Soru

Zorluk: OrtaKısaltmaların Yazımı

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kısaltmalı sözcükler ile bu sözcüklerin tabi olduğu yaz��m kurallarını eşleştiriniz.

  • Bu projeyi TÜBİTAK'ın desteklemesi bizim için çok önemliydi.Kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre belirlenir.
  • Araştırmamızda TDK'ye göre güncellenmiş sözlük verilerini kullandık.Harfleri tek tek okunan büyük harfli kısaltmalara getirilen eklerde, son harfin okunuşu esas alınır.
  • Marketten aldığımız patateslerin kg'ı beklenenden eksik çıktı.Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın açılımı olan kelimenin okunuşu esas alınır.
  • Kütüphanede sözlük, ansiklopedi vb.nin bulunduğu rafları inceledi.Sonunda nokta bulunan kısaltmalara ek getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz ve ek, kelimenin açılımına göre yazılır.

Cevap

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: TÜBİTAK'ın ifadesi kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; TDK'ye ifadesi harfleri tek tek okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; kg'ı ifadesi küçük harfli kısaltmaların açılımına göre ek alma kuralıyla; vb.nin ifadesi ise noktalı kısaltmalara kesme işareti konulmadan açılıma göre ek getirilmesi kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki kısaltmaların tamamı Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzundaki kurallara göre ek almıştır. TÜBİTAK bir kelime gibi okunarak ek alırken, TDK son harfinin okunuşuna (ke) göre ek almıştır. kg ölçü birimi olduğu için açılımına (kilogramı) göre ek almış, vb. ise noktalı kısaltma olduğu için kesme kullanılmadan açılımına (ve benzerinin) göre ek almıştır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini tek tek analiz etmek.
TÜBİTAK'ın, TDK'ye, kg'ı ve vb.nin kullanımları tespit edilir.
Kısaltmaların hangi yapısal özelliklere sahip olduğunu anlamak doğru kuralı bulmanın ilk adımıdır.
2
TÜBİTAK kısaltmasını incelemek.
Bu kısaltma harf harf değil, bir kelime gibi telaffuz edilir (TÜBİTAK).
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek kelime okunuşuna göre gelir; bu yüzden TÜBİTAK'ın biçimi doğru kuralıyla eşleşir.
3
TDK kısaltmasını incelemek.
Büyük harflerden oluşur ve harf harf okunur (T-D-K). Son harf olan 'K' Türkçede 'ke' sesiyle bittiği için ek 'ye' olarak gelir.
Büyük harfli harf harf okunan kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye) esas alınır.
4
kg kısaltmasını incelemek.
Küçük harfle yazılmış bir ölçü birimidir. Eki getirmek için açılımı olan 'kilogram' esas alınır (kilogram-ı).
Küçük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre değil kelime açılımının okunuşuna göre gelir.
5
vb. kısaltmasını incelemek.
Sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır. Kesme işareti kullanılmadan kelimenin açılımına göre ek alır (ve benzeri-nin -> vb.nin).
Noktayla biten kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kuralları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla