Examkin

Kısaltmaların Yazımı

11 soru

Tüm türler11Çoktan seçmeli5Eşleştirme2Boşluk doldurma4
Soru 1Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içinde belirtilen kısaltmalara uygun ekleri getirerek doğru yazımlarıyla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Dilimizle ilgili her türlü güncel yazım kuralı tartışmasında öncelikle (TDK) yayımladığı kılavuza başvurulmalıdır. Laboratuvardaki hassas deney için tartılan kimyasal maddenin 250 (g) fazla olması tüm hesaplamaları değiştirdi.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'TDK'nin', ikinci boşluğa ise 'g'dan' getirilmelidir.
Büyük harfle yapılan kısaltmada son harfin okunuşu (TDK -> te-de-ke -> TDK'nin) esas alınırken, küçük harfle yapılan kısaltmada kelimenin açılımı (g -> gram -> g'dan) esas alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek eki belirleme.
TDK'nin
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. TDK kısaltmasının son harfi 'K'dir ve Türkçe okunuşu 'ke' şeklindedir. Dolayısıyla ek '-nin' olmalıdır.
2
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek eki belirleme.
g'dan
Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın değil, kelimenin okunuşuna göre getirilir. 'g' kısaltmasının açılımı 'gram' olduğuna göre getirilecek ek '-dan' olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara ek getirilirken büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşunun, küçük harfli kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşunun esas alınması.
Soru 2Soru →

Türkçede kısaltmalara getirilen eklerin yazımı, kısaltmanın yapılış yöntemine (büyük harfle yapılması, küçük harfle yapılması veya kısaltmanın sonunda nokta bulunması gibi) göre değişkenlik gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hazırlanan sözlük çalışmasında TDK'nın güncel veri tabanından yararlanıldı.

Cevap

Yeni hazırlanan sözlük çalışmasında TDK'nın güncel veri tabanından yararlanıldı.
Doğru cevap, yazım yanlışı barındıran cümledir. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için 'TDK'nin' şeklinde yazılması gerekirken, kelimenin açılımı düşünülerek veya harf yanlış okunarak 'TDK'nın' şeklinde yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalara gelen eklerin kuralını hatırlayın.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Kısaltmanın açılımına göre ek getirmek bir yazım hatasıdır.
2
Türkçedeki ünsüz harflerin (özellikle 'K' harfinin) okunuşunu kontrol edin.
Türkçede 'ka' diye bir harf yoktur, bu harf 'ke' olarak okunur. Bu nedenle kısaltma 'TDK-ye' (TDK'nin) şeklinde okunmalıdır.
Harfin yanlış telaffuz edilmesi ekin de yanlış yazılmasına yol açar.
3
Seçeneklerdeki diğer kısaltma türlerini inceleyin.
Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılışı (kilogramdan, metrelik) ve noktalı kısaltmalarda kesmesiz açılış (İngilizceden) kuralları doğru uygulanmıştır.
Diğer seçeneklerdeki yazımların doğru olduğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşmak gerekir.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK'nin' yazımı doğrudur, 'TDK'nın' yazımı ise yanlıştır.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin gürültüsünden uzaklaşarak 150 m2150\text{ m}^2'lik bahçeli bir evde yaşamak, onun yıllardır kurduğu tek hayaldi.

Cevap

Bahçeli evden bahsedilen ve '150 m2150\text{ m}^2\'lik' ifadesinin geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu '150 m2150\text{ m}^2 lik' olmalıdır.
Üs işaretli kısaltmalara (m², cm³ vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; ek doğrudan üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır. Bu nedenle bahçeli evden söz edilen cümledeki '150 m2150\text{ m}^2\'lik' kullanımı yanlıştır, doğrusu '150 m2150\text{ m}^2 lik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen tüm kısaltmalı ifadeleri ve bunlara getirilen ekleri belirlemek.
Cümlelerde sırasıyla '05 mm0{}5\text{ mm}\'lik', '150 m2150\text{ m}^2\'lik', 'Alm.ya', 'TÜBİTAK\'ın' ve 'AB\'deki' kısaltmalı kullanımları tespit edilmiştir.
Yazım yanlışının hangi sözcük grubunda yer aldığını saptamak için tüm örnekleri gözden geçirmek gerekir.
2
Kısaltmalara getirilen eklerin yazım kurallarını incelemek.
Üs işaretli kısaltmalarda kesme işaretinin kullanılmayacağı kuralından hareketle, '150 m2150\text{ m}^2\'lik' yazımındaki kesme işaretinin gereksiz olduğu ve doğrusunun '150 m2150\text{ m}^2 lik' şeklinde yazılması gerektiği bulunmuştur.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca üs işaretli kısaltmalara (m², cm³ vb.) getirilen eklerin kesmeyle ayrılmaması zorunludur.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri; parantez içinde verilen sözcüklerin kısaltılmış biçimlerini ve bu kısaltmalara getirilen ekleri yazım kurallarına uygun şekilde yazarak doldurunuz. (Sözcükler sırasıyla: Türk Dil Kurumu, kilogram, Almanca)

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Araştırma heyeti, saha çalışmasında yayımladığı veri tabanından yararlanmış; bölgeden toplanan 1010 toprak örneklerini laboratuvara göndermiş ve elde edilen analiz raporlarını çevrilen kaynak eserlerle karşılaştırmıştır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla 'TDK'nin', 'kg'lık' ve 'Alm.dan' biçiminde doldurulmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek son harfe göre getirilir ve 'TDK'nin' şeklinde yazılır. Küçük harfli birim kısaltmalarında ek kelimenin açılımına göre belirlenerek 'kg'lık' şeklinde yazılır. Sonu noktayla biten kelime kısaltmalarında ise kesme işareti kullanılmadan doğrudan ek getirilerek 'Alm.dan' şeklinde yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Türk Dil Kurumu ifadesinin kısaltmasını ve buna getirilecek eki saptama.
TDK'nin
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' biçiminde okunur ve son ses 'e' olduğu için ilgi eki '-nin' olmalıdır.
2
Kilogram biriminin kısaltmasını ve buna uygun eki belirleme.
kg'lık
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın değil, kelimenin tam okunuşu esas alınır. 'Kilogram' kelimesinin okunuşuna göre kalın ünlü içeren '-lık' eki getirilmelidir.
3
Almanca kelimesinin kısaltmasını ve buna getirilecek eki saptama.
Alm.dan
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz ve kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin yazım kuralları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Dilimizde kısaltmaların yazımı ve bunlara getirilen eklerin kullanımı belirli kurallarla düzenlenmiştir. Bu kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni düzenlemelerin ardından, çalışanların işlemlerinin kolaylaştırılması amacıyla SGK'nın sisteminde kapsamlı bir güncellemeye gidildi.

Cevap

Yeni düzenlemelerin ardından, çalışanların işlemlerinin kolaylaştırılması amacıyla SGK'nın sisteminde kapsamlı bir güncellemeye gidildi.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan 'SGK', büyük harflerle yapılan ve harf harf okunan bir kısaltmadır. Bu tür kısaltmalara gelen ekler kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre belirlenir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde telaffuz edildiğinden, kısaltma 'se-ge-ke' şeklinde okunur ve getirilecek ek 'SGK'nin' olmalıdır. Cümlede 'SGK'nın' yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri belirleyin.
Belirlenen ifadeler: 'TÜBİTAK'ın', 'İng.den', '50 kg50\text{ kg}'lık', 'SGK'nın' ve 'vb.lerine' şeklindedir.
Yazım yanlışını bulabilmek için her bir kısaltmanın türüne göre ek alıp almadığı kontrol edilmelidir.
2
Büyük harflerle yapılan ve harf harf okunan kısaltmaların kurallarını uygulayın.
'SGK' kısaltması büyük harflerle oluşturulmuştur ve harf harf telaffuz edilir (se-ge-ke). Türkçede ünsüz harfler 'e' ses desteğiyle okunduğu için son harf 'ke'dir. Bu nedenle kısaltmaya getirilecek ek son harfin okunuşuna göre belirlenmeli ve 'SGK'nin' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede 'SGK'nın' yazılarak yazım hatası yapılmıştır.
Kısaltmanın açılımına (Sosyal Güvenlik Kurumu'nun) ya da hatalı bir seslendirmeye (se-ge-ka) göre ek getirilmesi yazım yanlışıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kısaltma türlerini ve ekleri kontrol ederek doğruluğunu kesinleştirin.
'TÜBİTAK'ın' kelime gibi okunduğu için okunuşa göre ek almıştır (doğru). 'İng.den' ve 'vb.lerine' sonunda nokta bulunduğu için kesme işareti almamıştır (doğru). '50 kg50\text{ kg}'lık' küçük harfli ölçü birimi olduğu için açılış kelimesinin okunuşuna (kilogramlık) göre ek almış ve kesmeyle ayrılmıştır (doğru).
Tek bir doğru seçeneğin bulunduğundan emin olmak amacıyla diğer seçenekler elenir.

Anahtar Kavram

Büyük harflerle yapılan ve harf harf okunan kısaltmalara getirilen eklerin, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin Türkçe okunuşuna (özellikle 'K' harfinin 'ke' şeklinde okunması kuralına) göre getirilmesi ve kesme işaretiyle ayrılması.
Soru 6Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kısaltmalı ifadeleri, parantez içindeki açıklamaları dikkate alarak yazım kurallarına uygun biçimde yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Yeni hazırlanan bilimsel raporda, Türkçe terimlerin standartlaştırılması için (Türk Dil Kurumuna) başvurulacağı belirtilmiştir. Araştırma ekibi, laboratuvarda elde edilen kütle verilerini kaydederken (kilogramdan) küçük birimleri dikkate almamış; raporda yer alan diğer ölçüm parametreleri için ise (ve benzerleri) ifadesini kullanmıştır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla TDK'ye, kg'dan ve vb.leri getirilmelidir.
Boşluklara sırasıyla TDK'ye, kg'dan ve vb.leri yazılmalıdır. Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye), küçük harfli ölçü birimi kısaltmalarında kelimenin açılımı (kg'dan) esas alınır; noktalı kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmadan ek doğrudan eklenir (vb.leri).

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara (TDK) getirilecek yönelme durumu ekini belirlemek için son harfin okunuşunu esas alın.
TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için yönelme eki '-ye' olur ve 'TDK'ye' yazımı elde edilir.
Türkçede büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, son harfin okunuşu temel alınır.
2
Küçük harflerle yapılan ölçü birimi kısaltmasına (kg) getirilecek ayrılma durumu ekini belirlemek için kelimenin tam okunuşunu esas alın.
Kısaltmanın açılımı 'kilogram' olduğundan, ek buna göre gelir ve 'kg'dan' yazımı elde edilir.
Küçük harfli ölçü birimi kısaltmalarında ekler, kısaltmanın okunuşuna göre değil, kelimenin tam okunuşuna göre getirilir.
3
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara (vb.) getirilecek çoğul ve durum ekini belirlemek için kesme işareti kuralını uygulayın.
Noktayla biten kısaltmalarda kesme işareti kullanılmadan ek doğrudan noktanın sonuna eklenir ve 'vb.leri' yazımı elde edilir.
Yazım kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Soru 7Soru →

Aşağıda sol sütunda yer alan kısaltma durumları ile sağ sütundaki bu kısaltmalara uygun eklerin getirildiği doğru yazımları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

TDK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi
kg kısaltmasına ayrılma durumu ekinin getirilmesi
vb. kısaltmasına çokluk ve yönelme eklerinin getirilmesi
RTÜK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki kısaltma durumları ile sağ sütundaki doğru yazımların eşleşmesi şu şekildedir: TDK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi -> TDK'ye, kg kısaltmasına ayrılma durumu ekinin getirilmesi -> kg'dan, vb. kısaltmasına çokluk ve yönelme eklerinin getirilmesi -> vb.leri, RTÜK kısaltmasına yönelme durumu ekinin getirilmesi -> RTÜK'e.
Eşleştirmelerin tamamı, Türk Dil Kurumunun belirlediği kısaltmaların yazımı ve ek getirilmesi kurallarına uygundur. Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye), küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı (kg'dan), noktalı kısaltmalarda kesmesiz yazım (vb.leri) ve sert ünsüzle biten kısaltmalarda yumuşama yapılmaması (RTÜK'e) kuralları doğru eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
TDK kısaltmasının son harfi olan 'K' (ke) sesi dikkate alınarak yönelme eki 'ye' şeklinde eklenir.
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi gerekir.
2
Küçük harfle yapılan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
kg kısaltmasının açılımı 'kilogram' olduğu için ek 'dan' şeklinde eklenir.
Küçük harfli kısaltmalarda eklerin kelimenin açılımının okunuşuna göre getirilmesi gerekir.
3
Sonunda nokta bulunan kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
vb. kısaltmasına getirilen ekler kesme işareti kullanılmadan doğrudan eklenerek 'vb.leri' şeklinde yazılır.
Nokta ile biten kısaltmalarda ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz.
4
Sert ünsüzle biten kısaltmaların ek alma kuralını uygulayın.
RTÜK kısaltmasına gelen yönelme eki, yazımda yumuşama gösterilmeden 'RTÜK'e' şeklinde yazılır.
Kısaltmaların sonundaki sert ünsüzler ek aldığında yazıda yumuşatılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara ek getirilmesi kuralları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bunlara getirilen ekler belirli kurallara bağlıdır. Bu kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk dilinin tarihî gelişimi üzerine yapılan araştırmalarda, TDK'nın hazırladığı güncel derleme ve tarama sözlüklerinden yararlanılmaktadır.

Cevap

Türk dilinin tarihî gelişimi üzerine yapılan araştırmalarda, TDK'nın hazırladığı güncel derleme ve tarama sözlüklerinden yararlanılmaktadır. (TDK'nın yerine TDK'nin yazılmalıdır)
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türk alfabesinde 'k' harfi 'ke' şeklinde seslendirildiği için kısaltma 'Te-De-Ke' olarak okunur ve gelen ekin ince ünlüyle (-nin) başlaması gerekir. TDK kısaltmasına 'nın' eki getirilmesi, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'nun' ifadesi esas alınarak yapıldığı için hatalıdır. Doğru yazım 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara ek getirme kuralını gözden geçirme
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda eklerin kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirildiğini ve Türkçe ünsüzlerin 'e' sesiyle okunduğunu saptama
Kelime açılımına göre ek getirme hatasını önlemek için
2
Cümlelerdeki tüm kısaltmaları ve eklerini tek tek kontrol etme
TDK kısaltmasının son harfi olan 'K'nin 'ke' diye okunduğunu, bu yüzden 'TDK'nın' değil 'TDK'nin' yazılması gerektiğini belirleme
Yazım yanlışı yapılan seçeneği kesinleştirmek için

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Soru 9Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içinde verilen sözcüklerin yazım kurallarına uygun kısaltılmış biçimlerini ve bu kısaltmalara getirilmesi gereken ekleri dikkate alarak doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Selim, projesinin ölçüm aşamasında kalınlığı yaklaşık 5 (milimetre - ayrılma durum ekiyle) olan metalleri incelemiş, elde ettiği verileri (İngilizce - ayrılma durum ekiyle) yazılmış bir makaleyle karşılaştırmış ve hazırladığı raporu incelemesi için (Türk Dil Kurumu - yönelme durum ekiyle) göndermiştir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla mm'den, İng.den ve TDK'ye şeklinde doldurulmalıdır.
Boşluklara sırasıyla küçük harfli kısaltma kuralına göre 'mm'den', noktalı kısaltma kuralına göre 'İng.den' ve büyük harfli kısaltma kuralına göre 'TDK'ye' yazımları getirilmelidir. Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin okunuşu esas alınarak ek getirilir ve kesmeyle ayrılır. Noktayla biten kısaltmalarda kesme kullanılmaz, ek doğrudan noktadan sonra eklenir. Büyük harfli kısaltmalarda ise son harfin okunuşu (te-de-ke) esas alınarak ek getirilir ve kesmeyle ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin kuralını uygulamak.
milimetre kelimesinin kısaltması olan 'mm' küçük harflerle yapıldığı için getirilen ek kelimenin okunuşuna (milimetre-den) göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılarak 'mm'den' şeklinde yazılır.
Küçük harfli kısaltmalarda kısaltmanın değil, kelimenin okunuşu esas alınır.
2
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kuralını uygulamak.
İngilizce kelimesinin kısaltması olan 'İng.' sonunda nokta bulundurduğu için getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmaz ve do��rudan eklenerek 'İng.den' şeklinde yazılır.
Türkçe yazım kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
3
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin kuralını uygulamak.
Türk Dil Kurumu kelimesinin kısaltması olan 'TDK' büyük harflerle yapıldığı için ek kısaltmanın son harfinin okunuşuna (te-de-ke'ye) göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılarak 'TDK'ye' şeklinde yazılır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede 'ka' sesi bulunmadığından 'TDK'ya' yazımı yanlıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kuralları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Bir metindeki kısaltmaların ve onlara eklenen eklerin yazımı, kısaltmanın türüne göre değişiklik gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümrük kapılarından geçiş yapan yolcuların yanındaki 20 kg'den fazla eşya için vergi ödemesi gerekiyor.

Cevap

Kısaltmaların yazımıyla ilgili yanlışlık '20 kg'den' ifadesinde yapılmıştır; doğrusu '20 kg'dan' şeklinde olmalıdır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu değil, kısaltılan kelimenin okunuşu esas alınır. 'kg' kısaltması 'kilogram' kelimesinin kısaltmasıdır. Bu nedenle getirilen ek kalın sesli uyumuna uymalı ve 'kg'dan' (kilogramdan) şeklinde yazılmalıdır. Cümlede 'kg'den' şeklinde yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri tespit etmek.
Cümlelerde 'TDK'nin', 'kg'den', 'İng.den', 'm2m^2 lik' ve 'TÜBİTAK'ın' kısaltmalı ifadeleri kullanılmıştır.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için öncelikle incelenecek ögelerin belirlenmesi gerekir.
2
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin kuralını uygulamak.
'kg' kısaltması küçük harfle yapıldığı için kelimenin okunuşuna göre (kilogram) ek almalıdır. Bu durumda 'kilogram-dan' yani 'kg'dan' yazılması gerekirken 'kg'den' yazılmıştır.
Türkçe yazım kurallarına göre küçük harfli kısaltmalarda harflerin okunuşu değil, kısaltılan kelimenin okunuşu esas alınır.
3
Diğer kısaltmaların kurallara uygunluğunu kontrol etmek.
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'nin) ve kelime gibi okunanlarda kelimenin okunuşu (TÜBİTAK'ın) esas alınmıştır. Noktalı kısaltmalarda (İng.den) ve üslü kısaltmalarda (m2m^2 lik) kesme işareti kullanılmamış ve ekler doğru getirilmiştir.
Yazım yanlışının yalnızca tek bir seçenekte olduğunu kesinleştirmek amacıyla diğer seçeneklerdeki kurallar doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kısaltmalı sözcükler ile bu sözcüklerin tabi olduğu yaz��m kurallarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bu projeyi TÜBİTAK'ın desteklemesi bizim için çok önemliydi.
Araştırmamızda TDK'ye göre güncellenmiş sözlük verilerini kullandık.
Marketten aldığımız patateslerin kg'ı beklenenden eksik çıktı.
Kütüphanede sözlük, ansiklopedi vb.nin bulunduğu rafları inceledi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: TÜBİTAK'ın ifadesi kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; TDK'ye ifadesi harfleri tek tek okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; kg'ı ifadesi küçük harfli kısaltmaların açılımına göre ek alma kuralıyla; vb.nin ifadesi ise noktalı kısaltmalara kesme işareti konulmadan açılıma göre ek getirilmesi kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki kısaltmaların tamamı Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzundaki kurallara göre ek almıştır. TÜBİTAK bir kelime gibi okunarak ek alırken, TDK son harfinin okunuşuna (ke) göre ek almıştır. kg ölçü birimi olduğu için açılımına (kilogramı) göre ek almış, vb. ise noktalı kısaltma olduğu için kesme kullanılmadan açılımına (ve benzerinin) göre ek almıştır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini tek tek analiz etmek.
TÜBİTAK'ın, TDK'ye, kg'ı ve vb.nin kullanımları tespit edilir.
Kısaltmaların hangi yapısal özelliklere sahip olduğunu anlamak doğru kuralı bulmanın ilk adımıdır.
2
TÜBİTAK kısaltmasını incelemek.
Bu kısaltma harf harf değil, bir kelime gibi telaffuz edilir (TÜBİTAK).
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek kelime okunuşuna göre gelir; bu yüzden TÜBİTAK'ın biçimi doğru kuralıyla eşleşir.
3
TDK kısaltmasını incelemek.
Büyük harflerden oluşur ve harf harf okunur (T-D-K). Son harf olan 'K' Türkçede 'ke' sesiyle bittiği için ek 'ye' olarak gelir.
Büyük harfli harf harf okunan kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye) esas alınır.
4
kg kısaltmasını incelemek.
Küçük harfle yazılmış bir ölçü birimidir. Eki getirmek için açılımı olan 'kilogram' esas alınır (kilogram-ı).
Küçük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre değil kelime açılımının okunuşuna göre gelir.
5
vb. kısaltmasını incelemek.
Sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır. Kesme işareti kullanılmadan kelimenin açılımına göre ek alır (ve benzeri-nin -> vb.nin).
Noktayla biten kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kuralları
Tahmini Süre:2m 0s