Examkin

Soru

Zorluk: Kolayİsimler (Adlar)

Türkçede belirtme durumu eki olan '-ı / -i / -u / -ü' ile üçüncü teklik şahıs iyelik eki olan '-ı / -i / -u / -ü' sıklıkla karıştırılmaktadır. İyelik eki eklendiği sözcüğün kime ya da neye ait olduğunu belirtirken belirtme durumu eki ise cümlede eylemden etkilenen varlığı (nesneyi) belirtir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-ı / -i / -u / -ü' eki, eklendiği sözcüğe belirtme durumu (hâl) eki görevinde kullanılmıştır?

  1. A
    Yolun sonu her zaman yeni bir başlangıçtır.
  2. B
    Onun yazısı sınıftaki herkesten daha okunaklıydı.
  3. Defteri çantasından çıkarıp masaya yavaşça koydu.Cevap
  4. D
    Telefonun ekranı düşme sonucu tamamen çatlamıştı.
  5. E
    Çocuğun sesi uzaktan bile net bir şekilde duyuluyordu.

Cevap

Defteri çantasından çıkarıp masaya yavaş��a koydu.
Doğru cevap, 'Defteri çantasından çıkarıp masaya yavaşça koydu.' cümlesidir. Bu cümledeki 'defteri' sözcüğü, eylemin ('çıkarıp' fiilimsisinin) neyi etkilediğini belirten ve sözcüğün nesne görevinde kullanılmasını sağlayan belirtme durumu (hâl) ekini almıştır. Herhangi bir aitlik ilişkisi taşımamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde '-ı / -i / -u / -ü' eki alan isimleri tespit etmek.
'sonu', 'yazısı', 'defteri', 'ekranı' ve 'sesi' sözcükleri belirlenmiştir.
İnceleme yapacağımız hedef ekleri taşıyan sözcükleri ortaya koymak amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Sözcüklerin aitlik bildirip bildirmediğini ve isim tamlaması içinde yer alıp almadığını kontrol etmek.
'Yolun sonu', 'Onun yazısı', 'Telefonun ekranı' ve 'Çocuğun sesi' ifadelerinin belirtili isim tamlaması olduğu ve bu sözcüklerin üçüncü tekil şahıs iyelik (aitlik) eki taşıdığı belirlenmiştir.
İyelik ekleri eklendikleri varlığın kime veya neye ait olduğunu gösterir; bu durumu netleştirmek için tamlama ilişkileri analiz edilir.
3
Geriye kalan sözcüğü eylemle olan ilişkisi bakımından incelemek.
'Defteri çantasından çıkarıp...' cümlesinde 'defteri' sözcüğünün bir aitlik taşımadığı, 'neyi çıkarıp' sorusuna cevap vererek belirtme durumu eki aldığı saptanmıştır.
Belirtme durumu ekinin cümlede nesne kurma işlevini teyit etmek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

İsim çekim eklerinden iyelik eki ile belirtme durumu ekinin işlevsel ayrımı
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

İsimler (Adlar)

Bu konudan daha fazla soru