Soru

Zorluk: OrtaAyrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Türkçede birleşik kelimelerin yazımı; kelimelerin anlam kaybına uğrayıp uğramamasına veya bünyelerinde belirli ses olaylarının gerçekleşip gerçekleşmemesine göre değişiklik gösterir. Türk Dil Kurumunun (TDK) belirlediği kurallara göre bazı birleşik kelimelerin ayrı yazılması zorunludur.

Buna göre, sol sütunda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, sağ sütundaki TDK yazım gerekçeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • kabul etmekYardımcı fiillerle kurulan ve bünyesinde herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) barındırmayan birleşik fiiller ayrı yazılır.
  • çağ dışıDış, iç ve sıra sözlerinin sona getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
  • deniz yoluYol ve ulaşım bildiren sözcüklerle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
  • yer altıSomut olarak yer bildiren alt ve üst sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.

Cevap

'kabul etmek' ifadesi yardımcı fiillerle kurulan ve ses olayı barındırmayan fiiller kuralıyla; 'çağ dışı' ifadesi dış, iç ve sıra sözlerinin yazımı kuralıyla; 'deniz yolu' ifadesi yol ve ulaşım sözcüklerinin yazımı kuralıyla; 'yer altı' ifadesi ise somut olarak yer bildiren alt ve üst sözcüklerinin yazımı kural��yla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler, Türk Dil Kurumunun ayrı yazılan birleşik kelimeler için belirlediği kurallara dayanmaktadır. 'Kabul etmek' yardımcı fiil kuralına, 'çağ dışı' iç/dış/sıra kelimeleri kuralına, 'deniz yolu' yol ve ulaşım kuralına, 'yer altı' ise somut yer bildiren alt/üst kelimeleri kuralına uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
'kabul etmek' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Bu kelimenin 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulduğu ve herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi barındırmadığı tespit edilir.
Ses olayı barındırmayan yardımcı fiilli birleşiklerin ayrı yazılma gerekçesini doğrulamak.
2
'çağ dışı' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Kelimenin 'dış' sözcüğünün sona getirilmesiyle oluşturulmuş bir terim olduğu tespit edilir.
İç, dış ve sıra kelimelerinin sona gelmesiyle oluşan yapıların ayrı yazılma kuralını eşleştirmek.
3
'deniz yolu' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Kelimenin yol ve ulaşımla ilgili bir birleşik sözcük olduğu tespit edilir.
Yol ve ulaşımla ilgili kavramların ayrı yazılma kuralını doğrulamak.
4
'yer altı' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Bu kelimedeki 'alt' sözcüğünün somut bir yer (yeryüzünün altı) bildirdiği tespit edilir.
Somut yer bildiren alt/üst kelimelerinin ayrı yazılması kuralını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Ayrı yazılan birleşik kelimelerin Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre sınıflandırılması ve yazım gerekçeleri.
Bu soruyu puanla