Soru

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nda İstanbul, Boğazlar ve çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılmasıyla Osmanlı Hükümeti hukuken yok sayılmıştır. Ancak İtilaf Devletleri, Lozan'da toplanacak barış konferansına İstanbul Hükümeti'ni de davet ederek Türk tarafı arasındaki görüş ayrılıklarından faydalanmayı amaçlamıştır. Bu gelişme üzerine TBMM, 1 Kasım 1922'de aldığı kararla saltanatı kaldırmıştır.

Bu tarihsel gelişmeler ve dönemin koşulları dikkate alındığında, saltanatın kaldırılması ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte halifelik makamı da hukuken ortadan kalkmış, böylece devlet yönetiminde din ve devlet işlerinin ayrılması süreci aynı gün tamamlanmıştır.

Cevap

Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte halifelik makamının da hukuken ortadan kalktığı ve din ile devlet işlerinin ayrılması sürecinin aynı gün tamamlandığı yargısı
Saltanatın kaldırılması kararıyla halifelik makamı lağvedilmemiştir. TBMM, kamuoyundaki hassasiyetleri ve birlik ihtiyacını gözeterek halifelik makamını korumuş ve Osmanlı hanedanından Abdülmecid Efendi'yi halife seçmiştir. Ayrıca din ve devlet işlerinin ayrılması süreci tek bir günde tamamlanmamış, sonraki yıllarda yapılan inkılaplarla devam etmiştir. Bu nedenle halifeliğin aynı gün sona erdiği yönündeki ifade tarihi gerçeklere aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın hukuki sonuçları değerlendirilir.
İstanbul'un TBMM'ye tesliminin Osmanlı Devleti'ni hukuken sona erdirdiği ve saltanatın kaldırılmasına zemin hazırladığı tespit edilir.
Sürecin ilk aşamasını ve hukuki altyapısını anlamak.
2
Lozan davetinin iç siyasetteki etkisi analiz edilir.
İtilaf Devletleri'nin ikilik çıkarma teşebbüsünün saltanatın kaldırılması kararını hızlandırdığı belirlenir.
Saltanatın kald��rılmasının doğrudan dış tetikleyicisini saptamak.
3
Saltanatın kaldırılmasının ardından halifeliğin hukuki durumu ve laikleşme süreci incelenir.
Saltanatın kaldırılmasına rağmen halifeliğin devam ettiği, meclisin yeni bir halife seçtiği ve laikleşmenin zamana yayılan bir süreç olduğu anlaşılır.
Tarihsel gerçeklerle uyuşmayan yanlış yargıyı (halifeliğin aynı gün kaldırıldığı iddiasını) belirlemek.

Anahtar Kavram

Saltanatın kaldırılmasının nedenleri, sonuçları ve laikleşme süreciyle ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki
Milli Mücadele Dönemi Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 2 | Examkin