Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Anlatım Biçimleri

Aşağıda verilen paragrafları, bu paragraflarda ağır basan anlatım biçimlerinin temel tanımlarıyla eşleştiriniz.

  • Bazı çevreler, dijital çağın getirdiği hızın insan zihnini tembelleştirdiğini ve derinlemesine d��şünme yetimizi elimizden aldığını öne sürüyor. Hatta ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte insanın edilgen bir alıcıya dönüştüğü iddia ediliyor. Oysa durum hiç de sanıldı��ı gibi değildir. Bilakis, dijital mecralar bireye bilgiyi sadece tüketme değil, onu anında yeniden üretme ve etkileşime girme fırsatı sunmaktadır. Yeni nesil okur, metnin sınırlarını aşarak yazarla doğrudan bağ kurabilmekte, böylece edilgenlikten sıyrılıp sürecin aktif bir bileşeni hâline gelmektedir. Dolayısıyla dijitalleşmeyi salt zihinsel bir gerileme olarak görmek, onun sunduğu demokratik ve yaratıcı alanı göz ardı etmektir.Okuyucunun bir konudaki yerleşik kanısını değiştirmek amacıyla kanıtlar ve karşı tezler sunularak kurgulanan anlatım.
  • Geniş pencerelerinden süzülen solgun ekim güneşi, tozlu masanın üzerindeki sararmış parşömenleri cılız bir ışıkla aydınlatıyordu. Odanın köşesinde, ahşap işlemeleri yer yer aşınmış devasa bir saat, zamanın geçişini ağır adımlarla duyurmaktaydı. Duvardaki çatlaklar boyunca uzanan nem lekeleri, geçmişin izlerini taşıyan düzensiz haritaları andırıyordu. Masanın hemen yanında, üzeri meşin kaplı eski bir koltuk duruyordu; koltuğun yıpranmış kadife minderleri, buraya yıllar boyunca kimsenin oturmadığını fısıldar gibiydi. Havaya yayılan hafif küf kokusu, geçmiş zamanların yaşanmışlıklarını odanın her köşesine sindirmişti.Varlıkları ve mekânı, okuyucunun zihninde bir resim oluşturacak şekilde niteleyici özellikleriyle canlandırarak aktaran anlatım.
  • Saat tam beşe çeyrek kala, perondaki kalabalığı yararak son vagona doğru koşmaya başladı. Elindeki ağır valizi her adımda daha da zor taşıyor, alnından süzülen ter damlalarını eliyle silmeye çalışıyordu. Kondüktörün düdük sesi garda yankılandığında, genç adam trene binip binmemek arasında kararsız kaldı. Tam kapıya yönelmişti ki geriye dönüp istasyonun ��ıkışına doğru hızlı adımlarla yürümeye karar verdi. Valizini yere bırakıp derin bir nefes aldı ve rayların üzerinde yavaşça süzülen trenin arkasından tebessümle baktı.Olayları, zaman akışı içinde kişi ve yer ögelerine bağlı olarak hareket hâlinde sunan anlatım.

Cevap

Dijitalleşmeyi ele alan birinci paragraf tartışmacı anlatımın özelliğini içeren tanım ile; eski odayı betimleyen ikinci paragraf betimleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile; tren garındaki yolcunun hareketlerini aktaran üçüncü paragraf ise öyküleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile eşleşmelidir.
Dijitalleşmeyi ele alan birinci paragraf tartışmacı anlatımın özelliğini içeren tanım ile; eski odayı betimleyen ikinci paragraf betimleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile; tren garındaki yolcunun hareketlerini aktaran üçüncü paragraf ise öyküleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
Birinci paragrafta yazar, dijitalleşmenin insan zihnini tembelleştirdiği kanısına karşı çıkmış, 'oysa durum hiç de sanıldığı gibi değildir' diyerek kendi tezini savunmuştur. Bu durum tartışmacı anlatım biçiminin temel özelliğidir.
Yazarın okurun yerleşik bir düşüncesini değiştirmeye çalışması tartışmacı anlatıma yönlendirir.
2
İkinci paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
İkinci paragrafta 'solgun ekim güneşi', 'tozlu masa', 'aşınmış devasa bir saat' gibi niteleyici sözcüklerle mekânın özellikleri zihinde resim çizecek şekilde tasvir edilmiştir. Bu durum betimleyici anlatım biçiminin temel özelliğidir.
Niteleyici sözcükler ve durağan tasvirler betimleyici anlatıma yönlendirir.
3
Üçüncü paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
Üçüncü paragrafta olaylar (koşması, kararsız kalması, geri dönmesi) kişi ve yer ögelerine bağlı olarak, bir zaman akışı içinde hareketli bir şekilde anlatılmıştır. Bu durum öyküleyici anlatımın temel özelliğidir.
Zaman akışı, olay örgüsü ve hareketlilik öyküleyici anlatıma yönlendirir.

Anahtar Kavram

Paragrafta kullanılan anlatım biçimleri ve bunların ayırıcı nitelikleri
Bu soruyu puanla