Examkin

Soru

Zorluk: KolayYapım Ekleri (İsimden İsim, İsimden Fiil, Fiilden İsim, Fiilden Fiil)

Türkçede yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını ya da türünü değiştirerek yeni sözcükler türetilmesini sağlar; çekim ekleri ise sözcüklerin anlamını değiştirmeden onlara cümle içinde geçici görevler yükler. Kimi sözcükler ise bu iki ek grubunu da aynı anda bünyesinde barınd��rabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?

  1. A
    Yıllardır masas��nın üzerinde duran o eski kalemi eline alıp uzun uzun seyretti.
  2. B
    Sanatçı, atölyesindeki büyük tuvali günlerce uğraşarak canlı renklere boyadı.
  3. Çağdaş yazarların toplumsal sorunları ele alış biçimi okuyucuyu derinden etkiler.Cevap
  4. D
    Kıyıya yakın inşa edilen bu görkemli yapı yıllar boyunca ayakta kalmayı başardı.
  5. E
    Boş vakitlerinde odasına çekilir ve kendi halinde şiirler yazar.

Cevap

Çağdaş yazarların toplumsal sorunları ele alış biçimi okuyucuyu derinden etkiler.
'yazarların' sözcüğünün kökü 'yaz-' fiilidir. Bu kök üzerine gelen '-ar' eki fiilden isim yapım ekidir ve sözcüğün anlamı ile türünü değiştirmiştir. Bu türemiş sözcük daha sonra sırasıyla '-lar' çoğul ekini ve '-ın' ilgi (tamlayan) durum ekini almıştır. Çoğul ve ilgi ekleri çekim eki olduğundan, sözcük hem yapım hem de çekim ekini bir arada barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini belirleyerek kök türlerini tespit etmek.
Sözcüklerin kökleri belirlenir: kalem (isim kökü), boya (ortak kök - fiil), yaz- (fiil kökü), yap- (fiil kökü), yaz- (fiil kökü).
Sözcük yapısını ve eklerin işlevlerini doğru tespit edebilmek için kelimenin kökünü bulmak gerekir.
2
Sözcüklerin aldığı yapım eklerini incelemek.
'yazarların' sözcüğünde 'yaz-' fiil kökünden 'yazar' (fiilden isim yapım eki) türetilmiştir. 'yapı' sözcüğünde 'yap-' fiil kökünden 'yapı' (fiilden isim yapım eki) türetilmiştir. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerde yapım eki yoktur.
Sözcüğün türemiş olup olmadığını belirlemek için yapım eki alıp almadığını kontrol etmek gerekir.
3
Sözcüklerin aldığı çekim eklerini tespit etmek.
'yazarların' sözcüğünde '-lar' (çoğul) ve '-ın' (ilgi durum eki) çekim ekleridir. 'kalemi' sözcüğünde '-i' belirtme durum eki, 'boyadı' sözcüğünde '-dı' zaman eki, 'yazar' (şiirler yazar) sözcüğünde '-ar' geniş zaman eki çekim ekidir. 'yapı' sözcüğünde çekim eki yoktur.
Hangi sözcüklerin çekim eki aldığını belirlemek gerekir.
4
Hem yapım hem çekim eki alan sözcüğü belirlemek.
'yazarların' sözcüğü hem '-ar' yapım ekini hem de '-lar' ve '-ın' çekim eklerini almıştır.
Sorudaki kriterlerin her ikisini birden karşılayan seçeneği saptamak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yapım ve çekim eklerinin işlevleri ile bir sözcükte bir arada bulunma durumları
Bu soruyu puanla

Konular

Yapım Ekleri (İsimden İsim, İsimden Fiil, Fiilden İsim, Fiilden Fiil)

Bu konudan daha fazla soru