Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Anlatım Biçimleri

Harita, yeryüzünün nesnel ve tarafsız bir kopyası gibi sunulur bize hep. Oysa her harita, çizenin dünya görüşünü, gücünü ve kültürel önceliklerini yansıtan öznel birer tasarımdır. Coğrafya kitaplarındaki o çizgiler, kıtaların gerçek boyutlarını değil, egemen güçlerin zihnindeki büyüklük algısını yansıtır. Örneğin, Mercator projeksiyonunda Avrupa ve Kuzey Amerika gerçekte olduklarından çok daha büyük görünürken Afrika kıtası küçültülmüştür. Bu durum, coğrafi bir zorunluluk değil, siyasi bir algı yönetimidir. Kısacası haritacılık, dünyayı kağıda aktarırken aslında onu kendi zihinsel kalıplarına göre yeniden inşa eder ve sınırlandırır. Dolayısıyla hiçbir haritayı tamamen yansız bir veri kaynağı olarak göremeyiz.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Bir olayı veya durumu zaman ve mekân unsurlarıyla birlikte, hareket halinde aktararak okuyucuyu olay akışının içine çekmeye odaklanılmıştır.
  2. B
    Dış dünyadaki varlıkları niteleyici sözcüklerle görsellendirerek okuyucunun zihninde bir izlenim kazandırmayı hedefleyen betimleyici bir dil benimsenmiştir.
  3. Yerleşik bir yargıyı sorgulayarak kendi düşüncesini kabul ettirmeyi amaçlayan bir anlatım tutumu sergilenmiş, savı desteklemek için örneklerden yararlanılmıştır.Cevap
  4. D
    Kişisel görüşlerden tamamen arındırılmış bir üslupla, kavramları nesnel tanımlarla ortaya koyup okuyucuyu bilgilendirmek hedeflenmiştir.
  5. E
    Savunulan düşüncenin geçerliliğini ve inandırıcılığını artırmak amacıyla, konuyla ilgili uzman bir kişinin sözlerine doğrudan yer verilmiştir.

Cevap

Yerleşik bir yargıyı sorgulayarak kendi düşüncesini kabul ettirmeyi amaçlayan bir anlatım tutumu sergilenmiş, savı desteklemek için örneklerden yararlanılmıştır.
Parçada, toplumda kabul gören 'haritaların nesnel ve yansız olduğu' yargısı ele alınmış ve bu görüşe karşı çıkılarak haritaların öznel kurgular olduğu savunulmuştur. Bu durum tartışmacı anlatımın belirgin bir özelliğidir. Ayrıca yazar, bu savını somutlaştırmak amacıyla Mercator projeksiyonu örneğine başvurmuştur. Dolayısıyla yerleşik yargıyı sorgulayan ve örneklendirmeden yararlanıldığını belirten ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin ana amacını ve yazarın takındığı tavrı belirlemek.
Metinde 'haritaların nesnel olduğu' şeklindeki yaygın yargı 'Oysa...' ifadesiyle sorgulanmakta ve haritaların öznel kurgular olduğu savunulmaktadır. Bu durum, tartışmacı anlatım biçiminin temel özelliğidir.
Paragrafta yazar okuyucunun kanısını değiştirmeyi amaçlamaktadır.
2
Düşünceyi geliştirme yollarını ve destekleyici ögeleri tespit etmek.
Yazar, savunduğu 'haritaların öznel algı yönetimi aracı olduğu' fikrini somutlaştırmak için 'Mercator projeksiyonu' ve bu projeksiyonda 'Avrupa, Kuzey Amerika ve Afrika' kıtalarının boyutlarının yansıtılış biçimini örnek olarak sunmuştur.
Örneklendirme yoluna başvurularak soyut iddialar somut hale getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Tartışmacı Anlatım ve Örneklendirme
Bu soruyu puanla