Soru

Zorluk: ZorCümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)

(I) Postmodern roman; geleneksel anlatı kalıplarını yıkarak okuru kurmacanın bir parçası hâline getiren ve gerçeklik algısını çoğullaştıran bir edebiyat türüdür. (II) Bu türün yazarları, modernizmin biçimsel yeniliklerinden yararlanmakla birlikte anlatıda üstkurmacaya diğer tekniklere kıyasla çok daha geniş bir alan açarlar. (III) Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla kurgulanan bu metinlerde, yazarın anlatının kurmaca olduğunu açıkça itiraf ettiği sahnelerle karşılaşabiliriz. (IV) Bir an için yazarın bizi tamamen kurgusal bir labirentte başıboş bıraktığını ve çıkış yolunu göstermediğini düşünelim. (V) Eleştirmenler, bu tür romanların okuru edilgen bir alıcı olmaktan kurtarıp metnin kurucu ortağı hâline getirdiğini sıklıkla dile getirirler.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede, tanımlama yapılmıştır.
  2. B
    II. cümlede, karşılaştırmadan yararlanılmıştır.
  3. III. cümlede, yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir.Cevap
  4. D
    IV. cümlede, varsayımsal bir durumdan söz edilmiştir.
  5. E
    V. cümlede, dolaylı anlatıma yer verilmiştir.

Cevap

Üçüncü cümlede gerekçe belirtildiği ifadesi söylenemez, çünkü bu cümlede amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
Üçüncü cümlede yer alan 'Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla...' ifadesi, eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını bildiren bir amaç-sonuç ilişkisidir. Cümlede yargının gerçekleşme gerekçesi (nedeni) verilmemiştir. Dolayısıyla bu cümleyle ilgili yapılan belirleme yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlamsal özelliklerini tek tek analiz etmek.
Cümlelerin taşıdığı kavramlar belirlenir: I. cümle tanım, II. cümle karşılaştırma, III. cümle amaç-sonuç, IV. cümle varsayım, V. cümle dolaylı anlatım içermektedir.
Seçeneklerdeki belirlemelerin doğruluğunu denetlemek için her cümlenin anlamsal yapısını ortaya koymak gerekir.
2
Neden-sonuç (gerekçe) ve amaç-sonuç kavramları arasındaki farkı sorgulamak.
III. cümlede yer alan 'Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla...' ifadesinin bir neden değil, ulaşılmak istenen bir hedef yani amaç bildirdiği tespit edilir.
YKS Türkçe sınavlarında amaç-sonuç ile neden-sonuç (gerekçe) ilişkilerinin karıştırılması yaygın bir yanılgıdır.
3
Diğer cümlelerin anlam özelliklerini doğrulayarak yanlış seçeneği kesinleştirmek.
I. cümlede 'nedir' sorusuna yanıt veren bir tanım yapıldığı, II. cümlede kıyaslama yapıldığı, IV. cümlede varsayım kullanıldığı ve V. cümlede dolaylı aktarım yapıldığı teyit edilir. Böylece gerekçe bildirdiği iddia edilen seçeneğin söylenemez olduğu kesinleşir.
Diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunarak çeldiriciler elenir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Bu soruyu puanla