İlk Türk devletlerinde kağan, kutu Tanrı'dan alarak tahta çıksa da bu durum ona mutlak ve sınırsız bir keyfilik hakkı tanımazdı. Kağan, halkın refahını sağlamak ve adaleti tesis etmek amacıyla töreye uygun hareket etmek zorundaydı. Töreye aykırı hareket eden veya halkı yoksulluğa sürükleyen kağanın, kutunun Gök Tengri tarafından geri alındığına inanılırdı. Nitekim Orhun Kitabeleri'nde Bilge Kağan'ın 'Töreyi kazandım (düzenledim), halkı doyurdum' diyerek övünmesi, törenin ve sosyal devlet anlayışının meşruiyetin devamındaki rolünü göstermektedir.
Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerindeki yönetim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AHükümdarın siyasi meşruiyetinin ilahi bir kaynağa dayandırıldığı
- BSosyal devlet anlayışının hükümdarın görevleri arasında yer aldığı
- CTöre kurallarının hükümdarın yetkilerini sınırlandıran bir unsur olduğu
- Kut anlayışının, hükümdarın kararlarını töre ve meclis denetiminden tamamen muaf tuttuğuCevap
- EEkonomik ve sosyal başarısızlıkların iktidarın meşruiyetini tehlikeye soktuğu
Cevap
Kut anlayışının, hükümdarın kararlarını töre ve meclis denetiminden tamamen muaf tuttuğu yargısı söylenemez. İlk Türk devletlerinde kut yetkisi hükümdarın yetkilerini sınırsız hale getirmemiş; töre kuralları ve halka karşı sorumluluklar hükümdarın gücünü sınırlandırmıştır.
Kut inancı ilk Türk devletlerinde hükümdara yönetme yetkisi verse de bu yetki sınırsız veya denetimsiz değildir. Hükümdar töre kurallarına uymak zorundadır ve töreye aykırı eylemleri durumunda kutunu, dolayısıyla meşruiyetini kaybeder. Bu nedenle kut inancının hükümdarı töre ve meclis denetiminden muaf tuttuğu savunulamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İlk Türk Devletlerinde Yönetim Anlayışı, Kut ve Töre
Tahmini Süre:2m 0s