Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)

33 soru

Soru 1Soru

Aşağıda sol sütunda yer alan numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda verilen kavramlarla anlam ilişkilerine göre doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Diyelim ki kuantum fiziğindeki dolanıklık ilkesi, makro evrendeki iletişim modellerinin temelini oluşturuyor; bu durumda ışık hızından bağımsız bir veri aktarım ağını nasıl inşa ederdik?
Edebiyatımızın Batılılaşma evresinde kaleme alınan ilk romanlar, teknik açıdan kusurlu olsalar da toplumsal dönüşümü yansıtmadaki güçleri bakımından Tanzimat dönemi tiyatrosundan daha yetkin bir duruş sergiler.
Sanat, insanın kendi iç dünyasındaki karmaşayı estetik bir forma dönüştürerek dış dünyaya aktardığı özgün bir varoluş çabasıdır.
Önümüzdeki kongrede, modern sosyolojinin yerel dinamiklerle olan ilişkisini sorgulayan kapsamlı bir saha araştırmasının sonuçlarını bağımsız bir oturumda tartışmayı planlıyorum.
Arkeolojik kazılarda yeni keşfedilen bu tabletlerin çözülmesiyle, Mezopotamya'daki ticaret ağlarının bilinmeyen yönleri nihayet aydınlığa kavuşabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuantum dolanıklığı ile ilgili cümle Varsayım kavramıyla, roman ve tiyatro kıyaslaması yapan cümle Karşılaştırma kavramıyla, sanatın ne olduğunu açıklayan cümle Tanım kavramıyla, kongre planından bahseden cümle Tasarı kavramıyla ve arkeolojik tabletlerin çözülme ihtimalini belirten cümle Olasılık kavramıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki anlam özellikleri (varsayım, karşılaştırma, tanım, tasarı ve olasılık) sırasıyla anahtar kelimeler ve dil bilgisi yapıları üzerinden doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anahtar kavramları ve ekleri tespit etmek.
İlk cümledeki 'Diyelim ki', ikinci cümledeki 'daha/bakımından', üçüncü cümledeki 'nedir' sorusuna yanıt olan yapı, dördüncü cümledeki 'planlıyorum' ve beşinci cümledeki '-ebilir' yapıları belirlenir.
Anlamsal kavramların tespiti için dil bilgisi ve bağlamsal ipuçları değerlendirilmelidir.
2
Birinci ve beşinci cümlelerin anlamsal farklarını ayırt etmek.
Birinci cümle bir varsayımı (gerçekleşmemiş bir durumu geçici kabul etme) kurarken, beşinci cümle gelecek veya şimdiki zamana dair bir olasılığı ifade eder.
Varsayım ile olasılık kavramlarının birbiriyle karıştırılmasını önlemek için cümlelerin zaman ve olasılık dereceleri incelenmelidir.
3
İkinci ve dördüncü cümlelerin hedeflerini analiz etmek.
İkinci cümlede iki edebi türün karşılaştırıldığı, dördüncü cümlede ise geleceğe yönelik bir tasarı projesinin dile getirildiği saptanır.
Karşılaştırma ve tasarı yapıları cümlelerin ana yargılarının belirlenmesiyle kesinleşir.
4
Üçüncü cümlenin yapısını netleştirmek.
Üçüncü cümle sanatın tanımını öznel bir bakış açısıyla da olsa ortaya koyar.
Tanım cümleleri nesnel olmak zorunda değildir; 'nedir' sorusuna yanıt vermesi yeterlidir.

Anahtar Kavram

Cümlede anlam ilişkileri ve kavramlar
Soru 2Soru

(I) Şiir; sözcüklerin ses, ritim ve anlam ögelerinin uyumlu bir bütün oluşturacak şekilde yapılandırılmasıyla ortaya çıkan edebi bir türdür. (II) Günümüz şairleri, geleneksel biçimleri olduğu gibi aktarmaktansa onları modern bir duyuşla yeniden yorumlamayı daha çok tercih ediyorlar. (III) Yazar, modern insanın yalnızlığını ve yabancılaşmasını okura daha derinden hissettirebilmek için eserinde yoğun bir simgesel anlatıma başvurmuştur. (IV) Şairin imge dünyasını bu denli kapalı tutması, okurun şiiri kendi dünyasında anlamlandırmasını zorlaştırabilir. (V) Eleştirmen, son yazısında nitelikli eserlerin edebiyat dünyasındaki yerinin günden güne sağlamlaştığını ifade etmiştir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin anlam özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, yazarın simgesel anlatıma başvurmasının gerekçesi belirtilmiştir.

Cevap

Üçüncü cümleye yönelik olan ve simgesel anlatıma başvurulmasının gerekçesinin belirtildiğini savunan ifadedir.
Üçüncü cümleye yönelik ifadedeki 'gerekçe belirtilmiştir' iddiası yanlıştır. Cümlede geçen 'hissettirebilmek için' ifadesi, eylemin gerekçesini (nedenini) değil, amacını bildirmektedir. Dolayısıyla bu cümle bir amaç-sonuç cümlesidir. Bu nedenle üçüncü cümleye dair yapılan açıklama söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci cümleyi inceleyin.
Cümlenin 'Şiir nedir?' sorusunun yanıtı olduğu ve tanımlama yapıldığı görülür.
Birinci cümleye ilişkin tanım saptamasının doğruluğunu teyit etmek.
2
İkinci cümleyi değerlendirin.
'Daha çok tercih ediyorlar' ifadesinin karşılaştırma bildirdiği anlaşılır.
İkinci cümleye ilişkin karşılaştırma saptamasının doğruluğunu kontrol etmek.
3
Üçüncü cümleyi çözümleyin.
'Hissettirebilmek için' ifadesinin cümleye amaç anlamı kattığı, gerekçe (neden) anlamı taşımadığı saptanır.
Üçüncü cümleye dair gerekçe iddiasının yanlışlığını ve aranan yanlış seçeneğin bu olduğunu belirlemek.
4
Dördüncü ve beşinci cümleleri kontrol edin.
Dördüncü cümlede gerekçeli bir olasılık ('zorlaştırabilir'), beşinci cümlede ise dolaylı anlatımla verilen aşamalı bir durum ('günden güne') olduğu görülür.
Diğer seçeneklerin de doğru ifadeler olduğunu kesinleştirerek doğru yanıttan emin olmak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Olasılık, Aşamalı Durum, Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi)
Soru 3Soru

Aşağıda verilen cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre yanlarındaki kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Lirik şiir; şairin iç dünyasını, heyecan ve coşkularını duygusal bir dille aktaran şiir türüdür.
Yazarın son romanı, önceki eserlerine kıyasla daha yalın ve anlaşılır bir dille kaleme alınmış.
Tut ki bu yılki üniversite sınavında hedeflediğin bölüme yerleşemedin, nasıl bir yol izlersin?
Havanın aniden soğumasıyla birlikte y��ksek kesimlere bu gece kar yağabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Tanım, ikinci cümle Karşılaştırma, üçüncü cümle Varsayım ve dördüncü cümle Olasılık kavramıyla eşleşmelidir.
Cümlelerde geçen ipucu ifadeler (nedir sorusunun cevabı, kıyasla/daha, tut ki, -ebilir) sırasıyla tanım, karşılaştırma, varsayım ve olasılık anlamlarını açıkça sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'nedir?' sorusuna verilen yanıtı ve tanım yapısını incelemek.
Lirik şiirin tanımının yapıldığı belirlenir.
Tanım cümlesini tespit etmek için.
2
İkinci cümledeki kıyaslama bildiren 'kıyasla, daha' gibi ifadeleri incelemek.
İki eserin karşılaştırıldığı belirlenir.
Karşılaştırma cümlesini tespit etmek için.
3
Üçüncü cümledeki 'tut ki' varsayım ifadesini analiz etmek.
Gerçekleşmemiş bir durumun gerçekleşmiş gibi kabul edildiği belirlenir.
Varsayım cümlesini tespit etmek için.
4
Dördüncü cümledeki ihtimal bildiren '-ebilir' ekini değerlendirmek.
Eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunduğu belirlenir.
Olasılık cümlesini tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru

(I) Kentleşme; kırsal nüfusun şehirlerde toplanmasıyla başlayan, sanayi ve ticaretin gelişmesine bağlı olarak bu yerleşim alanlarının büyümesi ve toplumsal yapının şehirsel özellikler kazanması sürecidir. (II) Bireyin şehir hayatındaki yabancılaşma sorununu aşabilmesi amacıyla yerel yönetimlerce düzenlenecek sosyal ve kültürel etkinliklerin sayısı artırılmalıdır. (III) Şehir yaşamının sunduğu geniş iş olanakları ve kültürel çeşitlilik, kırsal yaşamın sakinliği ve doğallığına kıyasla genç nüfus için her zaman daha cazip bir çekim merkezi olmuştur. (IV) Sosyologlar, plansız büyümenin bu hızla devam etmesi durumunda, gelecek çeyrek asırda şehirlerde ciddi bir su ve gıda krizi yaşanacağını belirtmektedirler. (V) Yerel yönetimler, kentsel karbon ayak izini azaltmak amacıyla önümüzdeki beş yıllık süreçte toplu taşıma araçlarının tamamını elektrikli araçlarla yenilemeyi hedeflemektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin anlam özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, gerçekleşmesi kesinleşmiş olan bir durumun aşama aşama gerçekleştiğini bildiren aşamalı bir durum söz konusudur.

Cevap

V. cümlede, gerçekleşmesi kesinleşmiş olan bir durumun aşama aşama gerçekleştiğini bildiren aşamalı bir durum söz konusudur.
Beşinci cümlede 'toplu taşıma araçlarının tamamını elektrikli araçlarla yenilemeyi hedeflemektedir' ifadesiyle yerel yönetimlerin geleceğe yönelik bir planı, yani tasarı dile getirilmiştir. Bu cümlede, gerçekleşmesi kesinleşmiş veya süreç içinde aşama aşama ilerleyen (aşamalı durum) bir durumdan söz edilmemiştir. Dolayısıyla bu cümle hakkında yapılan değerlendirme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki I. cümleyi incelemek
I. cümlede kentleşmenin ne olduğu açıklanmış ve 'nedir?' sorusuna cevap veren bir tanım yapılmıştır.
Cümlenin tanım cümlesi olup olmadığını belirlemek.
2
Metindeki II. cümleyi incelemek
II. cümlede 'aşabilmesi amacıyla' ifadesiyle amaç ve 'artırılmalıdır' ile öneri tespit edilmiştir.
Cümlenin amaç-sonuç ve öneri ilişkisini doğrulamak.
3
Metindeki III. ve IV. cümleleri incelemek
III. cümlede karşılaştırma ('kıyasla'), IV. cümlede ise dolaylı anlatımla verilmiş bir tahmin bulunmuştur.
Diğer yargıların metindeki kavramlarla örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmek.
4
Metindeki V. cümleyi incelemek
V. cümlede yerel yönetimlerin hedeflediği bir plan (tasarı) belirtilmiştir; aşamalı bir durum bulunmamaktadır.
Söylenemeyecek olan seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Tasarı, Aşamalı Durum)
Soru 5Soru

(I) Şiir, insan ruhunun derinliklerinde kalmış duyguları en rafine biçimde açığa çıkarma sanatıdır. (II) Şair bu yapıtında, ilk kitabına kıyasla daha yoğun bir imge dünyası kurmuştur. (III) Belki de bu şiirler gelecekte de aynı heyecanla okunacak ve değerini koruyacak. (IV) Eleştirmen, şairin bu yeni söyleyiş tarzıyla geleneksel şiir anlayışını yıktığını dile getirdi. (V) Sanat��ının özgün imgelere yönelmesinde, geleneksel şiir kalıplarından sıkılması etkili olmuştur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, varsayım anlamı vardır.

Cevap

Üçüncü cümlede varsayım anlamı olduğu yönündeki yargı söylenemez çünkü bu cümlede olasılık anlamı vardır.
Üçüncü cümlede geçen 'Belki de' ifadesi cümleye olasılık (ihtimal) anlamı katmaktadır. Varsayım ise gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş gibi kabul etmektir (örneğin 'tut ki', 'farz edelim' gibi ifadelerle kurulur). Dolayısıyla üçüncü cümlede varsayım anlamı olduğu yönündeki yargı yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi 'nedir' sorusu yönelterek incelemek.
Cümlenin tanım bildirdiği doğrulanır.
Tanımlama kavramını kontrol etmek.
2
İkinci cümledeki karşılaştırma bildiren 'kıyasla' ifadesini tespit etmek.
İki eserin karşılaştırıldığı doğrulanır.
Karşılaştırma kavramını kontrol etmek.
3
Üçüncü cümledeki olasılık anlamı katan 'belki de' ifadesini değerlendirmek.
Varsayım anlamının olmadığı, olasılık anlamının olduğu görülür.
Doğru seçeneğe ulaşmak.
4
Dördüncü cümledeki aktarım tarzını kontrol etmek.
Eleştirmenin sözünün dolaylı olarak aktarıldığı doğrulanır.
Dolaylı anlatım kavramını kontrol etmek.
5
Beşinci cümledeki gerekçe-sonuç ilişkisini analiz etmek.
Geleneksel kalıplardan sıkılmanın neden, yönelmenin ise sonuç olduğu doğrulanır.
Neden-sonuç ilişkisini kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık)
Soru 6Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan ve taşıdıkları anlam özelliğini gösteren kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Diyelim ki bir yazar, yapıtında tamamen nesnel bir anlatım tutumu benimsedi; bu durum, okurun metinle kuracağı estetik ve duygusal bağı zayıflatmaz mı?
Sanatçının son eserinde yer verdiği simgesel dilin, onun alışılmış okur kitlesi tarafından ilk etapta anlamlandırılamayacağını ve yadırganacağını düşünüyoruz.
Önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek olan uluslararası sempozyumda, bu yenilikçi kuramın edebiyat çevrelerinde geniş yankı uyandırması mümkündür.
Modern Türk edebiyatında bireyin içsel yabancılaşmasını ele alan bu romancı, konuyu işleyiş biçimi bakımından dönemdaşı olan diğer yazarlardan ayrılır.
Edebi eleştiri; bir sanat yapıtının estetik değerini, yapısal özelliklerini ve anlamsal katmanlarını belirli ölçütler çerçevesinde ortaya koyan analitik bir inceleme faaliyetidir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme: 'Diyelim ki...' ile başlayan cümle Varsayım kavramıyla; 'Sanatçının son eserinde...' ile başlayan cümle Tahmin kavramıyla; 'Önümüzdeki günlerde...' ile başlayan cümle Olasılık kavramıyla; 'Modern Türk edebiyatında...' ile başlayan cümle Karşılaştırma kavramıyla; 'Edebi eleştiri...' ile başlayan cümle Tanım kavramıyla eşleşmektedir.
Tüm cümleler, kendilerine has anlamsal belirteçler ve kipsel yapılar doğrultusunda ilgili kavramlarla eşleşmektedir. 'Diyelim ki' varsayımı, 'düşünüyoruz' tahmini, 'mümkündür' olasılığı, 'diğer yazarlardan ayrılır' karşılaştırmayı ve 'nedir' sorusuna yanıt veren formülasyon ise tanımı kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam özelliklerini tek tek analiz ederek anahtar kelimeleri ve yargıları belirleyin.
Birinci cümlede 'Diyelim ki' varsayım ifadesi; ikinci cümlede 'düşünüyoruz' tahmin ifadesi; üçüncü cümlede 'mümkündür' olasılık ifadesi; dördüncü cümlede 'diğer yazarlardan ayrılır' karşılaştırma ifadesi; beşinci cümlede ise '... nedir?' sorusuna cevap veren '... faaliyetidir' tanım ifadesi tespit edilmiştir.
Her bir cümlenin hangi kavramsal anlamı taşıdığını doğru saptamak eşleştirmenin temelidir.
2
Belirlenen anlam özelliklerini sağ sütundaki kavramlarla eşleştirin.
Sol sütundaki cümleler sırasıyla Varsayım, Tahmin, Olasılık, Karşılaştırma ve Tanım kavramlarıyla eşleştirilmiştir.
Sol ve sağ sütunlardaki ögeler arasında bire bir ve çelişmeyecek bir ilişki kurulmasını sağlamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)
Soru 7Soru

Aşağıda verilen cümleleri, içerdikleri anlam özelliklerine göre en uygun kavramlarla nasıl eşleştirmelisiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Edebiyat; duygu, düşünce ve hayallerin dil aracılığıyla estetik bir biçimde ifade edilmesi sanatıdır.
Bu yazarın son romanı, önceki eserlerine göre daha yalın bir dille yazılmış.
Diyelim ki bu yılki sınavda Türkçe sorularının tamamını do��ru yanıtladın.
Yoğun trafik yüzünden sınava geç kalabiliriz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Edebiyat tanımı tanımlama ile, son romanın kıyaslanması karşılaştırma ile, 'diyelim ki' ifadesi varsayım ile ve geç kalma ihtimali olasılık ile eşleşmelidir.
Cümlelerin taşıdığı anahtar kelimeler ve anlam özellikleri incelendiğinde sırasıyla tanımlama, karşılaştırma, varsayım ve olasılık kavramlarıyla örtüştüğü görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek.
Cümledeki 'Edebiyat nedir?' sorusuna verilen '...sanatıdır' cevabı bu cümlenin bir tanımlama olduğunu gösterir.
Tanımlama cümleleri bir kavram veya varlığın ne olduğunu açıklar.
2
İkinci cümlenin anlam özelliğini incelemek.
Cümlede geçen 'önceki eserlerine göre' ifadesi, son roman ile eski eserlerin karşılaştırıldığını gösterir.
Karşılaştırma cümleleri iki veya daha fazla unsurun benzer ya da farklı yönlerini kıyaslar.
3
Üçüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek.
Cümledeki 'diyelim ki' ifadesi, gerçekleşmemiş bir olayın geçici olarak gerçekleşmiş sayıldığını gösterir.
Varsayım cümleleri henüz gerçekleşmemiş durumları olmuş kabul eder.
4
Dördüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek.
Cümledeki '-ebilir' eki, eylemin gerçekleşme ihtimalini yani olasılığı bildirir.
Olasılık cümleleri bir durumun veya olayın gerçekleşme olasılığını ifade eder.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tut ki sınavdan istediğin puanı alamadın, geleceğe yönelik alternatif planların nelerdir?

Cevap

Tut ki sınavdan istediğin puanı alamadın, geleceğe yönelik alternatif planların nelerdir?
Varsayım, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici bir süre için gerçekleşmiş gibi kabul edip ona göre düşünmektir. Seçeneklerde geçen 'Tut ki sınavdan istediğin puanı alamadın...' cümlesindeki 'tut ki' ifadesi, sınav sonucunun henüz kesinleşmediği bir durumda olumsuz bir olasılığı gerçekleşmiş kabul ederek soru yönelttiği için net bir varsayım bildirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anlam özelliklerini belirlemek için anahtar kelimeleri inceleyin.
'Tut ki' ifadesinin gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş kabul etmeye yarayan bir varsayım kalıbı olduğu belirlenir.
Varsayım anlamını taşıyan cümleler genellikle 'tut ki', 'diyelim ki', 'farz edelim' gibi ifadelerle kurulur.
2
Diğer seçeneklerdeki cümlelerin anlam ilişkilerini analiz ederek eleme yapın.
Amaç-sonuç, neden-sonuç, dolaylı anlatım ve öneri/gereklilik anlamı taşıyan seçenekler elenir.
Soruda istenen kavramın sadece tek bir seçenekte bulunduğunu kesinleştirmek için tüm seçeneklerin elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Varsayım Cümleleri
Soru 9Soru

(I) Postmodern roman; geleneksel anlatı kalıplarını yıkarak okuru kurmacanın bir parçası hâline getiren ve gerçeklik algısını çoğullaştıran bir edebiyat türüdür. (II) Bu türün yazarları, modernizmin biçimsel yeniliklerinden yararlanmakla birlikte anlatıda üstkurmacaya diğer tekniklere kıyasla çok daha geniş bir alan açarlar. (III) Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla kurgulanan bu metinlerde, yazarın anlatının kurmaca olduğunu açıkça itiraf ettiği sahnelerle karşılaşabiliriz. (IV) Bir an için yazarın bizi tamamen kurgusal bir labirentte başıboş bıraktığını ve çıkış yolunu göstermediğini düşünelim. (V) Eleştirmenler, bu tür romanların okuru edilgen bir alıcı olmaktan kurtarıp metnin kurucu ortağı hâline getirdiğini sıklıkla dile getirirler.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir.

Cevap

Üçüncü cümlede gerekçe belirtildiği ifadesi söylenemez, çünkü bu cümlede amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
Üçüncü cümlede yer alan 'Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla...' ifadesi, eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını bildiren bir amaç-sonuç ilişkisidir. Cümlede yargının gerçekleşme gerekçesi (nedeni) verilmemiştir. Dolayısıyla bu cümleyle ilgili yapılan belirleme yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlamsal özelliklerini tek tek analiz etmek.
Cümlelerin taşıdığı kavramlar belirlenir: I. cümle tanım, II. cümle karşılaştırma, III. cümle amaç-sonuç, IV. cümle varsayım, V. cümle dolaylı anlatım içermektedir.
Seçeneklerdeki belirlemelerin doğruluğunu denetlemek için her cümlenin anlamsal yapısını ortaya koymak gerekir.
2
Neden-sonuç (gerekçe) ve amaç-sonuç kavramları arasındaki farkı sorgulamak.
III. cümlede yer alan 'Okurun zihnini sürekli uyanık tutmak amacıyla...' ifadesinin bir neden değil, ulaşılmak istenen bir hedef yani amaç bildirdiği tespit edilir.
YKS Türkçe sınavlarında amaç-sonuç ile neden-sonuç (gerekçe) ilişkilerinin karıştırılması yaygın bir yanılgıdır.
3
Diğer cümlelerin anlam özelliklerini doğrulayarak yanlış seçeneği kesinleştirmek.
I. cümlede 'nedir' sorusuna yanıt veren bir tanım yapıldığı, II. cümlede kıyaslama yapıldığı, IV. cümlede varsayım kullanıldığı ve V. cümlede dolaylı aktarım yapıldığı teyit edilir. Böylece gerekçe bildirdiği iddia edilen seçeneğin söylenemez olduğu kesinleşir.
Diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunarak çeldiriciler elenir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Soru 10Soru

Aşağıda verilen numaralandırılmış cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre harflerle gösterilen kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Roman; yaşanmış ya da yaşanması mümkün olan olayların, insan ilişkilerinin ve durumların yer ile zaman belirtilerek kurgulandığı uzun edebi türdür.
Tut ki hazırladığın bu rapor yönetim kurulu tarafından onaylanmadı, B planın nedir?
Bu yazar, son eserinde diğer romanlarına kıyasla çok daha akıcı ve sade bir anlatım tercih etmiştir.
Yol yapım çalışmaları nedeniyle akşam saatlerinde trafik yoğunluğu normalden fazla olabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Tanım, ikinci cümle Varsayım, üçüncü cümle Karşılaştırma, dördüncü cümle ise Olasılık kavramıyla eşleşir.
Cümlelerin taşıdığı kavramlar sırasıyla incelendiğinde; birinci cümlenin 'nedir' sorusuna yanıt vermesiyle bir tanım olduğu, ikinci cümlenin 'tut ki' ifadesiyle varsayım belirttiği, üçüncü cümlenin 'kıyasla' kelimesiyle karşılaştırma yaptığı, dördüncü cümlenin ise '-ebilir' ekiyle olasılık bildirdiği net bir şekilde saptanır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi incelemek
Birinci cümlede 'Roman ... edebi türdür.' ifadesiyle 'Roman nedir?' sorusuna doğrudan cevap verilmektedir.
Bir kavramın ya da varlığın ne olduğunu açıklayan cümleler tanım cümleleridir.
2
İkinci cümleyi incelemek
İkinci cümlede yer alan 'Tut ki' ifadesiyle, henüz gerçekleşmemiş bir durumun geçici olarak gerçekleşmiş sayıldığı görülür.
Gerçekleşmemiş bir durumu bir anlığına gerçekleşmiş kabul eden cümleler varsayım cümleleridir.
3
Üçüncü cümleyi incelemek
Üçüncü cümlede 'diğer romanlarına kıyasla' ifadesiyle yazarın eserleri arasında bir mukayese yapılmıştır.
En az iki farklı durumun, kavramın ya da varlığın benzer veya farklı yönlerini ortaya koyan cümleler karşılaştırma cümleleridir.
4
Dördüncü cümleyi incelemek
Dördüncü cümlede '-ebilir' ekiyle gerçekleşmesi kesin olmayan ancak ihtimal dahilinde olan bir duruma yer verilmiştir.
Bir eylemin ya da durumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin kesin olmadığı, ihtimal barındırdığı cümleler olasılık cümleleridir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık)
Soru 11Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Edebiyat tarihi alan��ndaki bu yeni çalışmanın, yazarın daha önce kaleme aldığı biyografik eserlere kıyasla arşiv belgelerine daha çok yaslandığı görülmektedir.
Sanatçının, önümüzdeki yıl açmayı planladığı retrospektif sergisinde çocukluk yıllarından kalan eskizlere de yer vereceğini açıklaması heyecan uyandırdı.
Eleştirmenin bu sert tavrından sonra, yazarın yeni romanında toplumsal temalardan ziyade bireyin iç dünyasına yöneleceğini öngörebiliriz.
Modern dünyada yalnızlaşan bireyin kendini yeniden bulma çabasının, ancak ve ancak geçmişin kültürel birikimiyle bağ kurarak mümkün olabileceği savını bir an için geçerli kabul edelim.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle karşılaştırma, ikinci cümle tasarı, üçüncü cümle tahmin, dördüncü cümle ise varsayım kavramıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı, cümlelerdeki belirleyici kavramsal ifadelerle doğrudan örtüşmektedir. Karşılaştırma cümlesi 'kıyasla' ifadesiyle, tasarı cümlesi 'açmayı planladığı' ifadesiyle, tahmin cümlesi 'öngörebiliriz' ifadesiyle, varsayım cümlesi ise 'bir an için geçerli kabul edelim' ifadesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Yeni çalışmanın önceki biyografik eserlerle kıyaslandığı saptanmıştır.
Cümlede kullanılan 'kıyasla' ve 'daha çok' sözcükleri karşılaştırma anlamını açıkça ortaya koymaktadır.
2
İkinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Geleceğe yönelik planlanan sergi içeriğinin belirtildiği saptanmıştır.
'Planlamak' eylemi gelecekte yapılması hedeflenen tasarıları ifade eder.
3
Üçüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Eleştirmenin tavrından yola çıkarak yazarın gelecek yönelimi üzerine bir çıkarım yapıldığı saptanmıştır.
'Öngörebiliriz' kelimesi eldeki veriler doğrultusunda yapılan bir tahmini gösterir.
4
Dördüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Sunulan savın geçici olarak doğru kabul edildiği saptanmıştır.
'Bir an için geçerli kabul edelim' kalıbı varsayım cümlelerinin tipik bir özelliğidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Karşılaştırma, Tasarı, Tahmin, Varsayım)
Soru 12Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle bu yaz kuraklık yaşanabilir.

Cevap

Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle bu yaz kuraklık yaşanabilir.
Doğru yanıt olan cümlede, yaz mevsiminde kuraklık yaşanmasının kesin olmadığı, ancak hava sıcaklıklarının yüksek olması ihtimaline bağlı olarak gerçekleşebileceği belirtilmiştir. Yüklemdeki '-ebilir' yeterlik fiili cümleye olasılık (ihtimal) anlamı katmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerini ve kattığı anlamları incelemek.
Her bir seçenekteki cümlenin anlam özelliği belirlenmiştir.
Cümlelerin anlam özelliklerini doğru tespit etmek.
2
Olasılık (ihtimal) anlamı bildiren eylemleri veya kelimeleri aramak.
Kuraklık yaşanmasının kesin olmadığını, gerçekleşme ihtimalini ifade eden '-ebilir' yeterlik fiili tespit edilmiştir.
Olasılık anlamının hangi yapıyla kurulduğunu belirlemek.
3
Doğru seçeneği belirlemek ve diğer seçeneklerdeki kavramları eleyerek doğrulamak.
Doğru yanıt olarak kuraklık yaşanabileceğini belirten cümlenin seçilmesi.
Hatalı çıkarımları eleyip kesin sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Cümlede Olasılık ve Diğer Anlam İlişkileri
Soru 13Soru

(I) Sanatın insan ruhunu iyileştirici gücünü ele alan bu yapıt, resim ile edebiyatın kesişim noktasında duran disiplinler arası bir çalışmadır. (II) Yazar, bu kitabında diğer incelemelerine kıyasla daha yalın ve akıcı bir dil tercih ederek geniş kitlelere ulaşmayı hedeflemiştir. (III) Eserde yer alan bazı tabloların analizi yapılırken "Sanatçı bu resminde yalnızlık temasını işlemiştir." denilerek doğrudan bir aktarıma başvurulmuştur. (IV) Varsayalım ki bu kitapta incelenen eserlerin hiçbirini daha önce görmediniz; yine de yazarın betimlemeleri sayesinde zihninizde canlı bir galeri oluşacaktır. (V) Kitapta sunulan sanatsal perspektiften tam anlamıyla yararlanabilmek için okurların her bölümü kronolojik bir sırayla okuması uygun olacaktır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, sanatçının eserine yönelik değerlendirme dolaylı anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

III. cümlede, sanatçının değerlendirmesi doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır, dolaylı anlatım yapılmamıştır.
Üçüncü cümlede, tırnak içinde verilen 'Sanatçı bu resminde yalnızlık temasını işlemiştir.' ifadesi, başkasının sözünün hiçbir değişikliğe uğratılmadan aktarılması sebebiyle doğrudan anlatımdır. Bu nedenle bu cümlede dolaylı anlatım yapıldığını öne süren seçenek yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlede tanımlama yapılıp yapılmadığını kontrol etmek.
Cümledeki 'bu yapıt, ... disiplinler arası bir çalışmadır' ifadesi bir tanım cümlesidir.
'Bu yapıt nedir?' sorusuna yanıt verdiği için tanımlama yapılmıştır.
2
İkinci cümledeki karşılaştırma ve amaç-sonuç ilgisini incelemek.
'diğer incelemelerine kıyasla' sözüyle karşılaştırma yapılmış, 'ulaşmayı hedeflemiştir' ifadesiyle dil tercihinin amacı verilmiştir.
Kıyaslama ve amaç bildiren ifadeler bu anlam özelliklerini doğrular.
3
Üçüncü cümledeki aktarım türünü belirlemek.
Sanatçının sözü tırnak işareti içinde, değiştirilmeden doğrudan aktarılmıştır.
Başkasına ait bir sözün değiştirilmeden verilmesi doğrudan anlatımdır, bu yüzden dolaylı anlatım yapıldığı ifadesi yanlıştır.
4
Dördüncü cümledeki varsayım durumunu değerlendirmek.
'Varsayalım ki' ifadesiyle bir durum geçici olarak kabul edilmiştir.
Varsayım bildiren zarflar/ifadeler bu anlam ilgisini sağlar.
5
Beşinci cümledeki öneriyi tespit etmek.
'...okuması uygun olacaktır' ifadesiyle okuyucuya tavsiyede bulunulmuştur.
Bir durumun daha iyi olması için sunulan teklifler öneridir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Doğrudan/Dolaylı Anlatım, Öneri)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru

(I) Edebî eleştiri; bir sanat yapıtının estetik değerini, dil işçiliğini ve toplumsal izlerini tarafsız bir gözle ortaya koyma etkinliğidir. (II) Modern dönem eleştirmenleri, geçmişteki meslektaşlarına oranla metnin biçimsel ögelerine daha fazla odaklanmaktadır. (III) Okur kitlesinin estetik beklentileri değiştiği için eleştirinin kuramsal zemini de günden güne farklı bir boyut kazanmaktadır. (IV) Genç yazarların kendi seslerini bulabilmek için geleneksel birikimden yararlanmaları gerektiğini her fırsatta dile getiriyor. (V) Önümüzdeki yıl yayımlamayı planladığım çalışmada, Cumhuriyet dönemi eleştiri yazılarının dilsel dönüşümünü mercek alt��na alacağım.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. cümlede, bir başkasına ait görüş doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

Dördüncü cümlede başkasına ait görüşün dolaylı anlatım yoluyla aktarılması nedeniyle 'doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır' ifadesi söylenemez.
Dördüncü cümlede başkasına ait olan görüş, yazarın kendi ifadesiyle eritilerek aktarılmıştır (dolaylı anlatım yapılmıştır). Dolayısıyla bu cümle için 'doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır' demek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi 'Edebî eleştiri nedir?' sorusu çerçevesinde incelemek.
Cümle eleştiri kavramının tanımını içermektedir.
Birinci cümledeki ifadenin tanım cümlesi olup olmadığını belirlemek.
2
İkinci cümledeki 'oranla' ve 'daha fazla' ifadelerini analiz etmek.
Modern dönem eleştirmenleri ile geçmiş dönem eleştirmenlerinin karşılaştırıldığı görülmektedir.
İkinci cümledeki karşılaştırma ögesini doğrulamak.
3
Üçüncü cümledeki gerekçe bildiren eki (-diği için) kontrol etmek.
Eleştiri zeminindeki değişimin nedeni (gerekçesi) açıklanmıştır.
Üçüncü cümlenin gerekçe (neden-sonuç) bildirip bildirmediğini saptamak.
4
Dördüncü cümlede başkasının sözünün aktarılma biçimine bakmak.
Görüşün doğrudan değil, 'gerektiğini dile getiriyor' şeklinde dolaylı aktarıldığı belirlenir.
Dördüncü cümlenin doğrudan mı yoksa dolaylı anlatım mı olduğunu saptamak.
5
Beşinci cümledeki 'planladığım' ve 'alacağım' ifadelerini incelemek.
Geleceğe dönük bir tasarı (proje) dile getirilmiştir.
Beşinci cümlenin tasarı anlamı taşıyıp taşımadığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Gerekçe, Tasarı, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Soru 15Soru

Numaralanmış cümleleri, içerdikleri kavramsal anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Farz edelim ki tüm planlarımız suya düştü ve projeyi zamanında teslim edemedik.
II. Öykü; yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları dar bir zaman ve mekân çerçevesinde anlatan kısa edebî türdür.
III. Şairin son şiir kitabı, ilk kitabına kıyasla daha yalın bir dille kaleme alınmış.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle varsayım, ikinci cümle tanım, üçüncü cümle karşılaştırma kavramları ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki anahtar sözcük ve ifadeler incelendiğinde; 'farz edelim ki' ifadesinin varsayım, öykünün özelliklerini bildiren açıklamanın tanım, 'kıyasla' ifadesinin ise karşılaştırma kavramlarına karşılık geldiği görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'Farz edelim ki' ifadesini inceleyiniz.
Bu ifade, gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığından cümlenin varsayım bildirdiği belirlenir.
Varsayım cümlelerini ayırt etmek için 'diyelim ki, tut ki, farz et ki' gibi kalıplar aranır.
2
İkinci cümlede 'Öykü nedir?' sorusunu yöneltiniz.
'Öykü... kısa edebî türdür' cevabı alınarak cümlenin bir tanım cümlesi olduğu belirlenir.
Tanım cümleleri nesnel veya öznel biçimde bir kavramın sınırlarını ve ne olduğunu açıklar.
3
Üçüncü cümledeki 'kıyasla' ifadesini inceleyiniz.
Şairin iki farklı kitabı arasında yalınlık yönünden kıyaslama yapılarak karşılaştırma anlamı sağlandığı belirlenir.
Karşılaştırma cümlelerinde en az iki durum veya kavram ortak ya da farklı yönleriyle kıyaslanır.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım)
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

(I) Farz edelim ki bu yılki sınavda Türkçe sorularının tamamı dil bilgisi konularından oluştu.
(II) Edebiyat tarihi; geçmişten günümüze uzanan edebî eserleri, dönemleri ve sanatçıları kronolojik bir sırayla inceleyen bilim dalıd��r.
(III) Bu romandaki betimlemelerin gücü, yazarın diğer eserlerindeki tasvirlere göre çok daha etkileyicidir.
(IV) Hava sıcaklıkları bu şekilde artmaya devam ederse önümüzdeki haftalarda kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya kalabiliriz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Varsayım, ikinci cümle Tanım, üçüncü cümle Karşılaştırma, dördüncü cümle ise Olasılık kavramıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerin anlam özellikleri incelendiğinde; birinci cümlenin 'Farz edelim ki' ifadesiyle varsayım, ikinci cümlenin edebiyat tarihini tanımlamasıyla tanım, üçüncü cümlenin 'göre' edatıyla karşılaştırma ve dördüncü cümlenin '-ebilir' ekiyle olasılık bildirdiği görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Birinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki 'Farz edelim ki' kalıbı, gerçekleşmemiş bir durumu varmış gibi düşünmeyi ifade ettiğinden bu cümlenin 'Varsayım' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Varsayım cümlelerinde 'diyelim ki, farz edelim ki, tut ki' gibi varsayma anlamı katan ifadeler bulunur.
2
Adım 2: İkinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümleye 'Edebiyat tarihi nedir?' sorusu yöneltildiğinde '...bilim dalıdır' cevabı alınmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Tanım' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Bir kavramın ne olduğunu 'nedir, kimdir' sorularına yanıt verecek şekilde açıklayan cümleler tanım cümleleridir.
3
Adım 3: Üçüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki 'göre' ve 'daha' kelimeleri vasıtasıyla iki durum kıyaslanmıştır. Bu sebeple bu cümlenin 'Karşılaştırma' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da durumun benzerlik veya farklılıklarını ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.
4
Adım 4: Dördüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki '-ebilir' eki olasılık, ihtimal anlamı katmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Olasılık' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Gerçekleşmesi kesin olmayan, ihtimallere bağlı durumları anlatan cümleler olasılık bildirir.

Anahtar Kavram

Cümlede kavramsal anlam özelliklerini belirleme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

Gerçekleşmemiş bir olayı veya durumu bir an için gerçekleşmiş gibi kabul etmeye ya da tam tersine gerçekleşmiş bir olayı hiç yaşanmamış gibi düşünmeye 'varsayım' denir. Cümlelerde genellikle 'diyelim ki, tut ki, farz edelim, varsayalım' gibi ifadelerle kurulur.

Buna göre a��ağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak, o zaman okurlar bu esere nasıl ulaşacak?

Cevap

Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak, o zaman okurlar bu esere nasıl ulaşacak?
Varsayım cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş bir durum, geçici olarak gerçekleşmiş gibi kabul edilir. 'Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak...' şeklinde başlayan cümlede, 'diyelim ki' ifadesi kullanılarak gerçekleşmemiş bir olay gerçekleşmiş gibi kabul edilmiş ve buna yönelik bir varsayım anlamı oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki tanım incelenir ve 'varsayım' kavramının özellikleri belirlenir.
Varsayımın, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak gerçekleşmiş gibi kabul etmek olduğu ve cümlede 'diyelim ki, farz edelim, tut ki' gibi ifadelerle kurulduğu saptanır.
Doğru seçeneği ararken hangi ipuçlarına dikkat edileceğini netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki cümleler tek tek incelenerek varsayım bildiren ipucu sözcükler aranır.
'Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi...' cümlesinde yer alan 'diyelim ki' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş gibi kabul ettirdiği görülür.
Tanıma uygun olan cümleyi belirlemek için.
3
Diğer seçeneklerdeki cümlelerin anlam özellikleri incelenerek elenir.
Diğer cümlelerin sırasıyla dolaylı anlatım/neden-sonuç, amaç-sonuç, karşılaştırma/öznel yorum ve olasılık/tahmin anlamları taşıdığı, varsayım anlamı içermediği doğrulanır.
Cevabın kesinliğini sağlamak ve çeldiricileri elemek için.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Varsayım)
Soru 18Soru

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, sağ sütunda verilen ve taşıdıkları anlam özelliklerini belirten kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Önümüzdeki yıl düzenlenecek olan sempozyumda, modernleşme sancılarını işleyen romanlardaki mekân tasarımlarını bağımsız birer oturumda tartışmaya açmayı düşünüyoruz.
Bir an için yazarın bu romanda otobiyografik ögelerden tamamen arındırılmış, yapay bir dünya kurduğunu kabul edelim; bu durum eserin estetik değerine gölge düşürür müydü?
Sanatçının son eserlerindeki üslup olgunlaştıkça, ilk dönem yapıtlarındaki o hırçın ve dağınık dilin yerini daha dingin ve ölçülü bir anlatım biçimi alıyor.
Edebiyatımızda bireyin yalnızlığını bu denli derinlikli ve içtenlikle işleyen, onun iç dünyasındaki çatışmaları bu derece net yansıtabilen başka bir öykücüye rastlamadım.
Eleştirmenin yapıtı değerlendirirken yazarın kişisel yaşamından ziyade metnin kendi iç dinamiklerine odaklanması, nesnel bir yargıya ulaşmasını kolaylaştıracaktır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler şu şekildedir: Birinci cümle Tasarı ile, ikinci cümle Varsayım ile, üçüncü cümle Aşamalı Durum ile, dördüncü cümle Karşılaştırma ile, beşinci cümle ise Öneri ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerin yüklemleri ve anlamsal yapıları incelendiğinde sırasıyla tasarı, varsayım, aşamalı durum, karşılaştırma ve öneri kavramlarıyla eşleştiği net bir biçimde görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi ögeleri ve anlam yönünden incelemek.
Cümledeki 'tartışmaya açmayı düşünüyoruz' ifadesinin gelecekte gerçekleştirilmesi planlanan bir projeyi bildirdiği görülür.
Geleceğe yönelik plan ve niyetleri bildiren cümleler tasarı anlamı taşımaktadır.
2
İkinci cümleyi inceleyerek eylemin gerçekleşme durumunu değerlendirmek.
Cümledeki 'kabul edelim' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığı tespit edilir.
Olmamış bir durumu olmuş gibi kabul ederek yorum yapmayı sağlayan cümleler varsayım bildirir.
3
Üçüncü cümledeki zaman ve gelişim bildiren yapıları saptamak.
Cümlede kullanılan 'olgunlaştıkça' zarf-fiilinin, üslup değişiminin zamana yayılarak kademeli gerçekleştiğini gösterdiği anlaşılır.
Bir durumun adım adım, zaman içinde değiştiğini bildiren cümleler aşamalı durum bildirir.
4
Dördüncü cümledeki karşılaştırma unsurlarını aramak.
Cümledeki 'bu denli... başka bir öykücü' ifadesinin, söz konusu sanatçıyı diğer öykücülerle mukayese ettiği görülür.
İki veya daha fazla kavram ya da durum arasındaki farkları veya benzerlikleri ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.
5
Beşinci cümledeki tavsiye ve çözüm tekliflerini belirlemek.
Cümledeki 'odaklanması ... kolaylaştıracaktır' yapısının, eleştirmenin daha nesnel değerlendirme yapabilmesi için önerilen yöntemi belirttiği tespit edilir.
Bir sorunu aşmak veya bir amaca ulaşmak için sunulan tavsiyeler öneri niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)
Soru 19Soru

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

(I) Şiir çevirisi, kaynak dildeki estetik değerlerin hedef dile aktarılması çabasından ziyade, iki farklı kültürün şiirsel algı dünyasını yeniden inşa etme sanat��dır. (II) Bu yeniden inşa sürecinde çevirmen, şairin sözcük seçimlerindeki gizli ritmi yakalayabilmek için metni adeta bir müzisyen titizliğiyle çözümlemelidir. (III) Çevirmenin bu titizliği gösteremediğini, sadece sözcüklerin sözlük anlamlarını alt alta sıralamakla yetindiğini düşünelim. (IV) Böylesi bir durumda ortaya çıkan metin, ne kadar doğru bir çeviri olursa olsun, özgün şiirin okurda uyandırdığı estetik hazzı yaşatmaktan uzak kalacaktır. (V) Bazı eleştirmenler de çeviri şiirin, ancak çevirmenin kendi yaratıcılığını da katarak hedef dilde yeni bir yapıt kurabildiği ölçüde kalıcılaşacağını belirtir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, çeviride kalıcılığın koşuluna dair bir eleştirmenin görüşü doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

V. cümlede, eleştirmenlerin çeviriye yönelik görüşleri doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.
Beşinci cümlede eleştirmenin görüşü, tırnak içinde veya değiştirilmeden aktarılmamış; aktaran kişinin kendi cümlesiyle kaynaştırılarak dolaylı anlatımla verilmiştir. Bu nedenle bu cümle hakkında doğrudan anlatım yapıldığı ifadesi söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi ögelerine ve anlamına göre incelemek.
Cümle 'Şiir çevirisi nedir?' sorusunun yanıtı niteliğinde bittiği için tanım cümlesidir.
İlk seçenekteki tanım iddiasını değerlendirmek.
2
İkinci cümledeki kip ve anlam ilişkisini belirlemek.
Gereklilik kipiyle kurulan yüklem çevirmene bir yöntem tavsiye ettiğinden öneri anlamı taşımaktadır.
İkinci seçenekteki öneri iddiasını kontrol etmek.
3
Üçüncü cümledeki fiil çekimini ve anlamı tespit etmek.
'Düşünelim' sözcüğü ile henüz olmamış bir durumun farz edildiği yani varsayım yapıldığı görülür.
Üçüncü seçenekteki varsayım iddiasını doğrulamak.
4
Dördüncü cümledeki koşul ilişkisini incelemek.
'Böylesi bir durumda' ifadesiyle sonucun gerçekleşmesi önceki varsayıma bağlı kılınmıştır.
Dördüncü seçenekteki koşul iddiasını doğrulamak.
5
Beşinci cümledeki aktarım türünü belirlemek.
Başkasına ait sözün yükleme uyarlanarak aktarıldığı, dolayısıyla dolaylı anlatım yapıldığı anlaşılır.
Beşinci seçenekteki doğrudan anlatım iddiasının söylenemez olduğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Öneri, Koşul, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

(I) Modern edebiyat eleştirisi; bir sanat yapıtının estetik, sosyolojik ve yapısal yönlerini belirli yöntemler ışığında çözümleyen disiplinler arası bir alandır. (II) Bu eleştiri türü, sanatçının iç dünyasını merkeze alan geleneksel yaklaşımlara göre eserin kendisine çok daha fazla odaklanır. (III) Yazar, son romanında okurun ilgisini her an canlı tutmak amacıyla olay örgüsünü kronolojik sıraya uymadan, geriye dönüşlerle kurgulamıştır. (IV) Eleştirmen, yazarın bu sıra dışı anlatım tarzıyla sıradan okura hitap etmekten uzaklaştığını belirtti. (V) Tut ki bu zor anlaşılır yapı, edebiyat dünyasında beklenmedik bir ilgi gördü ve ödüller kazandı; bu durum yazarın sanatsal çizgisini değiştirecek midir?

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, yazarın kurgusal tercihi gerekçesiyle birlikte verilerek neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur.

Cevap

Üçüncü cümleyle ilgili verilen ifadedir. Bu cümlede neden-sonuç değil, amaç-sonuç ilişkisi söz konusudur.
Üçüncü cümlede geçen 'okurun ilgisini her an canlı tutmak amacıyla' ifadesi, yazarın kurgusal tercihinin amacını belirtmektedir. Bu durum cümleye amaç-sonuç anlamı katmıştır. Dolayısıyla bu cümlenin neden-sonuç ilişkisi kurduğunu iddia eden seçenek yanlıştır ve aranan doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış cümlelerin taşıdığı kavramsal anlamları tek tek belirlemek.
I. cümlede tanım ('nedir' sorusuna yanıt), II. cümlede karşılaştırma ('geleneksel yaklaşımlara göre'), III. cümlede amaç-sonuç ('canlı tutmak amacıyla'), IV. cümlede dolaylı anlatım ('uzaklaştığını belirtti'), V. cümlede varsayım ('Tut ki') anlamları saptanır.
Seçeneklerdeki iddiaların doğruluğunu test etmek için metindeki cümlelerin anlamsal işlevlerini netleştirmek gerekir.
2
Amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkisini karşılaştırarak üçüncü cümleyi değerlendirmek.
Üçüncü cümlede yazarın kurgusal tercihi bir gerekçeye (nedene) bağlı olarak değil, okurun ilgisini canlı tutmak gibi bir hedefe (amaca) yönelik gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla üçüncü cümle hakkında neden-sonuç ilişkisi kurulduğu iddiası yanlıştır.
YKS Türkçe sorularında en sık karıştırılan kavramlardan biri olan neden-sonuç ile amaç-sonuç ayrımını yaparak yanlış olan seçeneği saptamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık, Amaç-Sonuç, Dolaylı Anlatım)
Sayfa 1 / 2Sonraki