Examkin

Soru

Zorluk: ZorYapım Ekleri (İsimden İsim, İsimden Fiil, Fiilden İsim, Fiilden Fiil)

Türkçede yapım ekleri eklendikleri sözcüklerin anlamını değiştirirken yeni sözcükler türetir. Bu ekler işlevlerine göre isimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil yapım ekleri olmak üzere dörde ayr��lır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ık / -ik / -uk / -ük" eki, işlevi yönüyle diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Bahçedeki kuru dalları kesik yerlerinden özenle budadı.
  2. B
    Şiddetli depremin ardından dağ yamacında büyük bir göçük meydana geldi.
  3. C
    Uzun süren kuraklık nedeniyle tarlanın ortasında derin bir yarık oluşmuştu.
  4. Son günlerde işlerin yoğunluğu nedeniyle eve hep gecikerek dönüyordu.Cevap
  5. E
    Tarihî köprünün kemerindeki kırık taşlar aslına uygun olarak restore edildi.

Cevap

Son günlerde işlerin yoğunluğu nedeniyle eve hep gecikerek dönüyordu.
"gecikerek" sözcüğündeki "-ik" eki, "geç" isim köküne gelerek onu "gecik-" fiiline dönüştürmüştür. Yani bu ek isimden fiil yapım eki işleviyle kullanılmıştır. Diğer seçeneklerdeki "kesik", "göçük", "yarık" ve "kırık" sözcüklerindeki ekler ise fiil köklerine gelerek onları isme dönüştüren fiilden isim yapım ekleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri belirlemek.
"kesik" -> kes- (fiil kökü), "göçük" -> göç- (fiil kökü), "yarık" -> yar- (fiil kökü), "kırık" -> kır- (fiil kökü), "gecikerek" -> geç (isim kökü).
Ekin hangi kök türüne geldiğini doğru analiz ederek isimden mi yoksa fiilden mi türetildiğini anlamak gerekir.
2
"-ık / -ik / -uk / -ük" ekinin diğer sözcüklerdeki görevini incelemek.
"kes-ik", "göç-ük", "yar-ık" ve "kır-ı-k" sözcüklerinde ekin fiil köklerine gelerek onları isim yaptığı (Fiilden İsim Yapım Eki) görülmüştür.
Bu sözcüklerde ekin ortak bir işlevde (fiili isme dönüştürme) kullanıldığını teyit etmek.
3
"gecikerek" sözcüğünü morfolojik olarak çözümlemek.
"geç" (erken karşıtı olan isim kökü) -> "gec-ik-" (isimden fiil yapım eki) türemesi gerçekleşmiştir. Sonrasındaki "-erek" ise zarf-fiil ekidir.
"Gecikmek" eyleminin kökünün "geç" ismi olduğunu ve buradaki "-ik" ekinin bir ismi fiile dönüştürdüğünü (İsimden Fiil Yapım Eki) ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Yapım eklerinin eklendiği sözcüğün türünü değiştirme işlevi (İsimden Fiil ve Fiilden İsim Yapım Eklerinin ayrımı)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yapım Ekleri (İsimden İsim, İsimden Fiil, Fiilden İsim, Fiilden Fiil)

Bu konudan daha fazla soru