Türkçede sesteş eklerin bulunması, sözcüklerin doğru çözümlenmesini ve cümledeki işlevlerinin titizlikle belirlenmesini gerektirir. Örneğin "-ar / -er" eki, eklendiği sözcüğün kökünün türüne göre yapım eki veya çekim eki (geniş zaman) görevi üstlenebilir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ar / -er" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?
- AÇocukluğunun geçtiği o eski mahallede karşılaştığı her tanıdık yüze içtenlikle gülerdi.
- Eski albümdeki sararmış fotoğraflara her bakışında geçmişin tatlı anılarıyla gözleri yaşardı.Cevap
- CSoğuk kış gecelerinde şöminenin başında toplanır, odunları çıtırdatarak yakardı.
- DYaz tatillerinde şehirden uzaklaşır, göl kenarındaki küçük kulübesinde tek başına kalardı.
- ESanatçı, tuvalin karşısına her geçişinde doğanın o eşsiz renk uyumunu zihninde yeniden kurardı.
Cevap
Eski albümdeki sararmış fotoğraflara her bakışında geçmişin tatlı anılarıyla gözleri yaşardı.
"gözleri yaşardı" ifadesindeki "yaşardı" sözcüğü "yaş" (gözyaşı/ıslaklık) isim kökünden türetilmiştir. İsim köküne getirilen "-ar" eki, ismi fiil yapan bir yapım ekidir (yaş-armak). Bu nedenle bu sözcükteki ek yapım eki işlevindedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yapım eki ile çekim ekinin ayrımı ve sesteş eklerin işlevsel analizi